Chính sách học tiếng Anh từ lớp 1: Kỳ vọng lớn cần những "bệ đỡ" vững chắc

Dự thảo sửa đổi Chương trình giáo dục phổ thông 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về học tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1 là bước đi phù hợp với xu thế hội nhập.

Tuy nhiên, việc đưa chính sách vào thực tế vẫn đối mặt với bài toán dài hạn về nguồn lực. Nếu không giải quyết thấu đáo, khoảng cách giáo dục giữa thành thị và nông thôn sẽ càng thêm sâu sắc.

Việc đưa ngoại ngữ 1 (cụ thể là Tiếng Anh) trở thành môn học bắt buộc ngay từ lớp 1 thay vì lớp 3 như trước đây là một bước cần thiết. 

Trong kỷ nguyên số và toàn cầu hóa, ngoại ngữ không còn đơn thuần là một môn học để tích lũy điểm số, mà là chìa khóa tiếp cận tri thức nhân loại.

Việc dự thảo thiết kế cho phép học sinh chọn các ngoại ngữ khác từ lớp 3, hoặc chọn ngoại ngữ khác làm Ngoại ngữ 1 và đẩy Tiếng Anh xuống tự chọn lớp 1-2 - là bước đi hợp lý. 

Sự linh hoạt này vừa bảo đảm định hướng chiến lược đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai, vừa tôn trọng quyền lựa chọn, giữ gìn sự đa dạng ngôn ngữ và không làm xáo trộn các địa phương có thế mạnh về các ngoại ngữ khác như tiếng Trung, tiếng Hàn, tiếng Nhật hay tiếng Pháp.

Không thể cào bằng khi triển khai học tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1

Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào đời sống, ba rào cản lớn sau đây cần được nhìn nhận thẳng thắn:

Thứ nhất, sự chênh lệch nguồn lực giáo viên: Đưa Tiếng Anh xuống lớp 1 đồng nghĩa với việc nhu cầu về giáo viên tiểu học đạt chuẩn chuyên môn, phát âm chuẩn và có phương pháp sư phạm tâm lý lứa tuổi tiểu học tăng vọt.

Hiện tại, giáo viên Tiếng Anh ở các thành phố lớn có thể tương đối ổn định, nhưng tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc tuyển dụng và giữ chân giáo viên ngoại ngữ giỏi luôn là bài toán nan giải.

Nếu thiếu giáo viên, môn học bắt buộc sẽ rơi vào cảnh "có tên trên giấy" nhưng chất lượng thấp, hoặc ép các trường phải dạy "cho có lệ".

Thứ hai, cơ sở vật chất và phương pháp tiếp cận: Trẻ lớp 1 học Tiếng Anh không thể bằng phương pháp thầy đọc trò chép hay nhồi nhét ngữ pháp.

Cần có phòng học thông minh, học liệu số, tranh ảnh sinh động và các hoạt động tương tác cao. Liệu các trường công lập ở vùng khó khăn có đủ nguồn lực tài chính để đồng bộ hóa hạ tầng này hay không khi ngân sách giáo dục còn nhiều hạn chế?

Thứ ba, nguy cơ quá tải cho học sinh nhỏ tuổi: Trẻ em lớp 1 bước vào môi trường tiểu học vốn đã gặp nhiều bỡ ngỡ với Tiếng Việt và Toán.

Việc thêm một môn học bắt buộc đòi hỏi chương trình phải thật sự mềm hóa, vừa sức, biến ngôn ngữ thành trò chơi và trải nghiệm thay vì áp lực thi cử, điểm số, tránh tình trạng sợ ngoại ngữ ngay từ những năm tháng đầu đời.

Chuẩn hóa học liệu và đội ngũ cho chương trình học tiếng Anh bắt buộc

Để quá trình lấy ý kiến đạt hiệu quả thực chất và chính sách khi ban hành có tính khả thi cao nhất, dự thảo cần cân nhắc bổ sung một số điểm.

Trước hết, chính sách cần được triển khai theo lộ trình và phân vùng linh hoạt. Thay vì áp dụng đồng loạt trên toàn quốc, Bộ Giáo dục và Đào tạo nên cho phép các địa phương đã bảo đảm đầy đủ điều kiện về đội ngũ lẫn cơ sở vật chất tiến hành thí điểm. Sau đó tiến hành tổng kết, đánh giá kỹ lưỡng trước khi nhân rộng.

Riêng với những khu vực còn nhiều khó khăn, Nhà nước cần sớm ban hành các cơ chế hỗ trợ đặc thù, trọng tâm là chính sách phụ cấp thu hút để giữ chân giáo viên ngoại ngữ giỏi.

Song song với đó là bài toán chuẩn hóa chương trình và xây dựng học liệu mở. Với vấn đề này, cơ quan quản lý cần chủ động cung cấp hệ thống học liệu số miễn phí, đạt chuẩn và có tính tương tác cao. Nguồn học liệu mở giúp các trường vùng sâu, vùng xa dễ dàng tiếp cận, bảo đảm học sinh ở bất kỳ đâu cũng được tiếp cận phương pháp học Tiếng Anh hiện đại, trực quan.

Giải pháp then chốt nằm ở việc tập trung bồi dưỡng đội ngũ hiện có. Thay vì bị động chờ đợi nguồn tuyển mới vốn đang rất khan hiếm, ngành giáo dục cần triển khai ngay các chương trình nâng chuẩn cấp tốc về phương pháp dạy tiếng Anh tiểu học cho giáo viên tại chỗ. Đồng thời mở rộng cơ chế hợp tác để thu hút nhân lực chất lượng cao từ các tổ chức giáo dục uy tín.

Chủ trương đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai là một khát vọng lớn. Nhưng để khát vọng ấy không trở thành gánh nặng, mỗi điều khoản trong Thông tư khi đi vào cuộc sống phải được đỡ bằng nguồn lực vững chắc và sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ gốc.

Bởi mọi thay đổi trong giáo dục đều cần khoảng lùi và độ chín, và sự chuẩn bị chỉn chu cho học sinh lớp 1 hôm nay chính là khoản đầu tư bền vững nhất cho tương lai.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/chinh-sach-hoc-tieng-anh-tu-lop-1-ky-vong-lon-can-nhung-be-do-vung-chac-17926082123181366.htm