SpaceX bắt được tàu Starship, nhưng tên lửa đẩy lại phát nổ: Điều gì đã xảy ra?

Mechazilla lần đầu bắt giữ Starship sau 14 vòng quanh Trái Đất

Ngày 13/11, trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15, Starship của SpaceX rời bệ phóng tại Starbase, bang Texas (Mỹ). Sau khi tách khỏi tầng đẩy Super Heavy, tàu Ship 42 tiếp tục hành trình trên quỹ đạo, hoàn thành 14 vòng quanh Trái Đất trong khoảng 22,5 giờ trước khi trở về điểm phóng.

Ngày 14/11, Ship 42 tái nhập khí quyển, kích hoạt động cơ để điều chỉnh tư thế và hạ xuống khu vực tháp phóng. Hai cánh tay cơ khí của hệ thống Mechazilla khép lại, giữ lấy thân tàu và hoàn tất thao tác bắt giữ.

Đây là lần đầu tiên SpaceX bắt thành công tầng tàu Starship trở về từ quỹ đạo bằng cánh tay cơ khí tại tháp phóng. Trước đó, hãng đã ba lần thu hồi thành công tầng đẩy Super Heavy theo phương thức tương tự. Thành công lần này mở rộng năng lực thu hồi của hệ thống, từ tầng đẩy sau khi tách sang cả tàu vũ trụ đã hoàn thành hành trình ngoài không gian. 

Không chỉ thử nghiệm khả năng trở về, Starship còn thực hiện nhiệm vụ triển khai tải trọng thương mại. Ship 42 đã đưa 26 vệ tinh Starlink V3 lên quỹ đạo. Theo SpaceX, mỗi vệ tinh V3 được thiết kế với dung lượng đường xuống 1 terabit/giây và đường lên 160 gigabit/giây, lần lượt cao hơn khoảng 10 lần và 22 lần so với thế hệ V2.

SpaceX ước tính lô 26 vệ tinh này có dung lượng bổ sung cho mạng Starlink tương đương khoảng 10 chuyến Falcon 9 mang vệ tinh V2 Mini. Khả năng triển khai tải trọng lớn trong một lần phóng là lợi thế quan trọng của Starship, đặc biệt khi công ty muốn mở rộng mạng Internet vệ tinh bằng thế hệ V3. 

Vì sao tầng đẩy Super Heavy phải hủy phương án thu hồi?

Trong khi tàu Ship 42 tiếp tục hành trình trên quỹ đạo, tầng đẩy Super Heavy Booster 22 không thể trở về tháp phóng như kế hoạch. Sau khi tách khỏi tàu, Booster 22 thực hiện thao tác quay đầu và đốt động cơ để điều chỉnh quỹ đạo, hướng về khu vực thu hồi. Tuy nhiên, quá trình đốt động cơ đẩy ngược kết thúc sớm hơn dự kiến.

Trong buổi phát sóng trực tiếp, đại diện SpaceX Kate Tice cho biết cảnh báo khối lượng nhiên liệu thấp là dấu hiệu ban đầu liên quan đến việc tầng đẩy kết thúc sớm quá trình đốt động cơ. Tuy nhiên, đây chưa phải kết luận về nguyên nhân sự cố.

Đại diện SpaceX Dan Huot sau đó giải thích, hệ thống dẫn đường, định hướng và điều khiển (GNC) phát hiện Booster 22 không ở vị trí phù hợp để thực hiện thao tác bắt giữ tại tháp. Hệ thống tự động hủy phương án thu hồi và chuyển tầng đẩy sang khu vực hạ cánh dự phòng ngoài khơi Vịnh Mexico.

SpaceX cho biết GNC đã hoạt động đúng chức năng an toàn. Nguyên nhân khiến Booster 22 đi chệch vị trí dự kiến vẫn đang được điều tra. Sau khi phương án thu hồi bị hủy, hệ thống kết thúc chuyến bay (FTS) được kích hoạt, khiến tầng đẩy phát nổ trước khi chạm mặt nước.

Tái sử dụng toàn bộ tên lửa vẫn là bài toán chưa hoàn tất

Khác với dòng Falcon 9 chỉ thu hồi tầng đẩy, SpaceX phát triển Starship nhằm hướng tới khả năng tái sử dụng toàn bộ hệ thống, từ tầng đẩy Super Heavy đến tàu vũ trụ. Nếu làm chủ được quy trình thu hồi, kiểm tra và tái phóng cả hai tầng trong thời gian ngắn, công ty sẽ cắt giảm mạnh chi phí vận hành và gia tăng đáng kể mật độ phóng.

Dù vậy, Flight 15 mới hiện thực hóa được một nửa mục tiêu trên. Tàu Ship 42 đã trở về từ quỹ đạo và được tháp Mechazilla kẹp giữ chuẩn xác, nhưng tầng đẩy Booster 22 lại chưa thể hoàn tất hành trình hạ cánh. Song song đó, lớp lá chắn nhiệt của Starship vẫn cần nâng cấp thêm để chịu đựng quá trình tái nhập khí quyển khắc nghiệt, giúp giảm tải khâu kiểm tra, sửa chữa hậu kỳ.

Năng lực tái sử dụng bền bỉ chính là chìa khóa để Starship phục vụ các sứ mệnh tầm cỡ như triển khai mạng lưới vệ tinh Starlink V3 quy mô lớn hay đưa người và hàng hóa lên Mặt Trăng theo chương trình Artemis của NASA. Để làm được điều này, con tàu cần chinh phục thêm các cột mốc kỹ thuật quan trọng, điển hình là tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo và vận hành ổn định qua nhiều chuyến bay nối tiếp.

Việc chưa thu hồi đồng thời cả hai tầng không làm giảm đi ý nghĩa lịch sử của Flight 15. Lần đầu tiên, một tàu vũ trụ bay từ quỹ đạo trở về đã được chính tháp phóng bắt giữ nguyên vẹn. Thành công này khẳng định bước tiến vững chắc của SpaceX trên hành trình hiện thực hóa tên lửa tái sử dụng toàn phần, mang lại cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng để hoàn thiện hệ thống trong tương lai.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/spacex-bat-duoc-tau-starship-nhung-ten-lua-day-lai-phat-no-dieu-gi-da-xay-ra-179261115155127049.htm