El Niño "phình to" thành nguy cơ cực mạnh: Thời tiết Việt Nam sẽ thay đổi thế nào?

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, khả năng El Niño duy trì đến hết tháng 2/2027 hiện ở mức gần 100%. Nhiệt độ mặt nước biển tại các khu vực then chốt ở Thái Bình Dương đã tăng trên 2 độ C so với trung bình, đưa sự kiện hiện nay vào nhóm chỉ vài đợt El Niño được xếp hạng “rất mạnh” kể từ năm 1950. 

Diễn biến này đặt Việt Nam trước một mùa thời tiết có nhiều khác biệt: Nền nhiệt cao hơn, nắng nóng có thể kéo dài hơn, mưa phân bố không đều và nguy cơ thiếu nước gia tăng.

Nhiệt độ Việt Nam có thể tăng tới 2 độ C 

Bản tin dự báo khí hậu thời hạn mùa mới nhất của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho thấy El Niño đang ở pha mạnh lên rõ rệt.

Trong tuần thứ hai của tháng 8, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Niño 3.4 đã đạt 1,8 độ C. Giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 11/2026, El Niño được dự báo duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 100%, trong đó khả năng đạt mức rất mạnh lên tới 93%.

Đáng chú ý, trong giai đoạn tháng 10-12/2026, xác suất El Niño đạt cường độ rất mạnh có thể lên tới 95%. Hiện tượng này sau đó vẫn được dự báo duy trì mạnh đến rất mạnh trong những tháng đầu năm 2027. 

Tác động dễ nhận thấy nhất tại Việt Nam là nền nhiệt tăng.

Theo dự báo của cơ quan khí tượng:

- Tháng 9/2026, nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C. 

 Tháng 10 và 11, mức chênh lệch có thể tăng lên 1-2 độ C, có nơi cao hơn. Từ tháng 12/2026 đến tháng 2/2027, nhiệt độ trung bình tại nhiều khu vực tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C. 

Riêng Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có thể cao hơn khoảng 1,5-2 độ C, có nơi cao hơn. 

El Niño thường làm thay đổi hoàn lưu khí quyển trên quy mô rộng, khiến nhiều khu vực trên thế giới có xu hướng nóng hơn bình thường. 

Tại Việt Nam, cơ quan khí tượng cũng lưu ý trong điều kiện El Niño, nhiệt độ ở hầu hết các vùng có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm. Nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn, gay gắt hơn và nguy cơ ghi nhận các mức nhiệt cực đại mới cũng tăng lên. 

Thời tiết tại Việt Nam còn chịu ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới, gió mùa, không khí lạnh và nhiều hình thế thời tiết khác. Vì vậy, ngay cả trong một năm El Niño mạnh, một số khu vực vẫn có thể xuất hiện mưa lớn hoặc các đợt thời tiết cực đoan trong từng thời điểm.

Mưa ít hơn ở nhiều khu vực, nguy cơ thiếu nước tăng lên

Song song với nhiệt độ tăng, lượng mưa tại Việt Nam được dự báo phân hóa mạnh.

Trong tháng 9, tổng lượng mưa tại Bắc Bộ và Trung Bộ có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-30%. Các khu vực còn lại phổ biến xấp xỉ mức trung bình.

Sang tháng 10, Bắc Bộ được dự báo có lượng mưa cao hơn trung bình từ 5-20%. Trong khi đó, nhiều khu vực khác có xu hướng thiếu hụt từ 5-20%.

Đáng chú ý, khu vực từ Nam Nghệ An đến Đà Nẵng và Duyên hải Nam Trung Bộ có thể thiếu hụt lượng mưa từ 20-40% so với trung bình nhiều năm trong tháng 10. 

Việc nhiệt độ tăng trong khi lượng mưa giảm có thể tạo ra tác động kép. Nắng nóng làm tốc độ bốc hơi nước tăng, trong khi mưa thiếu hụt khiến lượng nước bổ sung cho hồ chứa, sông suối và đất đai giảm xuống.

Đây là lý do các khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long đang được cơ quan khí tượng đặc biệt lưu ý về nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong chu kỳ El Niño 2026-2027. 

Mùa đông có thể ấm hơn, rét đậm xuất hiện muộn hơn

Một thay đổi đáng chú ý khác là mùa đông ở miền Bắc có thể không giống với những năm ENSO trung tính hoặc La Niña.

Theo các nhận định khí hậu trước đó của cơ quan khí tượng, trong điều kiện El Niño mạnh, không khí lạnh có xu hướng hoạt động yếu hơn hoặc có những thay đổi về nhịp độ hoạt động. 

Rét đậm, rét hại có thể xuất hiện muộn hơn so với quy luật khí hậu và số ngày rét đậm, rét hại có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm. 

Điều này phù hợp với dự báo nhiệt độ từ tháng 12/2026 đến tháng 2/2027 vẫn cao hơn mức trung bình nhiều năm ở phần lớn các khu vực.

El Niño không phải là nguyên nhân duy nhất

Tổ chức Khí tượng Thế giới lưu ý El Niño là một trong những yếu tố quan trọng chi phối biến động khí hậu từ năm này sang năm khác. Tuy nhiên, tác động của hiện tượng này không giống nhau trong từng chu kỳ mà còn phụ thuộc vào diễn biến của đại dương, khí quyển và sự tương tác với các hình thái khí hậu khác.

Trong năm 2026, El Niño hình thành trong bối cảnh nhiệt độ đại dương toàn cầu vẫn ở mức cao bất thường. Sự cộng hưởng giữa El Niño mạnh, nền nhiệt đại dương cao và khả năng xuất hiện pha dương của chỉ số lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD) có thể làm gia tăng những biến động về nhiệt độ và lượng mưa tại nhiều khu vực trên thế giới.

Với Việt Nam, điều này có thể tạo nên một mùa thời tiết nhiều biến động trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Nền nhiệt cao hơn trung bình, lượng mưa phân bố không đồng đều và nguy cơ hạn hán, thiếu nước tại các khu vực nhạy cảm là những tác động cần đặc biệt lưu ý.

Dù vậy, không nên đồng nhất mọi hiện tượng thời tiết cực đoan với El Niño. Các đợt nắng nóng, mưa lớn, bão hay không khí lạnh vẫn chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố khí tượng khác. 

Vì thế, El Niño nên được xem là một nhân tố làm thay đổi nền khí hậu và gia tăng xác suất xuất hiện một số hình thái thời tiết cực đoan, thay vì là nguyên nhân trực tiếp của mọi diễn biến bất thường.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/el-nio-phinh-to-thanh-nguy-co-cuc-manh-thoi-tiet-viet-nam-se-thay-doi-the-nao-179260904100957745.htm