Nhà toán học đoạt Huy chương Fields bật khóc trước hàng trăm lời giải do AI tạo ra

16 bài toán thuộc hướng nghiên cứu của nhà toán học đoạt Huy chương Fields

Ngày 6/10, OpenAI công bố trên GitHub hàng trăm bản thảo toán học do một mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) nội bộ chưa được thương mại hóa tạo ra. Bộ tài liệu ban đầu gồm 722 bản thảo, chia thành 372 nhóm kết quả, đề cập nhiều bài toán mở trong các lĩnh vực toán học. Sau khi phát hiện sai sót, OpenAI đã rút lại 3 bản thảo.

Đáng chú ý, 16 bài toán trong số này thuộc hướng nghiên cứu của Giáo sư Hugo Duminil-Copin, nhà toán học người Pháp đoạt Huy chương Fields năm 2022. Đây là giải thưởng quốc tế dành cho các nhà toán học trẻ, được trao 4 năm một lần.

Ngày 8/10, tại hội thảo trực tuyến do Hội Toán học Pháp tổ chức, giáo sư Duminil-Copin kể rằng ông đã bật khóc khi xem tài liệu công bố của Open AI. Ông diễn tả cú sốc trước quy mô và tốc độ tạo ra kết quả toán học của AI.

Theo Le Monde, điều khiến nhà toán học choáng váng không chỉ là số lượng bản thảo, mà còn là việc AI đạt được kết quả trong những hướng nghiên cứu mà ông và các đồng nghiệp đã dành nhiều năm theo đuổi. Trong một trường hợp, các tác nhân AI gần như thực hiện trọn vẹn một chương trình nghiên cứu, được trình bày qua 13 bài báo liên tiếp, mỗi bài đảm nhiệm một bước trong quá trình phát triển kết quả.

Giáo sư Duminil-Copin không phủ nhận tiềm năng của những kết quả do AI tạo ra, nhưng lo ngại cách OpenAI công bố đồng loạt hàng trăm bản thảo có thể tạo sức ép lớn lên cộng đồng toán học. Theo ông, các nhà nghiên cứu trẻ là nhóm dễ chịu tác động nhất, bởi họ cần thời gian lựa chọn vấn đề, xây dựng hướng nghiên cứu và khẳng định vị trí trong giới học thuật.

Giáo sư Duminil-Copin cũng cảnh báo nguy cơ thay đổi văn hóa trao đổi học thuật vốn được xem là nền tảng của nghiên cứu toán học. Việc chia sẻ ý tưởng, gợi ý bài toán và thảo luận những giả thuyết chưa có lời giải giúp các nhà khoa học thúc đẩy quá trình sáng tạo. 

Tuy nhiên, khi AI có thể nhanh chóng khai thác những vấn đề được công khai thảo luận, các nhà nghiên cứu có thể trở nên dè dặt hơn trong việc chia sẻ ý tưởng và kết quả chưa hoàn thiện.

Lời giải của AI vẫn cần được giới toán học kiểm chứng

Đợt công bố của OpenAI thu hút sự chú ý bởi số lượng bản thảo và phạm vi các vấn đề toán học được đề cập. Tuy nhiên, việc một bài toán xuất hiện trong tài liệu do AI tạo ra không có nghĩa là lời giải đã được giới toán học xác nhận.

Theo thông tin trong kho lưu trữ GitHub, các bản thảo được công bố chưa trải qua cùng một mức độ kiểm chứng. Không phải tất cả đều có chứng minh được hình thức hóa bằng Lean - ngôn ngữ lập trình chuyên dụng để biểu diễn và kiểm tra tính chặt chẽ của các lập luận toán học. OpenAI cũng lưu ý rằng những kết quả chưa được hình thức hóa vẫn có thể chứa sai sót.

Tạp chí Nature cho biết, chỉ một ngày sau khi công bố, OpenAI đã rút lại 3 bản thảo do phát hiện lỗi trong lập luận toán học. Trong đó, một lỗi về dấu khiến chứng minh chính không còn giá trị, đồng thời ảnh hưởng đến hai công trình phụ thuộc vào kết quả này. Một số bản thảo khác cũng được chỉnh sửa.

Bên cạnh tính chính xác, khả năng đọc hiểu và đánh giá các chứng minh cũng là vấn đề được giới chuyên môn quan tâm. Một số chuyên gia nhận xét tài liệu khó đọc, ngay cả với những người có chuyên môn toán học. Điều này khiến quá trình kiểm tra lập luận và xác định giá trị của từng kết quả trở nên phức tạp, tốn nhiều thời gian.

Trước những tranh luận đó, giáo sư Duminil-Copin cho biết ông dự định cùng các nhà toán học khác xem xét hơn 3.500 trang tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của mình. Công việc không chỉ dừng ở việc kiểm tra tính đúng đắn của các chứng minh, mà còn nhằm tìm hiểu, hệ thống hóa và truyền đạt những kiến thức có giá trị từ các kết quả do AI tạo ra.

Nhà toán học cũng cho biết sẽ tiếp tục theo đuổi một số hướng nghiên cứu độc lập, đồng thời dành thêm sự quan tâm cho giáo dục và phổ biến toán học. Theo ông, dù máy móc có thể tạo ra những kết quả mới, con người vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc hiểu, kiểm chứng và phát triển tri thức.

Sự kiện cho thấy sự phát triển nhanh chóng của AI đang đặt ra những thách thức mới đối với nghiên cứu toán học. Dù có thể tạo ra các kết quả với tốc độ ngày càng cao, AI vẫn cần sự tham gia của các nhà toán học để kiểm chứng tính chính xác, diễn giải và phát triển những kết quả đó thành tri thức khoa học.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/nha-toan-hoc-doat-huy-chuong-fields-bat-khoc-truoc-hang-tram-loi-giai-do-ai-tao-ra-179261103154017358.htm