Nhiều băn khoăn về dự thảo tuyển sinh lớp 10 chuyên

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về Quy chế tổ chức và hoạt động của trường trung học phổ thông chuyên, thay thế Thông tư số 05/2023/TT-BGDĐT ngày 28/2/2023. 

Điểm mới cốt lõi của dự thảo đó là quy định tuyển sinh vào trường chuyên theo khối chuyên, áp dụng một phương thức và một điểm chuẩn cho mỗi khối, không xác định chỉ tiêu tuyển sinh theo môn chuyên. 

Bên cạnh đó, thay cho việc tổ chức lớp chuyên theo từng môn học như hiện nay, trường chuyên tổ chức lớp học theo 3 khối chuyên gồm: Khoa học tự nhiên (Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học); Khoa học xã hội (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí) và Ngoại ngữ.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, những định hướng đổi mới theo dự thảo là chuyển từ mô hình chủ yếu chú trọng đào tạo chuyên sâu theo từng môn học sang mô hình phát hiện, bồi dưỡng và phát triển tài năng trên nền tảng giáo dục toàn diện, kiến thức liên ngành và định hướng nghề nghiệp. 

Trường chuyên không chỉ là nơi bồi dưỡng học sinh có năng khiếu nổi trội ở một môn học, mà còn là môi trường giáo dục chất lượng cao, tạo điều kiện để học sinh phát triển tư duy độc lập, năng lực nghiên cứu, sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.

Nói về vấn đề này, ông Đỗ Đức Anh, giáo viên Trường Trung học phổ thông Bùi Thị Xuân, phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh nhìn nhận, việc chuyển từ tuyển sinh theo môn chuyên sang tuyển sinh theo khối đối với tuyển sinh chuyên ở bậc Trung học phổ thông có thể giúp học sinh phát triển tư duy liên ngành, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng phát hiện và bồi dưỡng những tài năng đặc biệt ở từng môn học. 

Nếu mục tiêu của trường chuyên là phát hiện và bồi dưỡng tài năng, thì việc tuyển sinh theo khối thay vì theo từng môn sẽ giúp phát hiện tài năng tốt hơn, hay vô tình làm mờ đi những năng khiếu đặc biệt?

Đặc biệt, việc đổi mới cách tuyển sinh để học sinh được phát triển tốt hơn, hay đang buộc học sinh phải thay đổi cách phát triển năng lực để phù hợp với một phương thức tuyển sinh mới?

"Mục tiêu cốt lõi của trường chuyên không chỉ là đào tạo những học sinh học tốt nhiều môn mà còn phải phát hiện, nuôi dưỡng và phát triển những năng khiếu đặc biệt. Có những học sinh sở hữu năng lực vượt trội ở một lĩnh vực nhưng chưa thực sự nổi bật ở các môn học khác. Nếu phương thức tuyển sinh quá chú trọng năng lực tổng hợp, liệu chúng ta có vô tình bỏ sót những tài năng như vậy", ông Đỗ Đức Anh phân tích.

Theo ông Đỗ Đức Anh, việc thay đổi phương thức tuyển sinh cũng cần tính đến sự ổn định của hệ thống giáo dục. Khi học sinh, phụ huynh và nhà trường đã có quá trình chuẩn bị theo một định hướng nhất định, những thay đổi lớn cần được công bố sớm, có lộ trình phù hợp và đặc biệt phải bảo đảm công bằng trong cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cao. 

Trên thực tế, để chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 chuyên, nhiều học sinh đã xác định năng lực, sở trường và xây dựng lộ trình học tập từ rất sớm. Nếu phương thức tuyển sinh thay đổi khi học sinh đã đi được một chặng đường dài, các em và phụ huynh khó tránh khỏi cảm giác bị động, bất an. 

Hơn nữa, với những học sinh có năng khiếu nổi trội ở một môn học, việc chuyển sang đánh giá năng lực theo khối cũng có thể tạo thêm áp lực, khiến các em phải phân tán thời gian và sức lực cho nhiều lĩnh vực khác.

"Những thay đổi lớn về tuyển sinh cần được thông báo đủ sớm, hướng dẫn rõ ràng, có thời gian chuyển tiếp hợp lý để học sinh, phụ huynh và nhà trường chủ động thích ứng. Đặc biệt, trước khi triển khai rộng rãi, cần có nghiên cứu thực tiễn, đánh giá tác động, thí điểm ở những cơ sở đủ điều kiện và lấy ý kiến của giáo viên, học sinh, phụ huynh, chuyên gia giáo dục. 

