Thay đổi chuẩn cơ sở giáo dục đại học từ kiểm soát sang giám sát kết quả đầu ra

Sự điều chỉnh này nhằm cụ thể hóa Luật Giáo dục đại học năm 2025, tạo cơ chế đồng bộ để thực hiện chuẩn cơ sở giáo dục đại học mới, từ đó thúc đẩy quyền tự chủ và nâng cao hiệu quả hoạt động thực chất của toàn hệ thống.

Bản chất dịch chuyển sang giám sát kết quả đầu ra trong Chuẩn cơ sở giáo dục đại học mới

Trong mô hình quản lý truyền thống, việc đánh giá chất lượng một trường đại học phụ thuộc lớn vào các tiêu chí mang tính định mức vật chất như diện tích khuôn viên, số lượng đầu sách thư viện hoặc tỷ lệ giảng viên cơ hữu.

Tuy nhiên, các điều kiện đầu vào này chỉ đóng vai trò dự báo, không phản ánh trực tiếp năng lực cốt lõi của nhà trường, đặc biệt là chất lượng sinh viên tốt nghiệp và hiệu quả nghiên cứu khoa học.

Dự thảo mới tập trung vào việc chuẩn hóa và đo lường các kết quả đầu ra thông qua 6 tiêu chuẩn cốt lõi: tổ chức và quản trị; giảng viên; cơ sở vật chất; tài chính; tuyển sinh và đào tạo; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phương thức này buộc các trường phải chuyển trọng tâm từ việc hoàn thiện hồ sơ điều kiện sang việc liên tục cải tiến quy trình đào tạo nhằm nâng cao chất lượng thực chất.

Đây là tiền đề để các cơ sở vận dụng quyền tự chủ một cách hiệu quả, không bị ràng buộc bởi các quy định hành chính mang tính can thiệp sâu vào quy trình vận hành nội bộ.

Chuẩn cơ sở giáo dục đại học thúc đẩy quản trị dựa trên dữ liệu qua hệ thống HEMIS

Một trong những cải cách hành chính căn bản nhất của dự thảo là việc thay thế phương thức báo cáo định kỳ bằng hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu số thông qua Hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục đại học (HEMIS).

Trước đây, phương thức báo cáo hành chính truyền thống bằng văn bản và hồ sơ giấy tờ thường có độ trễ cao và khó kiểm chứng độc lập.

Ngược lại, phương thức quản lý mới sẽ sử dụng dữ liệu số được cập nhật liên tục, cho phép tự động hóa đối sánh thông tin và thực hiện cơ chế hậu kiểm minh bạch.

Việc đồng bộ hóa dữ liệu về đội ngũ giảng viên, người học và các điều kiện đảm bảo chất lượng trên hệ thống HEMIS mang lại 3 thay đổi căn bản trong công tác quản lý và vận hành.

Trước hết, việc tăng cường các tiêu chí định lượng tạo điều kiện cho hệ thống tự động đối sánh thông tin, từ đó kịp thời phát hiện các điểm bất hợp lý hoặc hiện tượng trùng lặp dữ liệu, tiêu biểu là tình trạng một giảng viên cơ hữu đăng ký danh sách tại nhiều cơ sở đào tạo khác nhau.

Tiếp theo, cơ chế này thúc đẩy các trường đại học hình thành văn hóa tự đánh giá thông qua việc thiết lập hệ thống tự giám sát thường xuyên dựa trên các chỉ số hiển thị theo thời gian thực, thay vì chỉ tập trung chuẩn bị hồ sơ mang tính đối phó khi đến kỳ kiểm định.

Đồng thời phương thức quản trị mới giúp tối ưu hóa hiệu lực quản lý nhà nước khi cơ quan quản lý chuyển dần từ vai trò phê duyệt hành chính sang vai trò hậu kiểm, giám sát và đưa ra cảnh báo dựa trên các minh chứng dữ liệu cụ thể, khách quan.

Tích hợp hạ tầng số và chỉ số đặc thù vào chuẩn cơ sở giáo dục đại học

Dự thảo mới cũng giải quyết được hai vấn đề thực tiễn đang đặt ra đối với hệ thống giáo dục đại học hiện nay là bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu phân loại nhóm ngành đào tạo.

Bên cạnh các yêu cầu về cơ sở vật chất, dự thảo bổ sung các chỉ số bắt buộc về hệ thống học tập số (LMS), học liệu số và tài nguyên truy cập mở.

Việc đưa các tiêu chí này vào bộ chuẩn tối thiểu tạo cơ chế bắt buộc các trường phải đầu tư nghiêm túc vào hạ tầng công nghệ, đáp ứng nhu cầu học tập linh hoạt và đào tạo từ xa, thay vì chỉ tiếp cận công nghệ như một giải pháp hỗ trợ tạm thời.

Lần đầu tiên, các chỉ số đặc thù đối với lĩnh vực Pháp luật và Sức khỏe được đưa vào văn bản quy phạm pháp luật.

Đây là hai khối ngành có tác động trực tiếp đến an sinh xã hội, đòi hỏi khắt khe về năng lực hành nghề và đạo đức nghề nghiệp.

Việc áp dụng các tiêu chí riêng biệt giúp công tác đánh giá phản ánh đúng thực chất năng lực đào tạo của các trường chuyên ngành, khắc phục tình trạng cào bằng tiêu chí giữa các lĩnh vực đào tạo khác nhau như trước đây.

Việc thay thế Thông tư 01/2024/TT-BGD&ĐT bằng một bộ chuẩn mới mang tính định lượng, đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu và tập trung vào đầu ra là xu hướng tất yếu trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Quá trình triển khai chắc chắn sẽ đặt ra những thách thức lớn cho các trường trong việc hoàn thiện hạ tầng dữ liệu số.

Tuy nhiên, đây là bước đi cần thiết để xây dựng một hệ thống giáo dục đại học minh bạch, vận hành dựa trên hiệu quả thực chất và trách nhiệm giải trình đầy đủ.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/thay-doi-chuan-co-so-giao-duc-dai-hoc-tu-kiem-soat-sang-giam-sat-ket-qua-dau-ra-179260623112933904.htm