So sánh độ khó đề thi Ngữ văn lần 2 tại Trường chuyên Tuyên Quang và đề thi tốt nghiệp năm 2026
Đề thi lần 2 môn Ngữ văn của Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang có độ khó tương đương đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026.
Là giáo viên dạy môn Ngữ văn ở bậc trung học phổ thông, qua việc so sánh đề thi lại môn Ngữ văn của Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang với đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, tôi nhận thấy hai đề có sự tương đồng về cấu trúc, cách phân bố điểm và định hướng đánh giá năng lực.
Đọc hiểu: Đề thi Trường chuyên Tuyên Quang đòi hỏi sự khái quát cao
Ở đề thi tốt nghiệp 2026, văn bản viết về phát minh máy in của Johannes Gutenberg và những tác động của máy in đối với sự lan truyền tri thức. Đây là một vấn đề có tính lịch sử - văn hóa nhưng được triển khai theo một mạch khá rõ: trước Gutenberg, tri thức bị giới hạn; sự xuất hiện của máy in phá vỡ độc quyền về tri thức; sách được phổ biến rộng rãi; từ đó tác động đến khoa học, văn hóa và sự phát triển của các quốc gia.
Các câu hỏi cũng được sắp xếp theo hướng từ nhận biết đến thông hiểu và vận dụng. Học sinh đọc kỹ văn bản, nắm được các ý chính sẽ trả lời được.
Trong khi đó, văn bản "Những 'mặt trận vô hình' của an ninh văn hóa" ở đề thi lại của Trường chuyên Tuyên Quang có nhiều khái niệm hơn. Những vấn đề như "an ninh văn hóa", "an ninh phi truyền thống", "hấp thụ", "chuyển hóa", "tác động xuyên biên giới", "thuật toán", "cộng đồng thực hành ký ức", "không gian văn hóa sống"... đòi hỏi thí sinh phải đọc-hiểu một hệ thống khái niệm.
Đáng chú ý, Câu 1 yêu cầu xác định luận đề; Câu 2: chỉ ra những đặc trưng của an ninh phi truyền thống; Câu 3: hiểu nghĩa của các từ "hấp thụ" và "chuyển hóa" trong ngữ cảnh; Câu 4: nêu quan điểm của tác giả và Câu 5: đánh giá một nhận định rồi đưa ra những việc cần làm.
Đây là một trong những yếu tố làm nên độ khó của đề thi Trường chuyên Tuyên Quang, bởi câu hỏi có hàm lượng thông tin và tính khái quát cao, đòi hỏi thí sinh phải đọc sâu và xử lí thông tin tốt.
Nghị luận xã hội: Đề Trường chuyên Tuyên Quang đặt vấn đề cụ thể hơn
Đề thi tốt nghiệp 2026 đặt ra câu hỏi: làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"? Đây là một vấn đề gần với định hướng phát triển con người trẻ trong thời đại công nghệ. Thí sinh có thể triển khai từ năng lực sáng tạo, tinh thần dấn thân, khả năng làm chủ tri thức, môi trường giáo dục, khát vọng cống hiến...
Đề thi lại của Trường chuyên Tuyên Quang lại xuất phát từ thực trạng tin xấu độc, tin chưa kiểm chứng và video giả mạo, từ đó yêu cầu thí sinh trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin.
Đây cũng là một đề khá gần gũi với đời sống của người trẻ. Tuy nhiên, để làm tốt, thí sinh cần nhận ra rằng "trung thực" trong môi trường số không chỉ có nghĩa là không nói dối. Nó còn liên quan đến việc kiểm chứng thông tin, không bóp méo sự thật, không chạy theo lượt xem, không chia sẻ nội dung chưa được xác thực và ý thức được trách nhiệm của cá nhân đối với cộng đồng.
Hai đề ở phần nghị luận xã hội không chênh lệch quá lớn, đều tạo điều kiện để học sinh bộc lộ nhận thức và quan điểm cá nhân.
Nghị luận văn học: Yêu cầu khám phá chiều sâu ngữ liệu
Sự khác biệt về độ khó giữa hai đề thể hiện rõ nhất ở phần nghị luận văn học. Đề thi tốt nghiệp yêu cầu phân tích bài thơ "Những chiếc lá" của Nguyễn Đình Thi. Bài thơ đưa người đọc từ những chiếc lá trong ký ức của "chúng ta" đến những chiếc lá hiện tại gắn với hình ảnh một em bé nghèo khó. Hệ thống hình ảnh tương đối cụ thể: gió, lá, mùa, chiếc chổi tre, bao lá, mái bếp tranh, nồi cơm, người mẹ...
Bài thơ có hệ thống hình ảnh khá rõ, từ thiên nhiên, con người đến những suy ngẫm về sự sống, lao động và tình cảm. Dù có chiều sâu về nội dung và nghệ thuật, ngữ liệu vẫn tương đối gần gũi, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận và triển khai bài viết.
Còn bài thơ "Cánh đồng tuổi thơ" của Trịnh Thanh Sơn cũng đòi hỏi thí sinh phải đi sâu hơn để giải mã mối quan hệ giữa hình ảnh, ký ức và hành trình trưởng thành.
Những hình ảnh như "mo cơm, chai nước giếng", "mùi bùn đất phù sa", "mùi thịt da dậy thì", "bao nhiêu sợi cói", "bao giọt mồ hôi" góp phần tái hiện chân thực và sinh động thế giới tuổi thơ gắn với quê hương, lao động. Qua những hình ảnh, mùi vị và cảm giác cụ thể ấy, ký ức tuổi thơ hiện lên gần gũi, đậm chất đời sống và giàu sức gợi.
Đáng chú ý, câu kết "Chú bé mang cả cánh đồng sau lưng đi vào thành phố!" mở ra một tầng nghĩa giàu sức gợi. "Cánh đồng" là thành biểu tượng cho tuổi thơ, người mẹ, những năm tháng lao động và những giá trị của quê nhà được con người mang theo trong hành trình trưởng thành.
Về khách quan, thí sinh thi lại có lợi thế nhất định khi đã quen với cấu trúc đề, dạng câu hỏi và cách phân bổ điểm từ lần thi trước. Việc nắm được đáp án, rubric và yêu cầu của đề lần 1 cũng giúp các em chủ động hơn khi làm bài.