Luật Định danh và xác thực điện tử: Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm khi AI xác thực sai

Dự thảo Luật quy định 5 nhóm đối tượng định danh điện tử

Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử gồm 8 chương, 46 điều, tập trung vào 6 nhóm nội dung chính.

Dự thảo xác định 5 nhóm đối tượng định danh điện tử gồm: cơ quan, tổ chức, cá nhân; tài sản, sản phẩm, hàng hóa và các đối tượng vật chất khác; cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và dịch vụ số; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian giao dịch.

Dự thảo quy định nguyên tắc thu thập dữ liệu tối thiểu, không thu thập lại dữ liệu đã có; nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ hoặc các hình thức gian lận công nghệ khác để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử. Quá trình định danh, xác thực điện tử phải có cơ chế ghi nhận, lưu vết, truy vết và trách nhiệm giải trình.

Hệ thống định danh và xác thực điện tử được dự thảo quy định gồm Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử, nền tảng định danh và xác thực điện tử, ứng dụng định danh quốc gia VNeID, hệ thống quản lý hiệu lực của danh tính điện tử và chứng thư điện tử xác nhận thông tin, cổng tích hợp xác thực điện tử quốc gia cùng các phần mềm, hệ thống thông tin liên quan.

Dự thảo cũng thiết lập 3 mô hình xác thực điện tử gồm xác thực tập trung, xác thực trung gian và xác thực độc lập. Một số giao dịch trên nền tảng số được quy định phải liên kết xác thực với danh tính điện tử của các chủ thể tham gia.

Các đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi giao dịch phải xác thực và trách nhiệm khi AI xác thực sinh trắc học sai  

Đề nghị rà soát giao dịch phải xác thực và mức phạt

Góp ý dự thảo, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn Quảng Trị) đề nghị rà soát khoản 5 Điều 23 về yêu cầu liên kết, xác thực danh tính điện tử đối với giao dịch trên nền tảng số.

Theo quy định được nêu tại hội nghị, các giao dịch điện tử thuộc nhiều lĩnh vực phải được liên kết, xác thực với danh tính điện tử của các chủ thể tham gia, gồm giáo dục, bình dân học vụ số, chứng khoán, viễn thông, ngân hàng, thương mại điện tử, hóa đơn điện tử, kinh doanh vận tải, kinh doanh du lịch, kinh doanh dược, khám bệnh, chữa bệnh và mạng xã hội tại Việt Nam.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị làm rõ yêu cầu này áp dụng đối với tất cả chủ thể, mọi loại giao dịch và mọi khâu của giao dịch hay chỉ đối với những giao dịch có nguy cơ cao. Đại biểu cũng đề nghị đánh giá chi phí tuân thủ và khả năng đáp ứng hạ tầng kỹ thuật trước khi quy định nghĩa vụ liên kết xác thực trên diện rộng.

Về xử phạt vi phạm hành chính, dự thảo quy định mức phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Tại các thành phố, khu kinh tế đặc biệt, mức phạt có thể cao hơn nhưng không quá 2 lần mức phạt chung đối với cùng hành vi.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị rà soát căn cứ pháp lý, tính tương xứng và tính khả thi của mức phạt. Đại biểu cũng đề nghị xem xét việc quy định mức phạt tối đa ngay trong luật hay giao Chính phủ quy định chi tiết để phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm.

Đề nghị giới hạn dữ liệu được đồng bộ, làm rõ trách nhiệm khi AI xác thực sai

Đại biểu Dương Mạc Kiên (Đoàn Cao Bằng) đề nghị làm rõ phạm vi dữ liệu xác thực phải đồng bộ về hệ thống định danh và xác thực điện tử.

Theo đại biểu, các quy định tại Điều 28 và Điều 33 có thể dẫn đến trường hợp cùng một lần xác thực phát sinh hai nghĩa vụ đồng bộ. Dự thảo cũng chưa giới hạn dữ liệu nội dung giao dịch phải đồng bộ đối với tất cả mô hình xác thực.

Đại biểu Dương Mạc Kiên đề nghị quy định ngay trong luật những trường dữ liệu tối đa được đồng bộ, loại trừ dữ liệu nội dung giao dịch, lưu nhật ký kỹ thuật chi tiết tại hệ thống nguồn và xác định thời hạn lưu trữ tối đa đối với dữ liệu tập trung.

Đại biểu Sùng A Lềnh (Đoàn Lào Cai) đề nghị công nhận các mã định danh sản phẩm, hàng hóa, tài sản đã có theo pháp luật chuyên ngành và tiêu chuẩn quốc tế. Đại biểu cũng đề nghị quy định thời hạn tối đa xử lý việc khôi phục danh tính điện tử bị tạm dừng.

Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xác thực sinh trắc học, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị làm rõ trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ định danh, xác thực AI nếu kết quả xác thực sai do lỗ hổng kỹ thuật hoặc sự cố hệ thống.

Dự thảo quy định tổ chức, cá nhân sử dụng kết quả định danh và xác thực từ hệ thống AI chịu trách nhiệm cuối cùng về quyết định của mình trên cơ sở kết quả đó. Đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định để tổ chức cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm liên đới, bồi thường thiệt hại nếu lỗi xác thực sai xuất phát từ hệ thống của đơn vị cung cấp, trừ trường hợp lỗi cố ý hoặc gian lận thuộc về người sử dụng.

Dự án Luật Định danh và xác thực điện tử được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, dự kiến vào tháng 10/2026.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/luat-dinh-danh-va-xac-thuc-dien-tu-dai-bieu-quoc-hoi-de-nghi-lam-ro-trach-nhiem-khi-ai-xac-thuc-sai-17926092911103383.htm