Không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi lấy thành tích: Tiêu chí nào để đánh giá thi đua?
Chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, xã chỉ để lấy thành tích đang trở thành tâm điểm chú ý. Việc thay đổi này thể hiện sự điều chỉnh trong định hướng quản lý từng bước cắt giảm các hoạt động hình thức để tập trung vào chất lượng giảng dạy thực chất.
Giáo viên hân hoan đón học sinh lớp 1 ngày tựu trường. Ảnh: Trường Tiểu học Từ Liêm 1
Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, quy định mới đối với hội thi giáo viên dạy giỏi vừa tạo ra những tác động tích cực rõ rệt, vừa đặt ra những thách thức quản trị cần lời giải đồng bộ ở cấp cơ sở.
Tinh giảm hội thi giáo viên dạy giỏi, trả lại tính tự nhiên cho giờ học
Trên thực tế, một giáo viên trung bình mỗi năm phải gánh gánh nặng từ 3-5 hội thi (từ hội thi giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm giỏi, thiết kế bài giảng số, đến các phong trào tự làm đồ dùng học tập). Đi kèm với đó là hàng chục loại hồ sơ, minh chứng và sổ sách định kỳ, chiếm đáng kể quỹ thời gian dành cho công tác chuyên môn.
Do đó, việc siết chặt tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi ở cấp trường và cấp xã mang lại những lợi ích thiết thực trước hết ở khả năng chấm dứt tình trạng dàn dựng tiết học.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy, không ít kỳ thi ở cấp cơ sở bị biến tướng thành những buổi trình diễn, nơi tiết học dự thi được chuẩn bị quá công phu và học sinh phải "duyệt" trước kịch bản, làm mất đi tính tự nhiên vốn có của hoạt động dạy và học.
Bên cạnh đó, chính sách mới cũng giúp giảm tải đáng kể áp lực hồ sơ minh chứng cho đội ngũ nhà giáo. Thay vì phải tốn nhiều thời gian hoàn thiện khối lượng lớn hồ sơ, sổ sách để đủ điều kiện tham gia hay đạt danh hiệu từ hội thi giáo viên dạy giỏi, thầy cô có thể trút bỏ gánh nặng thủ tục để tập trung cho công tác soạn giảng hằng ngày.
Đồng thời, quy định này còn hỗ trợ tối ưu hóa nguồn lực vận hành cho các nhà trường. Việc tổ chức một hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường hay cấp xã vốn tiêu tốn không ít thời gian, nhân lực và kinh phí.
Khi dừng các kỳ thi mang tính phong trào, nhà trường có điều kiện tập trung nguồn lực sang các hoạt động sinh hoạt chuyên môn chuyên sâu hoặc hỗ trợ trực tiếp cho học sinh.
Bỏ hội thi giáo viên dạy giỏi chạy theo thành tích, nguy cơ xuất hiện "khoảng trống" đánh giá
Ở chiều ngược lại, việc dừng tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, xã chỉ để lấy thành tích cũng đặt ra bài toán khó về việc tạo động lực và phát hiện nhân tố mới.
Mặc dù còn nhiều bất cập, kỳ thi cấp cơ sở trước đây vẫn là một trong những kênh hiếm hoi để giáo viên trẻ, tâm huyết thể hiện năng lực chuyên môn và tìm kiếm cơ hội phát triển sự nghiệp.
Khi thu hẹp hình thức này, nếu nhà trường không có cơ chế ghi nhận thay thế, nguy cơ giảm động lực phấn đấu ở một bộ phận giáo viên là điều khó tránh khỏi.
Thách thức tiếp theo nằm ở việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực mới. Hội thi giáo viên dạy giỏi từng cung cấp một thước đo định lượng cụ thể qua các danh hiệu để ban giám hiệu làm căn cứ xếp loại thi đua.
Việc bỏ kỳ thi đòi hỏi các trường phải tự thiết lập tiêu chí đánh giá thực chất hơn - dựa trên sự tiến bộ của học sinh và hiệu quả công việc hằng ngày - một công việc phức tạp và dễ dẫn đến đánh giá cảm tính nếu thiếu hướng dẫn chi tiết.
Mặt khác, quy định vẫn tạo ra một nghịch lý nhất định trong khâu tuyển chọn nhân tố cho cấp trên.
Do Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn cho phép tổ chức trong trường hợp cần thiết để lựa chọn lực lượng tham gia hội thi giáo viên dạy giỏi do cấp trên tổ chức, quy trình tuyển chọn nội bộ đòi hỏi phải thực sự tinh gọn.
Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, các buổi tuyển chọn này rất dễ biến tướng thành một hội thi thu nhỏ với đầy đủ áp lực như trước.
Thay thế hội thi giáo viên dạy giỏi, đưa sinh hoạt chuyên môn về đúng bản chất
Để quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo đi vào thực tế mà không tạo ra khoảng trống trong công tác chuyên môn, các cơ sở giáo dục cần lưu ý một số vấn đề trọng tâm:
Chuyển từ thi đua sang sinh hoạt chuyên môn: Thay vì tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi mang tính áp lực, nhà trường nên tăng cường các buổi trao đổi chuyên môn, dự giờ góp ý mang tính xây dựng, hoặc tổ chức các câu lạc bộ chia sẻ phương pháp giảng dạy hay, ứng dụng công nghệ, AI.
Đổi mới tiêu chí thi đua: Cần lấy sự hài lòng, tiến bộ của học sinh và sự đổi mới sáng tạo trong từng tiết học làm thước đo chính để đánh giá giáo viên, thay vì dựa vào các danh hiệu từ hội thi giáo viên dạy giỏi ngắn hạn.
Giám sát chặt chẽ khâu thực thi: Cấp quản lý giáo dục địa phương và Ban giám hiệu nhà trường cần quán triệt đúng tinh thần chỉ đạo, tránh việc biến tướng các hoạt động kiểm tra, đánh giá thành một hội thi giáo viên dạy giỏi ẩn danh khác.
Quy định không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, xã chỉ để lấy thành tích phản ánh nỗ lực tinh gọn bộ máy quản lý và giảm tải áp lực cho đội ngũ nhà giáo.
Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của chính sách sẽ phụ thuộc vào việc các trường học có tìm được giải pháp thay thế phù hợp để vừa duy trì động lực cống hiến của giáo viên, vừa đảm bảo chất lượng giảng dạy đi vào thực chất.
- Tham khảo thêm
