Chuyện về một "Công dân học tập" mang quân hàm xanh nơi ngàn mây biên giới

Bản nghèo vùng biên giới đau đáu nỗi niềm "thiếu chữ, đói nghèo"

Nơi dải đất vùng biên giới Sốp Cộp, Sơn La xa xôi, những thách thức về bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao dân trí luôn là bài toán nan giải. Địa bàn quản lý của Đồn Biên phòng Nậm Lạnh gồm hai xã Nậm Lạnh và Mường Và, vùng đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số, kinh tế chậm phát triển, giao thông cách trở và thậm chí những hủ tục như tảo hôn vẫn còn hiện hữu.

Nhưng gốc rễ sâu xa nhất của cái nghèo lại bắt nguồn từ việc thiếu chữ. Điển hình như tại bản Pá Khoang - bản biên giới cách trung tâm xã tới 20km. Mùa nắng vượt đèo suối trơn trượt mất hơn hai tiếng mới đến được đây. Mùa mưa coi như cô lập hoàn toàn. 

Tại đây, người dân không biết chữ, đến việc lưu tên người thân trong điện thoại hay có việc hệ trọng phải đi bộ hàng cây số để nhờ giúp đỡ là chuyện thường ngày. Thiếu chữ khiến bà con dễ bị các thế lực xấu lợi dụng, lôi kéo và không thể tiếp cận khoa học kỹ thuật để thoát nghèo.

Giải pháp cốt lõi không thể chỉ dừng lại ở hỗ trợ vật chất tức thời, mà phải bắt đầu từ việc nâng cao dân trí, trao cho người dân con chữ và tri thức để tự vươn lên thoát nghèo.

Để giải quyết những rào cản về dân trí tại địa bàn biên giới, từ năm 2003 đến nay, Ban Chỉ huy Đồn Biên phòng Nậm Lạnh phối hợp với ngành giáo dục địa phương ra chủ trương và Thiếu tá Lò Văn Thoại đã tham mưu mở các lớp xóa mù chữ lưu động. Bản thân anh đảm nhiệm vai trò đứng lớp, duy trì các lớp học chữ này.  

Riêng giai đoạn 2021-2025, anh đã trực tiếp đứng lớp giảng dạy 12 lớp cho 300 học viên là người Mông tại địa phương. Điều làm nên sức mạnh và điểm sáng của mô hình này phải xuất phát từ sự nhiệt huyết của cán bộ Biên phòng. Chính sự dấn thân cùng tinh thần tự học của người cán bộ vận động quần chúng đã giúp anh nỗ lực thực hiện nhiệm vụ.

Để bám bản và giảng dạy hiệu quả, Thiếu tá Lò Văn Thoại chủ động tự học tiếng Mông nhằm xóa bỏ rào cản ngôn ngữ, thấu hiểu tâm tư nguyện vọng của bà con. Lò Văn Thoại là người dân tộc Thái, anh biết tiếng Thái chưa đủ, phải học thêm tiếng Mông, những ngày cùng ăn cùng ở cùng làm việc với bà con khiến anh học rất nhanh, trở thành người thân thiết ở bên bà con, bên bản làng.

Anh cũng tự mày mò nghiên cứu soạn giáo án làm sao để bài giảng gần gũi, dễ nhớ nhất với bà con. Với tinh thần "4 cùng" cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc, anh lại kiên trì đến từng nhà vận động bà con tham gia lớp học chữ.

Thấu hiểu việc ban ngày bà con lên nương làm rẫy, lớp học được anh khéo léo tổ chức vào các buổi tối. Từ 7 đến 8 học viên ban đầu ở Pá Khoang, sĩ số đã tăng lên 24 học viên ở đủ mọi lứa tuổi từ 14 đến 45. Đôi tay thô ráp ngượng ngùng của học viên lâu ngày không cầm bút được anh kiên nhẫn cầm tay uốn nắn từng nét chữ ê, a, ghép từng vần, từng số.

Hiệu quả chuyển hóa - khi con chữ trở thành điểm tựa vững chắc

Sau 5 tháng miệt mài bên ánh đèn đêm, những lớp học chữ ấy đã mang lại những thay đổi bước ngoặt cho đời sống đồng bào.

Đến nay, 100% học viên đã biết đọc, biết viết và làm toán cơ bản. Bà con có thể tự tay lưu số điện thoại người thân, tự tin giao tiếp, tự đọc hướng dẫn sử dụng phân bón hay thuốc trừ sâu để áp dụng vào sản xuất, tự viết đơn xin vay vốn làm ăn và chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe con cái.

