7 chỉ số sức khỏe hành tinh lập kỷ lục cực đoan, El Niño làm tăng rủi ro khí hậu
Nghiên cứu mới trên tạp chí BioScience cảnh báo El Niño rất mạnh có thể đẩy nhiệt độ toàn cầu tăng thêm, làm gia tăng sức ép lên hệ thống khí hậu vốn đang nóng lên do hoạt động của con người. 7 trong số 16 chỉ số theo dõi sức khỏe khí hậu Trái Đất đã chạm mức cực đoan nhất từng ghi nhận.
Villa Hermosa I, San Miguel Petapa, Guatemala, đầu tháng 10/2026, mưa lớn do ảnh hưởng từ El Niño khiến mực nước sông Pinula dâng cao. Ảnh: WIRED
7 chỉ số khí hậu chạm mức cực đoan: Nồng độ carbon dioxide (CO₂), methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O) trong khí quyển; hàm lượng nhiệt tích tụ trong đại dương; mực nước biển toàn cầu; độ dày sông băng; và khối lượng băng tại Greenland.
Tháng 5/2026, nồng độ CO₂ trong khí quyển vượt 428 phần triệu (ppm), cao hơn khoảng 50% so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Nồng độ CH₄ và N₂O cũng đạt mức cao kỷ lục theo số liệu trung bình từ đầu năm. Sự gia tăng khí nhà kính, chủ yếu do hoạt động của con người, khiến Trái Đất tích tụ thêm nhiệt.
Theo nghiên cứu, tốc độ tăng nhiệt độ bề mặt toàn cầu tăng từ khoảng 0,19 độ C mỗi thập kỷ trong giai đoạn 1970-2010 lên 0,36 độ C mỗi thập kỷ trong giai đoạn 2010-2024, gần gấp đôi giai đoạn trước.
Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), đại dương hấp thụ hơn 90% lượng nhiệt dư thừa tích tụ trong hệ thống Trái Đất do hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Nhiệt lượng này làm nước biển ấm lên, giãn nở và góp phần khiến mực nước biển dâng. trong hệ thống Trái Đất. Nước biển ấm lên và giãn nở, góp phần làm mực nước biển dâng; trong khi đó, độ dày sông băng và khối lượng băng tại Greenland giảm xuống mức thấp kỷ lục.
Các số liệu cho thấy biến đổi khí hậu đang tác động đồng thời đến đại dương và những khối băng trên đất liền.
El Niño gia tăng sức ép lên các hệ sinh thái
El Niño có thể khiến nhiệt độ toàn cầu tăng thêm trong những tháng tới, đồng thời làm trầm trọng hơn các tác động của biến đổi khí hậu tại một số khu vực. Hai hệ sinh thái được cảnh báo có nguy cơ cao là rạn san hô và rừng Amazon.
Với san hô, nước biển nóng lên kéo dài có thể khiến san hô mất màu, suy yếu và chết. Nếu nhiệt độ tiếp tục tăng, những đợt tẩy trắng xảy ra thường xuyên hơn, khiến san hô không đủ thời gian phục hồi. El Niño có thể làm nguy cơ này tăng lên do khiến đại dương nóng hơn.
Tại rừng Amazon, El Niño có thể làm giảm lượng mưa, kéo dài tình trạng khô hạn và khiến rừng dễ cháy hơn. Nguy cơ càng lớn khi rừng đồng thời chịu sức ép từ khai thác gỗ và phá rừng. Khi cây cối bị mất đi, khả năng giữ ẩm và hấp thụ carbon của rừng cũng suy giảm.
Các nhà khoa học cảnh báo sự kết hợp giữa nóng lên toàn cầu, hạn hán và phá rừng có thể khiến một phần Amazon dần mất đặc trưng của rừng mưa nhiệt đới, chuyển sang dạng thảm thực vật khô và thưa hơn. Đây là nguy cơ dài hạn, tuy nhiên, những đợt hạn hán do El Niño có thể làm sức ép lên hệ sinh thái tăng thêm.
7 chỉ số khí hậu lập kỷ lục chưa chứng minh một ngưỡng sụp đổ của hệ sinh thái đã bị vượt qua, nhưng cho thấy sức ép lên hệ thống Trái Đất tiếp tục tăng. El Niño có thể làm tình hình nghiêm trọng hơn trong ngắn hạn; để hạn chế rủi ro lâu dài, yếu tố then chốt vẫn là giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên.
Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/7-chi-so-suc-khoe-hanh-tinh-lap-ky-luc-cuc-doan-el-nio-lam-tang-rui-ro-khi-hau-17926101516012781.htm