Siêu El Niño 2026: Những kỷ lục khí hậu bị xô đổ và kịch bản cực đoan
Các mô hình dự báo quốc tế và trong nước đồng loạt nâng xác suất xuất hiện El Niño cường độ rất mạnh (Siêu El Niño) trong năm 2026 lên mức 40% (so với mức 25% dự báo trước đó). Tác động đã bắt đầu rõ rệt với những đợt nắng nóng diện rộng, các đô thị như Hà Nội ghi nhận mức nhiệt cực đoan từ 41°C đến 42,5°C.
Khả năng xuất hiện một siêu El Nino làm Trái đất nóng lên mạnh trong năm nay đang gia tăng. Ảnh: NOAA
Tác động của El Niño đến tần suất nắng nóng tháng 6
Sự chuyển pha thần tốc của hệ thống khí quyển - đại dương sang trạng thái El Niño với xác suất trên 90% đang trực tiếp làm thay đổi quy luật thời tiết tại Việt Nam ngay từ đầu mùa hè năm 2026.
Trong tháng 6, hiện tượng này tạo ra một hiệu ứng cộng hưởng nhiệt độ sâu sắc, khiến các đợt nắng nóng xuất hiện với tần suất dày đặc và cường độ gay gắt hơn hẳn so với trung bình nhiều năm.
Cụ thể, nền nhiệt trung bình trên cả nước trong tháng 6/2026 được dự báo sẽ cao hơn từ 0,5-1,0 độ C so với cùng kỳ mọi năm. Hệ quả trực tiếp là số ngày nắng nóng và số đợt nắng nóng diện rộng sẽ gia tăng đáng kể so với năm 2025.
Các chuyên gia khí tượng nhận định, riêng trong tháng 6 này, Việt Nam sẽ phải hứng chịu thêm ít nhất từ 2-3 đợt nắng nóng gay gắt diện rộng. Nhiệt độ phổ biến trong các đợt này dao động từ 37-39 độ C, đặc biệt vùng núi phía Tây từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế có thể ghi nhận các mức nhiệt cực đoan lên tới 41-42 độ C.
Sự thay đổi phân bố đối lưu do El Niño gây ra không chỉ làm tăng nhiệt độ mà còn kéo dài thời gian nắng trong ngày, tạo nên trạng thái oi bức ngột ngạt liên tục.
Siêu El Nino chưa từng có trong 150 năm cận kề: Nỗi lo lúa cháy khô, cá chết bỏng vì nắng nóng bủa vây hàng triệu nhà nông ở Australia và Đông Nam Á.
Xác suất xuất hiện "Siêu El Niño" tăng vọt
Hệ thống khí hậu toàn cầu đang đứng trước một chu kỳ biến động lớn với sự trỗi dậy mạnh mẽ của hiện tượng El Niño. Các mô hình dự báo mới nhất làm dấy lên lo ngại về sự xuất hiện của một kỳ "Siêu El Niño" trong năm 2026, đe dọa biến năm này và năm 2027 trở thành những năm nóng nhất trong lịch sử nhân loại.
Theo NOAA và các tổ chức quốc tế, xác suất El Niño duy trì đến đầu năm 2027 là rất cao, trong đó xác suất đạt ngưỡng cường độ rất mạnh hiện đã được nâng lên mức khoảng 40%.
Cơ chế vật lý thúc đẩy quá trình này là sự hình thành liên tục của các sóng Kelvin chìm ấm dọc xích đạo kết hợp với các dị thường gió Tây tầng thấp hoạt động mạnh mẽ trên Thái Bình Dương. Nếu kịch bản này xảy ra, đợt Siêu El Niño 2026 sẽ được xếp vào cùng nhóm với các sự kiện cực đoan kỷ lục như năm 1997-1998 và 2015-2016.
Các đợt nắng nóng xuất hiện xô đổ kỷ lục về nhiệt độ và gây nên tình trạng quá tải điện năng trong giờ cao điểm.
"Lò lửa" đầu mùa và kỷ lục phụ tải điện tại Việt Nam
Tác động của El Niño đã bắt đầu thể hiện rõ rệt tại Việt Nam ngay từ cuối tháng 5. Nắng nóng gay gắt diện rộng đã khiến hàng loạt kỷ lục nhiệt độ tháng 5 bị phá vỡ, tiêu biểu như tại trạm Láng (Hà Nội) đạt 41,1°C và khu vực Hà Đông có thời điểm tiệm cận mức 42,5°C do hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.
Cơn "bão nhiệt" này đã đẩy hệ thống điện quốc gia vào tình trạng vận hành căng thẳng chưa từng có. Vào lúc 13h40 ngày 26/5/2026, phụ tải đỉnh toàn quốc đã thiết lập cột mốc lịch sử mới với công suất 58.103 MW. Ngành điện đã phải huy động cả những nguồn nhiên liệu chi phí cao như LNG và dầu FO để bảo đảm an ninh cung ứng điện, đồng thời nỗ lực giữ nước tại các hồ thủy điện chiến lược cho giai đoạn khô hạn sắp tới.
Hiểm họa hạn hán, xâm nhập mặn và bão dị thường
Bên cạnh nắng nóng, Siêu El Niño 2026 còn kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng về thủy văn. Tổng lượng mưa trên phạm vi toàn quốc được dự báo thiếu hụt từ 25-50% so với trung bình nhiều năm. Các hồ chứa thủy điện lớn, đặc biệt là hệ thống sông Đà, đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt dòng chảy từ 10-25%.
Tình trạng này kích hoạt báo động đỏ về hạn hán và xâm nhập mặn lịch sử tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026-2027.
Về hoạt động bão, dù số lượng bão trên Biển Đông trong năm El Niño có xu hướng ít hơn, nhưng tính chất sẽ trở nên cực kỳ dị thường. Sự tích lũy năng lượng lớn từ nhiệt độ nước biển tăng cao làm gia tăng rủi ro xuất hiện những siêu bão có quỹ đạo phức tạp và sức tàn phá lớn.
Trước diễn biến phức tạp của El Niño, các chuyên gia khuyến nghị cần một chiến lược thích ứng hệ thống. Ngành điện cần tối ưu hóa điều phối liên miền và phát triển lưới điện thông minh.
Trong nông nghiệp, việc chủ động tích trữ nước ngọt và chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các giống ngắn ngày chịu hạn là biện pháp cấp bách.
Sự xuất hiện của Siêu El Niño trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đưa các hiện tượng cực đoan trở thành một trạng thái "bình thường mới", đòi hỏi năng lực cảnh báo sớm và hành động quyết liệt từ các cấp chính quyền đến từng người dân.
Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/sieu-el-nio-2026-nhung-ky-luc-khi-hau-bi-xo-do-va-kich-ban-cuc-doan-179260601125141484.htm