Mỗi xã một hiệu trưởng: Hướng tới sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực giáo dục

Định hướng mỗi xã có một trường tiểu học, một trường trung học cơ sở cũng ăn khớp với chủ trương sắp xếp mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời được cụ thể hóa thông qua Công văn số 814/TTg-TCCV về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã.

Theo tinh thần của Công văn 814/TTg-TCCV, các địa phương thực hiện rà soát, sắp xếp hệ thống trường học theo hướng giảm đầu mối quản lý, phấn đấu giảm từ 30% đến 50% số cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm ngày 1/7/2025 và hoàn thành trước ngày 30/8/2026. 

Tinh gọn bộ máy quản lý không chỉ là yêu cầu trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị mà còn được xem là một giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn nội tại của ngành giáo dục.

Khi số lượng đầu mối quản lý được giảm, nguồn nhân lực có chuyên môn sư phạm sẽ có điều kiện phát huy năng lực chuyên môn, đồng thời tạo nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường và bảo đảm quyền học tập của học sinh trên mọi địa bàn.

Thiếu giáo viên đang là thách thức lớn đối với giáo dục phổ thông. Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước hiện còn thiếu hơn 104.500 giáo viên ở các cấp học. Tình trạng này diễn ra ở nhiều địa phương, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa và những nơi có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.

Việc sắp xếp được thực hiện trên cơ sở phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, bảo đảm quyền học tập của học sinh và không làm gián đoạn hoạt động giáo dục.

Một trong những mục tiêu quan trọng của việc giảm đầu mối là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực. Trước đây, mỗi trường đều có bộ máy quản lý riêng gồm hiệu trưởng, hiệu phó và các vị trí hành chính. 

Khi nhiều điểm trường được tổ chức dưới một đầu mối quản lý thống nhất, số lượng vị trí quản lý và các bộ phận hành chính được tinh gọn, qua đó giảm sự phân tán về nguồn lực.

Đáng chú ý, mô hình này tạo điều kiện thuận lợi hơn trong công tác bố trí, điều động giáo viên. Đối với các môn học như Tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật hoặc những môn học đang thiếu giáo viên tại nhiều địa phương, việc điều phối trong phạm vi cùng một đơn vị quản lý sẽ linh hoạt hơn so với trước đây. 

Giáo viên có thể được phân công giảng dạy tại nhiều điểm trường nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế, góp phần bảo đảm triển khai đầy đủ Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Đối với khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, việc sắp xếp đầu mối quản lý không đồng nghĩa với việc xóa bỏ các điểm trường lẻ. Đây vẫn là những cơ sở cần được duy trì nhằm bảo đảm học sinh được đến trường thuận lợi. 

Thay đổi chủ yếu nằm ở phương thức quản lý, khi nhiều điểm trường được điều hành bởi đội ngũ lãnh đạo thống nhất, giúp việc sử dụng đội ngũ giáo viên và tổ chức hoạt động chuyên môn hiệu quả hơn.

Ở góc độ quản trị, mô hình này cũng góp phần giảm chi phí vận hành bộ máy. Nguồn lực tiết kiệm từ việc giảm đầu mối quản lý có thể được ưu tiên cho các nhiệm vụ trực tiếp phục vụ dạy học như đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, hỗ trợ giáo viên công tác tại vùng khó khăn hoặc cải thiện điều kiện làm việc của đội ngũ nhà giáo.

Tuy nhiên, để chủ trương phát huy hiệu quả, việc triển khai cần được thực hiện đồng bộ và có lộ trình phù hợp. Các địa phương cần đánh giá kỹ điều kiện địa lý, quy mô dân số, khoảng cách giữa các điểm trường cũng như xây dựng cơ chế phân cấp, phân quyền rõ ràng cho ban giám hiệu nhằm bảo đảm công tác quản lý không bị quá tải.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị nhà trường, tăng cường chuyển đổi số và hoàn thiện cơ chế điều hành giữa trường chính với các điểm trường cũng sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả của mô hình quản lý mới.

Việc sắp xếp lại hệ thống trường học theo hướng tinh gọn đầu mối không chỉ là yêu cầu về tổ chức bộ máy mà còn hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục. Khi nguồn lực được phân bổ hợp lý, có thể trở thành một trong những giải pháp quan trọng góp phần tháo gỡ khó khăn về nhân lực, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của giáo dục phổ thông trong giai đoạn mới.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/moi-xa-mot-hieu-truong-huong-toi-su-dung-hieu-qua-nguon-nhan-luc-giao-duc-179260722155242345.htm