Đề xuất cải cách cơ chế khen thưởng, bỏ tiêu chí tỉ lệ đỗ, tỉ lệ học sinh giỏi

Tại phiên thảo luận tại hội trường Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội ngày 21/4, đại biểu Đặng Ngọc Huy (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi) đã chỉ ra nhiều vấn đề nổi cộm của ngành Giáo dục.

Đại biểu Đặng Ngọc Huy cho rằng, giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước ta xác định là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực then chốt cho sự phát triển bền vững của đất nước. 

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, nền giáo dục nước ta vẫn đang phải đối mặt với căn bệnh chạy theo thành tích.

Theo đại biểu Đặng Ngọc Huy, mặc dù vấn đề này đã được đề cập nhiều lần trên diễn đàn Quốc hội, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều chỉ đạo, giải pháp nhưng thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương, các con số về tỷ lệ lên lớp, tỷ lệ tốt nghiệp, số học sinh giỏi vẫn được báo cáo rất đẹp trong khi chất lượng thật lại chưa tương xứng. 

Tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông nhiều năm đạt trên 98%, nhưng kết quả khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy một bức tranh khác: không ít học sinh ra trường thiếu kỹ năng tư duy phản biện, thiếu khả năng làm việc nhóm, thiếu nền tảng để học tiếp hoặc làm việc trong môi trường thực tế.

Bên cạnh đó, không ít giáo viên, nhà trường bị cuốn vào vòng xoáy thi đua, phải "làm đẹp" điểm số, "tô hồng" báo cáo, không phải vì họ thiếu lương tâm, mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy. Thi đua gắn với chỉ tiêu. Chỉ tiêu gắn với tỷ lệ. Tỷ lệ gắn với thành tích. Và thành tích, thay vì phản ánh sự thật, lại trở thành áp lực đè lên vai từng giáo viên, từng hiệu trưởng, từng Sở giáo dục.

Trong khi đó, học sinh chịu áp lực học để đạt điểm cao, chứ không phải để hiểu biết, sáng tạo và phát triển bản thân. Các em học vì điểm số, học để vào trường chuyên, học để có bằng khen mà không được học cách đặt câu hỏi, cách thất bại và đứng dậy, cách trở thành chính mình.

Đại biểu Đặng Ngọc Huy cho rằng, hậu quả của tình trạng này là nghiêm trọng và lâu dài. Học sinh mất đi niềm vui học thật và động lực khám phá. Giáo viên kiệt sức vì hình thức, vì báo cáo, vì những tiêu chí mà chính họ biết là vô nghĩa. Và xã hội dần dần mất niềm tin vào chất lượng của nền giáo dục. 

"Chúng ta không thể xây dựng một nền kinh tế tri thức, không thể cạnh tranh trong thế kỷ 21, nếu cứ tiếp tục dựa trên những con số ảo. Đã đến lúc chúng ta phải quay về với giá trị cốt lõi của giáo dục: dạy thật, học thật, thi thật", đại biểu nêu quan điểm.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị Quốc hội và Chính phủ xem xét một số giải pháp cụ thể, trong đó, đầu tiên là cần cải cách toàn diện cơ chế thi đua và khen thưởng trong ngành giáo dục. Loại bỏ các tiêu chí hình thức như tỷ lệ đỗ, tỷ lệ học sinh giỏi như là thước đo chủ đạo. Thay vào đó, đánh giá nhà trường và giáo viên dựa trên sự tiến bộ thực chất của học sinh theo thời gian.

Bên cạnh đó, đổi mới phương pháp đánh giá học sinh, coi trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất nhân cách.

Ngoài ra, cần giảm áp lực hành chính và bệnh báo cáo cho giáo viên. Đại biểu đề nghị cần trả người thầy về đúng vị trí của họ - người truyền cảm hứng, chứ không phải người làm "kế toán" điểm số.

Đồng thời cần tăng cường giám sát độc lập và minh bạch hóa dữ liệu giáo dục. Cần có cơ chế kiểm tra chéo, đánh giá độc lập, để dữ liệu giáo dục phản ánh thực chất, không phải phục vụ thành tích.

Cùng với đó là đẩy mạnh tuyên truyền để phụ huynh và toàn xã hội thay đổi tư duy. Theo đại biểu, khi cha mẹ đo giá trị con cái bằng điểm số và danh hiệu, áp lực sẽ không bao giờ biến mất dù chính sách có thay đổi. Cần một cuộc chuyển đổi văn hóa, từ chạy đua thành tích sang trân trọng giá trị thực chất.

Từ những đề xuất trên, đại biểu Đặng Ngọc Huy cũng nhận định, thế hệ trẻ Việt Nam hoàn toàn có đủ trí tuệ, sáng tạo và ý chí để vươn ra thế giới. Điều các em cần không phải là những tấm bằng khen treo trên tường mà là một nền giáo dục trung thực, nhân văn, đủ tin để giúp các em trở thành chính mình.

"Một nền giáo dục dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có năng lực thật, phẩm chất thật, và đó mới chính là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới", đại biểu Đặng Ngọc Huy kết luận.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/de-xuat-cai-cach-co-che-khen-thuong-bo-tieu-chi-ti-le-do-ti-le-hoc-sinh-gioi-179260421160612983.htm