Đổi mới giáo dục không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc xóa bỏ hoàn toàn một mô hình đang tồn tại, mà có thể bắt đầu từ việc nhận diện những hạn chế của mô hình ấy để điều chỉnh. 

Chẳng hạn, đối với tuyển sinh chuyên, có thể nghiên cứu phương án kết hợp đánh giá năng lực liên ngành với đánh giá năng khiếu chuyên biệt, thay vì đặt hai phương thức này trong thế phải lựa chọn một trong hai", ông Đức Anh nhấn mạnh.

Đánh giá dự thảo tuyển sinh lớp 10 chuyên của Bộ Giáo dục và Đào tạo có những điểm đổi mới tích cực, thể hiện sự chuyển dịch từ kiểm tra kiến thức đơn môn sang đánh giá năng lực toàn diện, tư duy liên môn và khả năng vận dụng kiến thức của học sinh, song ông Nguyễn Đức Uy, giáo viên Trường Trung học cơ sở Trần Văn Ơn, phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ băn khoăn về việc nhận diện và phát triển năng khiếu chuyên biệt. 

Thực tế giảng dạy cho thấy có những học sinh đặc biệt xuất sắc ở một lĩnh vực nhưng không nhất thiết giỏi đồng đều các môn học khác. Nếu tuyển sinh theo khối mà chưa có cơ chế đánh giá phù hợp, chúng ta có thể bỏ lỡ những tài năng riêng biệt.

"Nếu phương thức tuyển sinh mới chuyển từ đơn môn sang khối được áp dụng thì Bộ Giáo dục và Đào tạo cần công bố sớm cấu trúc, ma trận và đề thi minh họa để giáo viên, học sinh có sự chuẩn bị phù hợp, tránh tình trạng lúng túng hoặc phát sinh áp lực luyện thi. 

Song song đó, cần xây dựng cơ chế đánh giá năng lực chuyên biệt bên cạnh đánh giá năng lực liên môn, nhằm phát hiện đúng những học sinh có năng khiếu nổi trội ở từng lĩnh vực, đặc biệt là những em xuất sắc ở một môn học nhưng không giỏi đồng đều các môn khác", ông Nguyễn Đức Uy thẳng thắn đề xuất.

Trong khi đó, thạc sĩ Phan Thế Hoài, giáo viên Trường Trung học phổ thông Bình Hưng Hoà, phường Bình Hưng Hoà, Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, những thay đổi trong dự thảo sẽ tác động, làm thay đổi hàng loạt những vấn đề đối với công tác giảng dạy chứ không đơn thuần chỉ là phương thức tuyển sinh. 

Trước hết, tác động mạnh mẽ đến học sinh đã có định hướng đơn môn từ trước.Tiếp đến là nhà trường sẽ phải thay đổi nhân sự, có thể thừa thiếu giáo viên cục bộ. Đáng chú ý nhất là chương trình đảo lộn, cần có thời gian dài để làm đề án thay đổi.

Từ đó, giáo viên này kiến nghị thay vì điều chỉnh hình thức tuyển sinh từ chuyên môn sang chuyên khối, Bộ Giáo dục và Đào tạo nên tập trung ngân sách và nguồn lực xã hội vào các môn Toán và Khoa học (Lý, Hóa, Sinh, Tin học gắn với AI) để tạo nền tảng nhân lực mũi nhọn cho đất nước trong vài chục năm tới. 

Đối với khối Ngoại ngữ và Khoa học Xã hội, việc đào tạo đại trà kết hợp nhu cầu thực tế đã đạt hiệu quả cao, nên việc duy trì mô hình chuyên là chưa thực sự cần thiết.

"Bộ Giáo dục và Đào tạo cần nghiên cứu cải cách triệt để hệ thống trường chuyên nhằm tối ưu hóa nguồn lực và giảm áp lực cho phụ huynh. Một định hướng rõ ràng, dài hạn sẽ giúp giáo dục hội nhập sâu rộng theo mô hình quốc tế và tạo sự an tâm cho xã hội", thạc sĩ Phan Thế Hoài đặt vấn đề.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/nhieu-ban-khoan-ve-du-thao-tuyen-sinh-lop-10-chuyen-17926111110400395.htm