Thay đổi tiêu chí Học sinh giỏi, xuất sắc: Bớt áp lực, lo lạm phát
Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT và Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT đã tạo nên những ý kiến trái chiều trong cộng đồng sư phạm. Tâm điểm chú ý là ở việc sửa đổi tiêu chí danh hiệu Học sinh xuất sắc và Học sinh giỏi cấp trung học.
Học sinh Trường THPT Tây Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh trong Chuyên đề Giáo dục STEM và định hướng nghề nghiệp.
Dưới góc độ của những người trực tiếp đứng lớp, sự điều chỉnh này mang tính nhân văn nhưng cũng trăn trở về bản chất đánh giá học sinh.
Chuyển dịch trong tư duy đánh giá
Dự thảo lần này thay đổi cách xác định thành tích của học sinh. Cụ thể: Đối với danh hiệu Học sinh xuất sắc, điểm a khoản 1 Điều 15 Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT nêu rõ: "Tặng danh hiệu Học sinh Xuất sắc đối với những học sinh có kết quả rèn luyện cả năm học được đánh giá mức Tốt, kết quả học tập cả năm học được đánh giá mức Tốt và có ít nhất 06 môn học đánh giá bằng nhận xét kết hợp đánh giá bằng điểm số có ĐTBmcn đạt từ 9,0 điểm trở lên".
Dự thảo sửa đổi, bổ sung theo hướng nhẹ hơn: "Học sinh xuất sắc là học sinh có kết quả rèn luyện cả năm học được đánh giá mức Tốt và kết quả học tập cả năm học được đánh giá mức Tốt". Như vậy, quy định mới đã xóa bỏ rào cản "06 môn 9,0".
Sự chuyển dịch này dựa trên mục tiêu đánh giá sự phát triển toàn diện học sinh. Ví dụ, trước đây một học sinh có điểm các môn rất cao nhưng chỉ có 5 môn đạt từ 9,0 trở lên thì vẫn không đạt danh hiệu Xuất sắc. Do đó, quy định mới giải quyết triệt để bất cập này.
Đối với danh hiệu Học sinh giỏi, điểm b khoản 1 Điều 15 Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT quy định: "Tặng danh hiệu Học sinh Giỏi đối với những học sinh có kết quả rèn luyện cả năm học được đánh giá mức Tốt và kết quả học tập cả năm học được đánh giá mức Tốt".
Quy định mới sửa đổi, bổ sung: "Học sinh giỏi là học sinh có kết quả rèn luyện cả năm học được đánh giá mức Tốt và kết quả học tập cả năm học được đánh giá mức Khá trở lên".
Như vậy, Dự thảo mở rộng cơ chế hơn, học sinh có kết quả học tập xếp loại khá vẫn được xem xét khen thưởng, trong khi đó quy định hiện hành buộc cả hai mặt đều phải đạt loại tốt.
Hướng tới những giá trị sư phạm tiến bộ
Nhiều giáo viên cho rằng, việc điều chỉnh này hướng tới những giá trị sư phạm tiến bộ. Bởi trong những năm qua, áp lực thành tích là không nhỏ đối với cả thầy và trò.
Trước hết, có thể nói, việc điều chỉnh này khắc phục được căn bệnh "chạy đua điểm số". Việc gỡ bỏ điều kiện "06 môn 9,0" khiến học sinh không còn học lệch, giáo viên cũng giảm áp lực. Bởi đơn giản, sẽ không còn cảnh học sinh xin "điểm vớt" để đủ tiêu chí Xuất sắc.
Bên cạnh đó, Dự thảo còn hướng đến tính công bằng hơn giữa các môn học. Ví dụ ở nhóm môn đánh giá bằng nhận xét như Thể dục, Âm nhạc; học sinh sẽ không còn lo bị khống chế chỉ vì một đánh giá "Chưa đạt". Đồng thời, việc mở rộng biên độ xét danh hiệu Học sinh giỏi nhằm mở ra cơ hội cho những em có sức học khá tiếp tục phấn đấu vươn lên.
Trăn trở giữa giảm tải và lạm phát thành tích
Tuy nhiên, không ít giáo viên lại trăn trở trước ranh giới giữa giảm tải và lạm phát thành tích.
Thứ nhất, học sinh có học lực khá vẫn có thể được trao giấy khen "Học sinh giỏi". Sự nhập nhằng giữa kết quả học tập thực tế và danh hiệu thi đua sẽ nảy sinh. Điều này dễ dẫn đến nguy cơ lạm phát giấy khen, vô hình trung làm giảm giá trị của danh hiệu.
Thứ hai, quy định hiện hành tuy áp lực nhưng lại là đòn bẩy kích thích học sinh giỏi vươn lên. Nếu tiêu chí bị hạ thấp, có thể làm giảm đi động lực bứt phá. Ví dụ, một học sinh vừa đủ điểm tốt (8,0) và một học sinh nỗ lực đạt điểm xuất sắc (9,5-10,0) bị cào bằng. Điều đó có thể khiến học sinh xuất sắc giảm động lực phấn đấu.
Thứ ba, khi tiêu chuẩn học tập (học lực) được nới lỏng, kết quả rèn luyện (hạnh kiểm) quyết định danh hiệu, thì nguy cơ nảy sinh tâm lý "nâng đỡ" sẽ khó tránh khỏi. Để học sinh đủ điều kiện nhận khen thưởng, việc đánh giá rèn luyện không khó đối với giáo viên chủ nhiệm, bởi đánh giá hạnh kiểm mang tính định tính rất cao.
Có thể thấy, Dự thảo đưa ra những quy định cởi mở hơn trong đánh giá học sinh. Tuy nhiên, để dự thảo nhận được sự đồng thuận cao từ đội ngũ nhà giáo và xã hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần nghiên cứu phương án tối ưu, tránh lặp lại cảnh tượng cả lớp xuất sắc, cả trường giỏi như trước đây. Đánh giá trong giáo dục chỉ thực sự đạt được mục tiêu nhân văn và chất lượng bền vững khi vừa khích lệ sự tiến bộ, vừa tôn vinh những nỗ lực của học sinh.
Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/thay-doi-tieu-chi-hoc-sinh-gioi-xuat-sac-bot-ap-luc-lo-lam-phat-179260820164244466.htm