Năng lực nhà giáo khẳng định vị thế nhà giáo

Hồng Phong
15:53 - 25/04/2026

Trong tâm thức người Việt, "vị thế nhà giáo" vốn là một hằng số bất biến của sự kính trọng. Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, vị thế ấy đang bị thử thách gay gắt trước làn sóng chuyển dịch nhân lực và áp lực của thời đại số.

Năng lực nhà giáo khẳng định vị thế nhà giáo - Ảnh 1.

Ngày Sách và văn hóa đọc 2026 tại Trường Trung học Cơ sở Yên Hòa (Hà Nội). Ảnh: Trường Trung học Cơ sở Yên Hòa

Nghị định 93/2026/NĐ-CP đi vào cuộc sống đã xác lập một khung tham chiếu mới về giá trị của đội ngũ nhà giáo: Không chỉ dừng lại ở sự tôn vinh tinh thần, mà dựa trên nền tảng năng lực và đóng góp thực chất.

Định vị lại vị thế nhà giáo bằng năng lực thực chất

Xưa nay, tư duy thâm niên và sự cào bằng vốn là lực cản vô hình. Những rào cản này tồn tại trong hệ thống lương và chức danh. Nghị định 93/2026/NĐ-CP đã tạo ra một cú hích tích cực. Chính sách mới đã bãi bỏ những rào cản về bậc lương xơ cứng.

Việc cho phép tăng lương trước thời hạn là một bước tiến lớn. Cơ chế lương thỏa thuận cũng được áp dụng cho các vị trí đặc biệt. Điều này thừa nhận rằng năng lực của nhà giáo đến đâu, vị thế đến đó.

Một nhà giáo trẻ có đột phá trong giảng dạy xứng đáng nhận đãi ngộ tương xứng. Thu nhập của họ có thể ngang bằng hoặc cao hơn người có thâm niên. Đây là sự công bằng cho những người giàu sức sáng tạo.

Vị thế lúc này được xây dựng trên uy tín chuyên môn. Hệ thống mới tạo ra cuộc đua nâng tầm chất lượng. Nó thay thế hoàn toàn cho cuộc đua về thời gian công tác.

Giải phóng thời gian sáng tạo cho nhà giáo

Vị thế của nhà giáo không chỉ được khẳng định trên bục giảng mà còn thông qua hàm lượng tri thức và sự sáng tạo trong mỗi bài giảng. 

Tuy nhiên, gánh nặng từ các loại hồ sơ, sổ sách mang tính hình thức trong thời gian dài đã vô hình trung tạo ra áp lực hành chính lớn, khiến đội ngũ nhà giáo khó có thể tập trung toàn diện cho công tác chuyên môn. 

Khi người thầy bị cuốn vào những thủ tục sự vụ, thời gian dành cho việc nghiên cứu và tương tác với người học bị thu hẹp đáng kể.

Đẩy mạnh chuyển đổi số theo tinh thần của Nghị định 93/2026/NĐ-CP được xem là một bước đi đột phá để "cởi trói" gánh nặng này.

Việc kỳ vọng cắt giảm tối đa các văn bản không cần thiết là bước tiến lớn. Con số cắt giảm lên tới 70% không chỉ đơn thuần là giảm thủ tục. Đây chính là sự tôn trọng đối với thời gian và chất xám của nhà giáo.

Khi được giải phóng sức lao động thủ công, mỗi thầy cô sẽ thực hiện đúng vai trò mình. Họ là người dẫn dắt và sáng tạo nội dung giáo dục. Vị thế của nhà giáo sẽ được khẳng định rõ nét qua chất lượng đào tạo. Đó là những giá trị thực chất mang lại cho học sinh. 

Quyền tự chủ và trách nhiệm định vị giá trị nhà giáo

Nghị định 93/2026/NĐ-CP tăng cường quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục. Quyền này áp dụng trực tiếp trong công tác tuyển dụng và đãi ngộ. 

Cơ chế mới góp phần hình thành môi trường nhân lực minh bạch. Tại đây, nhà giáo có năng lực là nhân tố then chốt quyết định chất lượng giáo dục.

Việc gắn tuyển dụng với vị trí việc làm đặt ra yêu cầu mới. Mỗi người thầy phải không ngừng bồi đắp uy tín chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. 

Vị thế đội ngũ không còn dựa trên sự ổn định thuần túy của biên chế. Thay vào đó, vị thế được khẳng định qua đánh giá khách quan của các đơn vị uy tín.

Đây là vị thế gắn liền với lòng tự tôn nghề nghiệp. Nó cũng đặt ra yêu cầu khắt khe về trách nhiệm chuyên môn. Cơ chế này thúc đẩy đội ngũ nhà giáo chủ động tự đào tạo. Từ đó, họ có thể đáp ứng tốt các tiêu chuẩn giáo dục trong giai đoạn mới.

Nhà giáo trước thách thức tự định vị trong kỷ nguyên mới

Khi năng lực thực tế trở thành thước đo chủ đạo, sự phân hóa trong đội ngũ là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, đây là sự phân hóa cần thiết để loại bỏ tư duy trì trệ và cơ chế cào bằng vốn đã tồn tại lâu nay.

Vị thế của nhà giáo trong giai đoạn mới không phải là giá trị ổn định vĩnh viễn. Đó là một trạng thái vận động và phát triển liên tục. Để giữ vững vị thế, mỗi thầy cô phải không ngừng làm mới mình. Sự thay đổi cần đi từ kỹ năng số đến tư duy giáo dục hiện đại.

Nghị định 93/2026/NĐ-CP chính là nền tảng cơ chế quan trọng. Tuy nhiên, chủ thể chủ động nâng tầm giá trị bản thân vẫn là con người. Đó không ai khác chính là nỗ lực tự thân của mỗi cá nhân nhà giáo.

Nghị định 93/2026/NĐ-CP không làm giảm đi sự tôn nghiêm vốn có của nghề giáo. 

Ngược lại, nó hiện đại hóa sự tôn nghiêm đó bằng cách đặt nhà giáo vào đúng vị trí của một lực lượng lao động bậc cao. Khi "vị thế" song hành cùng "đãi ngộ" và được chứng minh bằng "năng lực", ngành giáo dục mới thực sự sở hữu những thỏi nam châm mạnh mẽ nhất để thu hút và giữ chân người tài.

Sự ra đời và đi vào thực tiễn của Nghị định 93/2026/NĐ-CP là một minh chứng cho thấy: Cơ chế đã sẵn sàng để tôn vinh những giá trị thực. 

Giờ đây, chính năng lực nhà giáo sẽ khẳng định vị thế nhà giáo, tạo nên một diện mạo mới cho nền giáo dục nước nhà trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/nang-luc-nha-giao-khang-dinh-vi-the-nha-giao-179260425115835325.htm