Vì sao "đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi"?

Vì sao người dân miền biển có tục mua muối đầu năm?

Mua muối đầu năm là một phong tục lâu đời của người Việt, đặc biệt phổ biến ở các vùng ven biển. 

Tục lệ này xuất phát từ quan niệm dân gian “đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi”, với mong muốn cầu may mắn, sung túc và gắn kết gia đình. Đây cũng là nét đẹp văn hóa thể hiện ước vọng về một năm mới bình an, thuận hòa và no ấm.

Với cư dân miền biển, muối không chỉ là gia vị thiết yếu mà còn gắn bó mật thiết với sinh kế làm muối, đánh bắt và chế biến hải sản. Muối tượng trưng cho sự mặn mà, bền chặt – như tình làng nghĩa xóm, tình cảm gia đình đậm sâu. Mua một túi muối nhỏ đầu năm mang ý nghĩa “giữ lửa” cho mái ấm, cầu mong cuộc sống đậm đà, thuận hòa.

"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi"

Câu nói “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” phản ánh kinh nghiệm dân gian và quan niệm sống của người Việt xưa. Muối đầu năm tượng trưng cho sự mặn mà, gắn kết, cầu mong gia đình thuận hòa, làm ăn may mắn. 

Vôi cuối năm gắn với việc quét dọn, sửa sang nhà cửa, khép lại năm cũ, chuẩn bị cho khởi đầu mới. “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” không chỉ là câu thường "truyền miệng" giữa các bà nội chợ ngày Tết, mà còn hàm chứa triết lý sống của người Việt. 

Trong khi đó, vôi cuối năm gắn với hình ảnh quét dọn, tu sửa nhà cửa, quét vôi lại tường rào, cổng ngõ. Người xưa tin rằng việc sửa sang ấy giúp xóa đi điều không may, khép lại năm cũ và chuẩn bị cho chu kỳ mới. Ở góc nhìn khác, câu nói còn phản ánh nhịp sống nông nghiệp: đầu năm chú trọng tinh thần, cuối năm lo toan thực tế. Đó là sự kết hợp giữa niềm tin tâm linh và ý thức giữ gìn nề nếp gia đình.

Bài viết trên Vietnamnet, trích dẫn thông tin chia sẻ trên cuốn Bách khoa thư làng Việt cổ truyền, PGS.TS Bùi Xuân Đính cho biết, từ trước đến nay, có nhiều cách giải thích về nguồn gốc tục lệ dân gian này. 

Theo PGS.TS Bùi Xuân Đính, "đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" xuất phát điểm chỉ là lời nhắc (hoặc tự nhắc) người đi chợ nhớ mua và mua đủ các mặt hàng thiết yếu cho việc chi dùng trong những ngày Tết, trong đó có hai mặt hàng thiết yếu là muối và vôi.

Dần dần, nó trở thành một quan niệm trong dân gian, được tuân theo, duy trì như một tục lệ.

Theo quan niệm của người xưa, muối là thứ gia vị có chất liệu mặn, chống được xú uế, có thể xua đuổi tà ma và đem lại nhiều may mắn trong gia đình. Ngoài ra, muối có tính mặn nên mang ý nghĩa mặn mà, gắn kết tình cảm các thành viên trong gia đình. Trong dân gian, muối còn có khả năng xua đuổi điều xấu, thanh lọc không gian sống, nên mua muối đầu năm cũng là cách gửi gắm ước vọng khởi đầu hanh thông.

Trong khi đó, vôi có công dụng tẩy uế lúc dọn dẹp nhà cửa, loại bỏ nấm bệnh, hay dùng để quét lại các mảng tường, khu vực bị rêu phong, ẩm ướt, làm đẹp ngôi nhà trước thềm Tết đến, xuân về.

Ngoài ra, "cuối năm mua vôi" còn mang ý nghĩa giải trừ những điều bạc bẽo vào thời điểm cuối năm, để đón sự tốt lành trong năm mới.

Bên cạnh đó, muối trong quan niệm dân gian còn có tác dụng xua đuổi điều xấu, thanh lọc không gian sống. Người miền biển tin rằng vị mặn tinh khiết của muối biển sẽ mang lại khởi đầu hanh thông, làm ăn thuận buồm xuôi gió.

Ngày nay, dù đời sống thay đổi, tục mua muối đầu năm vẫn được gìn giữ như một nét đẹp văn hóa, thể hiện niềm tin và khát vọng bình an, no đủ trong năm mới.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/vi-sao-dau-nam-mua-muoi-cuoi-nam-mua-voi-179260219163234028.htm