Chọn tổ hợp môn lớp 10: Hướng nghiệp hay hướng thi?

Áp lực chọn tổ hợp môn lớp 10 khi "tự chọn" chỉ là hình thức

Mỗi mùa tuyển sinh, việc chọn tổ hợp môn lớp 10 đã trở thành nỗi trăn trở lớn nhất của các gia đình. Khi vừa bước qua cánh cửa trung học cơ sở, học sinh đã được yêu cầu đưa ra một quyết định cho lộ trình đại học 3 năm sau đó. Trên danh nghĩa, đây là bước đi đầu tiên để mỗi cá nhân tìm đường phát triển năng lực bản thân.

Nhưng nhìn vào thực tế, những tổ hợp có các môn truyền thống như Toán, Vật lý, Hóa học hay Ngữ văn, Tiếng Anh luôn chiếm ưu thế tuyệt đối. Nguyên nhân có lẽ không chỉ nằm ở đam mê, mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ phương thức xét tuyển đại học.

Khi phương thức xét tuyển theo các khối thi truyền thống vẫn chiếm vai trò chủ đạo, phụ huynh và học sinh buộc phải tính toán học môn nào để có nhiều "cửa" vào đại học nhất? 

Và lúc này, việc chọn tổ hợp môn lớp 10 vô tình trở thành chọn khối thi sớm. Thay vì chọn môn để hiểu mình, các em đang chọn môn để cạnh tranh điểm số.

Nguy cơ học lệch khi chọn tổ hợp môn quá hẹp

Sự phân hóa sớm đang tạo ra nguy cơ học lệch được mặc định chấp nhận như một phần của lộ trình học tập.

Một học sinh chọn thiên hướng khoa học xã hội có thể sớm rời xa những quy luật logic và tư duy suy luận chặt chẽ của Vật lý, Toán học ứng dụng. Ngược lại, những em theo khối tự nhiên lại thiếu hụt nền tảng nhân văn, hiểu biết xã hội và văn hóa.

Trong kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế số, đây là một nghịch lý đáng ngại. AI cần những nhân sự có năng lực liên ngành: thuật toán cần đạo đức xã hội, kỹ thuật cần tư duy nhân văn và chính sách công cần năng lực định lượng.

Việc đẩy học sinh vào các tổ hợp môn khép kín ngay từ khi chọn tổ hợp môn lớp 10 không chỉ khiến các em mất đi sự linh hoạt mà còn làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực tương lai - những con người biết nối liền các vùng tri thức lại với nhau.

Cần cơ chế linh hoạt để việc chọn tổ hợp môn lớp 10 không là bài toán rủi ro

Ở ngưỡng cửa trung học phổ thông, phần lớn học sinh chưa có đủ trải nghiệm nghề nghiệp để đưa ra một quyết định dài hạn. Nhiều lựa chọn vẫn dựa trên điểm số tạm thời, lời khuyên của cha mẹ hoặc xu hướng của bạn bè.

Để những nỗ lực đổi mới không dừng lại ở các bản báo cáo con số, chúng ta cần nhìn thẳng vào thực tế: Có bao nhiêu học sinh đang phải học môn mình không thích vì trường thiếu giáo viên? Bao nhiêu em đang loay hoay muốn đổi tổ hợp mà chưa có lối thoát?

Chỉ khi những điểm nghẽn này được đánh giá một cách khách quan và công khai, việc chọn tổ hợp môn lớp 10 mới thực sự trở thành cơ hội thay vì là một rào cản vô hình đối với sự phát triển của học sinh. 

Một chính sách giáo dục đúng đắn phải đi kèm quyền được sai và cơ chế "sửa sai" linh hoạt cho các em.

Giáo dục trung thực phải dựa trên những dữ liệu trung thực. Phân hóa là cần thiết, nhưng cần tránh đẩy những người trẻ đang đứng trước ngã rẽ cuộc đời phải đặt cược tương lai quá sớm.

Để việc chọn tổ hợp môn lớp 10 không bị lệch hướng, cần sự tương thích hệ thống giữa chương trình phổ thông và phương thức tuyển sinh đại học, cùng một hệ thống tư vấn học đường chuyên nghiệp để hỗ trợ học sinh khám phá bản thân thay vì ép các em vào những khuôn đúc định sẵn.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/chon-to-hop-mon-lop-10-huong-nghiep-hay-huong-thi-179260504164923395.htm