Kỷ lục nhiệt độ tại Âu Châu, hệ lụy lo ngại từ El Niño

Tháng 8 nóng ngang mức kỷ lục trên toàn thế giới trong bối cảnh El Niño đang mạnh lên

Theo Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU), tháng 8/2026 đã san bằng kỷ lục tháng nóng nhất từng được ghi nhận của tháng 7/2023. Nhiệt độ bề mặt nước biển cũng tăng vọt lên mức cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 8.

Theo tờ The Guardian, nhiệt độ nắng nóng kỷ lục này xuất hiện ngay cả trước khi hiện tượng thời tiết El Niño sắp tới kịp gây ra tác động đáng kể. 

Theo các nhà khoa học, El Niño là một hiện tượng tự nhiên tái diễn định kỳ, trong đó sự thay đổi của gió trên Thái Bình Dương dẫn đến nhiệt độ đại dương tăng cao và giải phóng một lượng nhiệt khổng lồ vào khí quyển. Hậu quả của hiện tượng này thể hiện trên toàn cầu qua các trận lũ lụt, hạn hán và những đợt nắng nóng gay gắt.

Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) thuộc Liên minh châu Âu cũng cho biết, nhiệt độ trung bình bề mặt không khí toàn cầu trong tháng 8/2026 đạt 16,96°C, cao hơn 0,85°C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020.

Đặc biệt, dữ liệu mới của Copernicus còn cho thấy nhiệt độ mặt biển trung bình ngoài vùng cực tháng 8/2026 đạt 21,07°C, cao nhất từng ghi nhận trong tháng 8, trong bối cảnh El Niño đang mạnh lên. 

Thực tế, mùa hè 2026 đã ghi nhận nhiều dấu hiệu cực đoan: Tây Ban Nha có 61 ngày trong tình trạng nắng nóng, mức cao nhất từng ghi nhận; Pháp trải qua mùa hè nóng nhất kể từ khi quan trắc năm 1900, đi kèm thiếu hụt mưa gần 40% và cháy rừng lớn.

Italy cũng ghi nhận mùa hè nóng nhất kể từ năm 1950. Riêng tháng 8, nhiệt độ trung bình tại nước này đạt 25,6°C, cao hơn 3,5°C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020. Nắng nóng và khô hạn tạo thêm áp lực đối với các vùng sản xuất nông nghiệp, đồng thời làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.

Tại Tây Âu, mùa hè năm 2026 được Copernicus xác định là mùa hè nóng nhất từng ghi nhận đối với khu vực phía Tây châu Âu. Nhiệt độ trung bình mùa hè đạt 21,69°C, cao hơn 2,54°C so với mức trung bình 1991-2020. Nhiều khu vực ghi nhận đất khô, độ ẩm đất thấp và dòng chảy sông suy giảm, gây thêm khó khăn cho sản xuất nông nghiệp.

El Niño có thể gây tác động mạnh, biến đổi khí hậu khó lường tiếp theo thế nào?

Hiện tượng El Niño năm nay, dự kiến đạt cường độ mạnh nhất vào cuối năm, được dự báo có khả năng trở thành đợt El Niño dữ dội nhất từng được ghi nhận, do hiện đang bị khuếch đại mạnh mẽ bởi cuộc khủng hoảng khí hậu.

Theo giáo sư Friederike Otto (Đại học Imperial College London: "Mặc dù El Niño đang bắt đầu làm gia tăng nhiệt độ, nhưng nguyên nhân cốt lõi đằng sau mức nhiệt cao của năm nay vẫn là việc chúng ta không ngừng đốt nhiên liệu hóa thạch. Biến đổi khí hậu khiến mọi đợt El Niño trở nên nóng hơn, và chừng nào chúng ta chưa ngừng đốt than, dầu và khí đốt, thì những tháng phá vỡ kỷ lục nhiệt độ này sẽ vẫn tiếp tục xuất hiện".

Tác động của đợt nắng nóng gay gắt trong tháng 8 vẫn đang hiện hữu trên toàn cầu, thể hiện qua hậu quả của các vụ cháy rừng tàn khốc, thiệt hại mùa màng, số ca tử vong gia tăng do nắng nóng, cũng như sự gián đoạn giao thông, hoạt động kinh doanh và các dịch vụ công tại nhiều quốc gia. 

Theo tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo cháy rừng ngày càng trở thành nguồn phát thải ô nhiễm không khí đáng kể. Khói từ các đám cháy chứa bụi mịn PM2.5 và nhiều chất độc hại, có thể ảnh hưởng đến hệ hô hấp và tim mạch.

Lạm phát giá thực phẩm có khả năng sẽ tiếp tục tăng khi tác động của việc sụt giảm sản lượng thu hoạch bắt đầu ảnh hưởng đến thị trường nội địa và hoạt động nhập khẩu.

Trước những nguy cơ này, các nhà khoa học kêu gọi chính phủ các nước hành động bằng cách "chuyển đổi nhanh hơn sang năng lượng sạch - loại năng lượng hiện đã rẻ hơn nhiên liệu hóa thạch - đồng thời bảo vệ rừng và đại dương, cũng như xây dựng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu".

Kỷ lục tháng 8 là lời cảnh báo cho những tháng tới

Copernicus cho biết năm 2026 hiện đứng thứ hai trong danh sách những năm nóng nhất xét từ tháng 1 đến tháng 8, chỉ sau năm 2024. Đáng chú ý, El Niño đang phát triển và được dự báo tiếp tục mạnh lên trong những tháng cuối năm. Nếu nhiệt độ những tháng cuối năm tiếp tục ở mức cao tương tự năm 2023, nhiệt độ trung bình cả năm 2026 có thể tiến gần mức kỷ lục của năm 2024.

Vì vậy, điều đáng quan tâm sau một kỷ lục nhiệt độ không chỉ là liệu tháng tiếp theo có tiếp tục lập kỷ lục hay không. Câu hỏi lớn hơn là các quốc gia đã chuẩn bị đến đâu trước một khí hậu ngày càng nóng hơn và nhiều cực đoan hơn.

Từ nắng nóng, hạn hán, cháy rừng đến mưa lớn, lũ lụt và sức ép lên nguồn nước, những tác động của biến đổi khí hậu đang ngày càng đi vào đời sống hàng ngày.

Kỷ lục nhiệt độ tháng 8 vì thế không chỉ là một con số trong bảng thống kê khí hậu. Đó là thêm một dấu hiệu cho thấy bài toán thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở nên cấp thiết hơn đối với mỗi quốc gia, mỗi ngành kinh tế và từng cộng đồng dân cư.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/ky-luc-nhiet-do-tai-au-chau-he-luy-lo-ngai-tu-el-nio-179260910144302604.htm