Không học môn liên kết, học sinh có mất cơ hội phát triển toàn diện?

Thời gian gần đây, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT quy định về hoạt động giáo dục tăng cường và yêu cầu không thu tiền đối với nội dung này đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận.

Bên cạnh sự đồng tình với nỗ lực minh bạch hóa môi trường học đường, cũng xuất hiện không ít băn khoăn. Nhiều phụ huynh lo lắng, liệu việc siết chặt các môn liên kết (như STEM, tiếng Anh bản ngữ, kỹ năng sống,…) có làm giảm đi cơ hội tiếp cận và phát triển toàn diện của học sinh trong trường công lập hay không?

Để nhìn nhận vấn đề này một cách thấu đáo, chúng ta cần đặt các hoạt động này bên cạnh bản chất của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và sứ mệnh cốt lõi của giáo dục phổ thông.

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đảm bảo nền tảng phát triển toàn diện mà không phụ thuộc vào môn liên kết

Có một ngộ nhận dễ gặp là mặc định sự phát triển toàn diện của trẻ phải gắn liền với các môn liên kết có thu phí. Tuy nhiên, nhìn lại thiết kế tổng thể của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, bản chất vấn đề lại hoàn toàn khác.

Khác với các chương trình trước đây, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.

Theo đó, tại Khoản 2 Điều 6 Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quy định rõ ràng rằng những nội dung giáo dục toàn diện, khoa học công nghệ, năng lực số, thực hành trải nghiệm, ngoại ngữ và các kỹ năng cơ bản đều là những nội dung nền tảng, thiết yếu mà mọi người học đều phải được tiếp cận.

Hơn thế nữa, Điểm a Khoản 1 Điều 14 của Thông tư này cũng khẳng định: "Hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền của người học" và được bảo đảm từ nguồn kinh phí hợp pháp của nhà nước, ngân sách hoặc các nguồn lực tài trợ.

Điều này cho thấy, khi nhà trường thực hiện đầy đủ chương trình chuẩn, những nội dung bổ trợ cần thiết cho sự phát triển toàn diện của trẻ đã được tích hợp sẵn trong khung giáo dục cơ bản.

Do đó, việc không tham gia các dịch vụ môn liên kết thu phí trong trường không đồng nghĩa với việc học sinh bị thiếu hụt kiến thức cốt lõi.

Hướng tới sự công bằng và tính nhân văn khi quản lý môn liên kết trong trường học

Môi trường giáo dục công lập mang sứ mệnh phục vụ chung cho đông đảo các tầng lớp nhân dân. Do đó, mọi chủ trương, chính sách khi đi vào thực tế đều cần gìn giữ sự công bằng và tính nhân văn sâu sắc.

Trong thực tiễn triển khai, việc lồng ghép các môn liên kết thu phí đôi khi tạo ra những ranh giới vô hình ngay trong lớp học. 

Với nhiều gia đình khá giả, các khoản chi phí này có thể không lớn, nhưng đối với những gia đình lao động có thu nhập hạn chế, việc cộng dồn nhiều khoản đóng góp "tự nguyện" lại là một gánh nặng không nhỏ. 

Khi những học sinh không đăng ký học môn liên kết rơi vào tình huống lúng túng hoặc bị tách biệt, vô tình điều đó có thể làm tổn thương đến lòng tự trọng của các em.

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT ra đời với tinh thần phân định rõ ranh giới giữa giáo dục tăng cường miễn phí (theo nguồn kinh phí được bảo đảm) và giáo dục theo nhu cầu tự nguyện ngoài giờ.

Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm tái thiết lập sự minh bạch, bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh, đồng thời giảm bớt áp lực tài chính xoay quanh các khoản thu từ môn liên kết cho các bậc phụ huynh.

Định vị lại vai trò của dịch vụ giáo dục ngoài nhà trường

Mỗi học sinh có một năng lực, sở thích và điều kiện gia đình khác nhau. Đối với những nhu cầu nâng cao, chuyên sâu hoặc các chương trình đặc thù (như luyện thi chứng chỉ quốc tế, năng khiếu nghệ thuật chuyên sâu,...), phụ huynh hoàn toàn có thể chủ động lựa chọn đăng ký cho con tham gia vào thời gian ngoài giờ chính khóa, hoặc tại các trung tâm ngoại khóa chuyên biệt bên ngoài.

Việc tách bạch rõ ràng này giúp các trường công lập tập trung trọn vẹn vào sứ mệnh nâng cao chất lượng chương trình chính khóa. Đồng thời, điều đó cũng tránh được nguy cơ quá tải hoặc thương mại hóa không gian sư phạm.

Khi các dịch vụ bổ trợ trở, các môn liên kết về đúng bản chất tự nguyện và được đặt ngoài giờ chính khóa, cả nhà trường, phụ huynh và học sinh đều có thêm sự chủ động, thoải mái trong lựa chọn.

Sự phát triển toàn diện của một đứa trẻ không đo đếm bằng số lượng các môn liên kết có thu phí mà học sinh tham gia ở trường, mà được nuôi dưỡng từ chất lượng cốt lõi của chương trình chính khóa, sự tận tâm của thầy cô và môi trường học tập bình đẳng, nhân văn.

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT không làm mất đi cơ hội của học sinh, mà ngược lại, đang góp phần đưa trường học trở về với sự chuẩn mực, công bằng và đúng pháp luật - nơi mỗi học sinh đều được đón nhận những tri thức nền tảng một cách trọn vẹn, không phân biệt hoàn cảnh.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/khong-hoc-mon-lien-ket-hoc-sinh-co-mat-co-hoi-phat-trien-toan-dien-1792610201602496.htm