Dự thảo chế độ làm việc 40 giờ/tuần của giáo viên, cần "gỡ điểm nghẽn" từ đâu?

Trong bối cảnh dự thảo Quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông và dự bị đại học (thay thế Thông tư số 05/2025/TT-BGDĐT) đang được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi, việc quy định rõ ràng thời gian làm việc tại cơ sở giáo dục được xem là một bước tiến trong công tác quản trị trường học.

Dẫu vậy, để quy định này khả thi và đi vào thực chất, dự thảo cần nhìn nhận thấu đáo những vướng mắc thực tế từ đội ngũ giáo viên nhằm tìm ra các giải pháp đồng bộ.

Nhận diện "điểm nghẽn" thực tế khi áp dụng chế độ làm việc của giáo viên 40 giờ/tuần

Qua các ý kiến trao đổi và chia sẻ từ thực tế giảng dạy của thầy cô trên các diễn đàn, có thể thấy rõ những trăn trở xoay quanh điều kiện làm việc và bản chất công việc của nghề giáo.

Trăn trở lớn nhất hiện nay nằm ở sự chưa đồng bộ về hạ tầng và trang thiết bị làm việc. Phần lớn các trường học hiện nay vẫn thiếu một góc làm việc tối thiểu hay phòng chuyên môn chung cho giáo viên; thay vào đó là cảnh thầy cô phải tranh thủ soạn bài, chấm hàng chục bài kiểm tra giữa tiếng ồn ào giờ ra chơi hay chen chúc ở góc bàn phòng hội đồng.

Do đó, việc yêu cầu giáo viên ở lại trường đủ 8 tiếng trong điều kiện cơ sở vật chất chưa sẵn sàng sẽ khó đạt được hiệu quả chuyên môn như kỳ vọng.

Bên cạnh bài toán hạ tầng, khối lượng công việc thực tế của giáo viên cũng là một yếu tố cần tính đến. Thực tế cho thấy, nhiệm vụ của nhà giáo không chỉ dừng lại ở các tiết dạy trên bục giảng.

Thầy cô còn gánh vác danh mục dài các công việc chuyên môn lẫn kiêm nhiệm: từ soạn giáo án, hoàn thành hàng chục loại hồ sơ sổ sách định kỳ, vật lộn với các bài thi trắc nghiệm hay tập huấn trực tuyến, cho đến hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động ngoại khóa, phong trào.

Thay vì là những công việc có thể gò bó trong một không gian cố định, bản chất lao động sư phạm đòi hỏi không gian tĩnh để tập trung chuyên môn, đồng thời cần sự linh hoạt để giải quyết một khối lượng lớn hồ sơ, sổ sách và các nhiệm vụ không tên.

Một khía cạnh khác cũng cần được lưu ý là tính chất tương tác đặc thù với phụ huynh học sinh. Khác với các ngành nghề hành chính thông thường, thời điểm thuận lợi nhất để giáo viên trao đổi thông tin về học sinh với phụ huynh - những người cũng bận rộn với giờ làm việc hành chính trong ngày - lại thường diễn ra vào buổi tối.

Việc áp đặt một khung giờ hành chính cứng nhắc tại trường đôi khi gây ra những lúng túng nhất định trong công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường.

Giải pháp đồng bộ để quy định giáo viên làm việc 40 giờ/tuần đi vào thực chất

Để quy định khi ban hành nhận được sự đồng thuận cao và nâng cao chất lượng quản trị trường học, các cơ quan quản lý và nhà trường cần cân nhắc triển khai các giải pháp mang tính đồng bộ và lộ trình phù hợp.

Trước hết là việc ưu tiên hoàn thiện điều kiện hạ tầng trước khi triển khai chính thức. Đúng như tinh thần thận trọng của dự thảo là "bảo đảm đủ điều kiện cơ sở vật chất", các cơ quan quản lý cần xác định đây là điều kiện tiên quyết.

Chỉ khi nhà trường chuẩn bị đầy đủ phòng làm việc chung, bàn ghế, trang thiết bị thiết yếu và không gian làm việc chuyên môn phù hợp, việc tổ chức cho giáo viên làm việc 8 tiếng tại trường mới có cơ sở thực tiễn vững chắc.

Mặt khác, quy định cũng cần áp dụng linh hoạt theo cấp học và đặc thù bộ môn thay vì quy định cào bằng. 

Các cơ quan chuyên môn nên trao quyền tự chủ và độ mở cho hiệu trưởng các nhà trường trong việc căn cứ vào đặc thù của từng cấp học từ mầm non, tiểu học đến trung học, cũng như khối lượng công việc thực tế của từng bộ môn để sắp xếp thời gian làm việc hợp lý.

Một giải pháp quan trọng khác là quyết tâm tinh gọn hồ sơ sổ sách và các hoạt động mang tính hình thức. 

Muốn giáo viên sử dụng hiệu quả thời gian làm việc tại trường, cần rà soát và cắt giảm các cuộc họp không cần thiết, các phong trào rườm rà không mang lại giá trị thiết thực cho chất lượng dạy và học. 

Việc giảm tải gánh nặng hành chính này sẽ giúp thầy cô thực sự có thời gian và tâm trí tập trung cho công tác chuyên môn.

Chính sách cũng cần xây dựng hướng dẫn rõ ràng về cơ chế phối hợp thông tin ngoài giờ. Việc ban hành các quy định mang tính định hướng sẽ vừa đảm bảo quyền nghỉ ngơi chính đáng cho giáo viên ngoài giờ hành chính, vừa duy trì hiệu quả kết nối thông tin giữa nhà trường, giáo viên và phụ huynh học sinh một cách khoa học, văn minh và hợp lý.

Đổi mới phương thức vận hành và quản lý tại các cơ sở giáo dục chỉ thực sự có ý nghĩa khi thấu hiểu nhịp độ lao động thực tế của nhà giáo.

Thước đo thành công của chế độ làm việc 40 giờ/tuần không nằm ở bảng điểm danh hay thời gian có mặt tại trường, mà nằm ở không gian tự chủ sáng tạo và tâm huyết mà thầy cô truyền tải trong từng tiết dạy.

Lắng nghe tiếng nói từ cơ sở, chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng phòng ốc, thiết bị và giảm tải gánh nặng sổ sách không tên chính là chìa khóa để biến dự thảo thành một chính sách nhân văn, tạo động lực thực sự cho những người đang ngày đêm đứng lớp.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/du-thao-che-do-lam-viec-40-gio-tuan-cua-giao-vien-can-go-diem-nghen-tu-dau-179261105155833532.htm