Con chữ không chỉ mang lại tri thức mà còn thực sự thay đổi sinh kế và số phận của nhiều người. 

Điển hình như trường hợp của một nữ học viên có chồng đang đi cải tạo do liên quan đến ma túy, trước đây mỗi lần ra thăm chồng đều phải nhờ người đi cùng vì không biết chữ, nay nhờ sự dìu dắt của "thầy giáo Lò Văn Thoại", cuộc đời chị đã bước sang trang mới tự chủ và vững vàng hơn.

Bên cạnh đó, những lớp học đêm còn đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố thế trận an ninh biên giới. Không gian lớp học đã trở thành diễn đàn tuyên truyền pháp luật, vận động bà con xóa bỏ hủ tục tảo hôn. 

Bản thân Thiếu tá Lò Văn Thoại cũng đã trực tiếp tham gia 24 buổi tuyên truyền cho 1.386 lượt người dân về ý thức bảo vệ rừng phòng hộ, phòng chống ma túy và các loại tội phạm qua biên giới, góp phần giữ gìn bình yên cho các bản làng.

Tình cảm của Thiếu tá Lò Văn Thoại dành cho đồng bào vùng cao chưa bao giờ dừng lại ở những con chữ trên bục giảng. Trăn trở trước những khó khăn của bà con, anh tiếp tục miệt mài làm cầu nối đưa những chương trình an sinh thiết thực về với bản làng.

Từ việc trực tiếp tham mưu tổ chức Chương trình "Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản" với hàng trăm suất quà và những buổi khám sức khỏe nghĩa tình, cho đến việc kết nối các đảng viên đồn biên phòng giúp đỡ những hộ nghèo, hay nâng niu ước mơ đến trường của các em nhỏ qua mô hình "Nâng bước em tới trường", tất cả đều xuất phát từ tấm lòng chân thành của người lính mang quân hàm xanh luôn coi bản làng là quê hương.

Gieo mầm tri thức, thắp sáng những "Cộng đồng học tập" vùng cao

Những cống hiến bền bỉ đã mang về cho anh nhiều phần thưởng như Chiến sĩ tiên tiến (2020, 2023), Giấy khen của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La (2021), Giấy khen của Hội Khuyến học Sơn La (2022) và được vinh danh toàn quốc trong chương trình "Chia sẻ cùng thầy cô". 

Tấm gương tự học miệt mài ấy đã truyền cảm hứng mạnh mẽ, lan tỏa tinh thần hiếu học, biến những bản làng vùng cao Mường Lạn, Mường Và thành những "Cộng đồng học tập" đầy sức sống.

Đánh giá về những đóng góp này, lãnh đạo Hội Khuyến học tỉnh Sơn La - bà Mai Thu Hương nhấn mạnh: "Sơn La là tỉnh biên giới với địa hình hiểm trở, tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Nhiều năm qua, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đã quan tâm, chăm lo xây dựng thế trận quốc phòng vùng biên giới hiệu quả, bảo vệ vùng biên cương của Tổ quốc đồng thời làm tốt trách nhiệm với nhân dân. Ban Khuyến học Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La đã triển khai nhiều chương trình khuyến học, khuyến tài góp phần xây dựng xã hội học tập ở vùng biên giới rất hiệu quả.

Những chiến sĩ - thầy giáo mang quân hàm xanh như Thiếu tá Lò Văn Thoại đã trở thành những tấm gương tiêu biểu giúp nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng xã hội học tập sâu rộng đến từng bản làng.

Chúng tôi luôn coi những tấm gương tiêu biểu đó là những người thắp lửa, lan tỏa phong trào học tập trong toàn dân, đóng góp tích cực vào nhiệm vụ giữ vững phên dậu biên cương Tổ quốc, xây dựng mối quan hệ "Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt". 

Hội Khuyến học tỉnh Sơn La đã rất chú trọng trong việc phát hiện, biểu dương và nhân rộng các tấm gương công dân học tập tiêu biểu như Thiếu tá Lò Văn Thoại".

Gắn bó với bản làng bằng tình yêu và trách nhiệm, Thiếu tá Lò Văn Thoại là hình ảnh đẹp về người lính Cụ Hồ - vừa vững vàng tay súng giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng, vừa gieo mầm tri thức, thắp sáng tương lai cho đồng bào nơi ngàn mây Sơn La.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/chuyen-ve-mot-cong-dan-hoc-tap-mang-quan-ham-xanh-noi-ngan-may-bien-gioi-179260922171147597.htm