Tour yêu nước - Giới trẻ trải nghiệm lịch sử không chỉ qua sách giáo khoa

Đỗ Tho - Đỗ Trang

15:56 - 15/09/2026

Không cần những bài học dài trong sách giáo khoa, lịch sử đôi khi bắt đầu từ một chiếc tem phiếu, chiếc radio cũ, mâm cơm gia đình hay đôi dép lốp. Tại “Tour Yêu nước - Chạm vào ký ức một thời”, người trẻ có thể bước vào một phần đời sống Hà Nội những năm 1976-1986 bằng những trải nghiệm trực quan, gần gũi.

Tour yêu nước - Lịch sử bắt đầu từ những điều rất đời thường

Bước qua cánh cửa không gian văn hóa tại 11A Ngũ Xã, phường Ba Đình, Hà Nội, người tham quan bắt gặp một Hà Nội của nhiều thập niên trước qua những vật dụng từng hiện diện trong đời sống hằng ngày: chiếc tivi đen trắng, đài cassette, xe đạp Thống Nhất, phích nước, bếp dầu, tem phiếu, đồ chơi trẻ em...

Trong khoảng 75 phút, “Tour Yêu nước - Chạm vào ký ức một thời” đưa khách tham quan trở về đời sống Hà Nội những năm 1976-1986 bằng nhiều giác quan. Không gian được sắp đặt từ phòng khách, gian bếp gia đình đến cửa hàng, quán trà đá; cùng những câu chuyện về sinh hoạt, ăn uống, vui chơi, lao động của một thời.

Điểm đáng chú ý của hành trình không nằm ở những hiện vật quý hiếm, mà ở chính sự bình dị của chúng về một thời gian khó của thế hệ trước. Những hiện vật sống động kể câu chuyện dung dị, bước ra ngoài những trang sử trong sách ra khoa.

Một chiếc tem phiếu gợi lại câu chuyện về những lần xếp hàng. Một chiếc radio đưa người nghe trở về những buổi cả gia đình quây quần bên tiếng phát thanh. Mâm cơm thời bao cấp kể câu chuyện về cách ông bà, cha mẹ đã từng xoay xở với những thiếu thốn của đời sống. Những món đồ chơi cũ lại mở ra ký ức tuổi thơ của một thế hệ.

Với những người từng trải qua giai đoạn ấy, đó có thể là ký ức. Với nhiều người trẻ, đó lại là những điều chỉ từng được nghe kể lại, từng được học ở trường lớp.

Có những nghề nghiệp chỉ tồn tại trong thời bao cấp gian khó, khi mỗi người phải gìn giữ từng đồ vật, nếu hỏng thì sửa chữa chứ không thay mới. Trong đó có nghề lộn cổ áo sơ mi và nghề làm dép lốp, dán tông xốp.

Khi người trẻ bước vào câu chuyện của ông bà, cha mẹ

Đằng sau "Tour Yêu nước - Chạm vào ký ức một thời" không chỉ là mong muốn tái hiện một giai đoạn lịch sử, mà còn là tình yêu của người thực hiện dành cho Hà Nội.

Anh Nguyễn Dân Huy - Người sáng lập và cũng là người kể chuyện của Tour yêu nước, chia sẻ rằng: "Tôi làm tour này vì tôi rất yêu Hà Nội. Tôi không muốn chỉ kể về một thời gian khó mà muốn giữ lại những điều đẹp đẽ của thời kỳ ấy: sự lạc quan, tình người, lòng biết ơn và niềm tự hào về một đất nước đã đi qua chiến tranh, giành được độc lập và từng bước gây dựng cuộc sống mới. Có thể nhiều bạn trẻ ban đầu đến đây chỉ để chụp ảnh, nhưng rồi khi nghe những câu chuyện, họ sẽ chậm lại, biết hoài niệm về một thời mình chưa từng sống và biết ơn hơn những gì đang có.

Khi tôi bắt đầu dự án, nhiều người đến tham quan rồi cảm thấy những ký ức này cần được lưu giữ và lan toả. Họ mang tặng tôi những đồ vật đã gìn giữ suốt bao năm. Có những hiện vật rất nhỏ bé, nhưng để tìm lại được hôm nay thì vô cùng kỳ công. giá trị của chúng không nằm ở vật chất mà ở câu chuyện và ký ức của con người gửi lại trong đó. Có một cụ đã hơn 90 tuổi đến đây, cụ nhìn những hiện vật quen thuộc rồi nói với cô "Tôi kể nhưng chũng nó không nghe, cũng không tin"."

Có lẽ khoảng cách giữa các thế hệ đôi khi không nằm ở việc người trẻ không quan tâm đến quá khứ, mà bởi những điều họ chưa từng sống qua rất khó hình dung chỉ bằng lời kể.

Vì thế, một không gian để tận mắt nhìn thấy, chạm vào và nghe lại những câu chuyện của một thời có thể trở thành một cây cầu nối ký ức.

Tour yêu nước là một sản phẩm trong hành trình của Tuyến Tàu điện Số 6 - nơi có rất nhiều trải nghiệm văn hoá, được giới trẻ đánh giá cao.

Tem phiếu và sổ mua hàng trong thời bao cấp.

Đưa lịch sử ra khỏi trang sách

“Tour Yêu nước - Chạm vào ký ức một thời” là 1 sản phẩm công nghiệp văn hoá của phường Ba Đình. Tour không chỉ thu hút những người từng sống trong giai đoạn được tái hiện, mà còn có nhiều bạn trẻ tìm đến. Với các bạn trẻ, những chiếc tem phiếu, chiếc radio, căn bếp hay mâm cơm thời bao cấp vốn chỉ xuất hiện trong lời kể của ông bà, cha mẹ hoặc trong những trang sách, nay trở thành những thứ có thể tận mắt nhìn thấy và trải nghiệm.

Điều thú vị là không ít bạn trẻ ban đầu tìm đến vì tò mò hoặc đơn giản muốn có những bức ảnh đẹp. Nhưng khi bước vào không gian được tái hiện, nghe câu chuyện phía sau từng hiện vật, họ bắt đầu chậm lại để từng bước quan sát và cảm nhận về một đời sống quá khứ từng khốn khó, gian nan nhưng cũng vô cùng tươi đẹp.

Qua những câu chuyện được kể lại, người trẻ có thể nhìn thấy một thế hệ từng sống trong nhiều thiếu thốn nhưng vẫn yêu lao động, giữ tinh thần lạc quan, sự trong sáng và tình yêu dành cho cuộc sống. Đó là những con người biết tận dụng những gì mình có, biết sẻ chia, biết tìm niềm vui từ những điều giản dị và từng bước gây dựng cuộc sống bằng chính đôi tay của mình.

Tour Yêu nước vì thế trở thành hành trình "xuyên không", giúp quá khứ tìm được một cách mới để bước vào đời sống hôm nay - bằng những đồ vật nhỏ bé, những câu chuyện gia đình và sự tò mò của một thế hệ chưa từng trải qua nhưng muốn hiểu về thời đại của cha mẹ, ông bà mình.

Và từ sự hiểu biết ấy, người trẻ có thêm lý do để trân trọng hiện tại, biết ơn những thế hệ đi trước và sống tích cực hơn với những gì mình đang có.

Một số hình ảnh không gian "Tour yêu nước - Chạm vào ký ức một thời":