PGS.TS Trần Đăng Sinh: Không thể vì một vài cá nhân làm tổn thương uy tín hàng triệu giáo viên tận tuỵ với nghề

PGS.TS Trần Đăng Sinh, nguyên Chủ nhiệm khoa Triết học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã trao đổi với Tạp chí Công dân và Khuyến học xung quanh vấn đề này. 

- Thưa PGS.TS Trần Đăng Sinh, là một nhà giáo lão thành và nhiều cống hiến cho ngành giáo dục, ông bình luận gì về vụ việc có dấu hiệu gian lận tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang? 

PGS.TS Trần Đăng Sinh: Đây là vụ việc rất đáng tiếc và gây ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của ngành giáo dục. 

Thực tế, đây không phải là lần đầu tiên xảy ra tiêu cực trong các kỳ thi quốc gia. Trước đây đã từng có những vụ việc nghiêm trọng tại Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình... 

Mặc dù phương thức, mức độ và tính chất vi phạm ở mỗi vụ việc có thể khác nhau, nhưng điểm chung đều cho thấy những bất cập trong công tác tổ chức, điều hành và giám sát kỳ thi.

Một kỳ thi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tương lai của học sinh mà vẫn để xảy ra những sai phạm như vậy thì rõ ràng hệ thống quản lý cần được nhìn nhận, đánh giá lại một cách nghiêm túc. 

Bên cạnh những lỗ hổng về tổ chức, điều đáng lo ngại hơn là vấn đề đạo đức nghề nghiệp của một bộ phận những người làm công tác giáo dục. Nếu có sự tiếp tay cho tiêu cực thì đó không chỉ là vi phạm pháp luật mà còn đi ngược lại sứ mệnh của người làm nghề giáo.

Ở góc độ rộng hơn, phía sau những hành vi gian lận còn có thể xuất phát từ động cơ vụ lợi, từ áp lực thành tích hoặc những lợi ích không trong sáng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục mà còn tác động tiêu cực đến niềm tin của xã hội.

Theo tôi, mọi hành vi vi phạm phải được xử lý trên cơ sở quy định của pháp luật và quy chế thi đã ban hành. Trách nhiệm phải được xem xét ở từng cấp, từng cá nhân theo đúng chức trách được giao, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu. Ai có trách nhiệm đến đâu thì phải chịu trách nhiệm đến đó.

Đảng và Nhà nước thời gian qua đã rất quan tâm đến đội ngũ nhà giáo, từng bước cải thiện chế độ tiền lương, chính sách đãi ngộ. Vì vậy, càng không thể để những hành vi tiêu cực làm ảnh hưởng đến hình ảnh của cả ngành giáo dục.

Trước hết phải xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật, không thể vì một số ít cá nhân mà làm tổn hại đến uy tín của hàng triệu giáo viên đang tận tụy với nghề. Có thể nói, "thà cắt bỏ một cành sâu còn hơn để hỏng cả cây".

- Về góc nhìn của một chuyên gia giáo dục, vụ việc tiêu cực tại Tuyên Quang cần xử lý kết quả thi của các thí sinh liên quan như thế nào để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa bảo vệ quyền lợi của những thí sinh không vi phạm, thưa ông?

PGS.TS Trần Đăng Sinh: Tác động của vụ việc lên ngành giáo dục là rất lớn. Điều mà xã hội cần ở một kỳ thi quốc gia là sự công bằng, khách quan và minh bạch. Khi xuất hiện những vụ việc gian lận, người dân sẽ đặt câu hỏi về tính trung thực của kết quả thi cũng như sự công tâm trong công tác quản lý.

Lâu nay, xã hội vẫn còn băn khoăn trước tình trạng học giả, bằng cấp giả hay bệnh thành tích trong giáo dục. Nếu không xử lý nghiêm những vụ việc như thế này thì sẽ càng làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với hệ thống giáo dục.

Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống hiếu học, luôn coi trọng sự công bằng trong học tập và thi cử. Vì vậy, mọi sai phạm cần được điều tra, xử lý khách quan, nghiêm minh theo đúng quy định của pháp luật. 

Đồng thời, việc xem xét kết quả thi phải bảo đảm đúng người, đúng hành vi vi phạm, tránh làm ảnh hưởng đến quyền lợi của những thí sinh trung thực, không liên quan đến sai phạm.

- Theo ông, sau vụ việc này, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như các địa phương cần rà soát những khâu nào để ngăn chặn nguy cơ tái diễn?

PGS.TS Trần Đăng Sinh: Điều đầu tiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có báo cáo đầy đủ với Đảng, Chính phủ và nhân dân về vụ việc, thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, thiếu sót nếu có. Chỉ khi dám nhận khuyết điểm thì mới có cơ sở để khắc phục hiệu quả.

Song song với đó là rà soát toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi, xác định rõ trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân có liên quan và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là hạn chế những tác động tiêu cực của cơ chế thị trường đối với giáo dục, không để thành tích hay lợi ích vật chất làm chi phối mục tiêu giáo dục.

Theo tôi, cần tăng cường trách nhiệm của đội ngũ làm công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát; đồng thời giảm bớt các thủ tục quản lý hành chính không cần thiết, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thi cử, ứng dụng công nghệ để giám sát, cảnh báo và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

- Thưa PGS.TS Trần Đăng Sinh, ông có thể đưa ra những gợi ý nào để đề xuất giải pháp tăng cường tính minh bạch trong công tác coi thi và giám sát kỳ thi trong thời gian tới?

PGS.TS Trần Đăng Sinh: Theo tôi, trước hết phải nâng cao tính nghiêm minh của pháp luật đối với các hành vi cố tình vi phạm quy chế thi, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp vào kết quả thi. Chỉ khi chế tài đủ mạnh thì mới có tác dụng răn đe.

Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong suốt quá trình tổ chức kỳ thi; đồng thời thường xuyên giáo dục tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp, quán triệt đầy đủ các quy định của Luật Giáo dục và quy chế thi cho tất cả những người tham gia tổ chức kỳ thi.

Cơ quan quản lý cũng nên nghiên cứu xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá và xử lý vi phạm theo hướng lượng hóa rõ ràng, từ các hình thức xử lý hành chính, kỷ luật đến truy cứu trách nhiệm hình sự đối với từng mức độ vi phạm. Quy định càng cụ thể, chế tài càng nghiêm minh thì ý thức chấp hành pháp luật sẽ càng được nâng cao.

Quan trọng nhất là không được buông lỏng quản lý ở bất kỳ khâu nào. Một kỳ thi quốc gia chỉ thực sự tạo được niềm tin khi mọi quy trình đều được giám sát chặt chẽ, minh bạch và mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý công bằng, nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/pgsts-tran-dang-sinh-khong-the-vi-mot-vai-ca-nhan-lam-ton-thuong-uy-tin-hang-trieu-giao-vien-tan-tuy-voi-nghe-179260711113258925.htm