Lạm phát điểm 10 do tiêu cực để lại hệ luỵ kép lên cơ chế tuyển sinh đại học

Vụ việc xảy ra tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang thuộc Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận.

Cơ quan điều tra đã khởi tố, bắt tạm giam một giáo viên Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang do liên quan đến kết quả thi môn Toán.

Đáng chú ý là sự xuất hiện của một dải số báo danh gồm 328 thí sinh có điểm số cao đồng đều, đạt điểm trung bình 9,55, trong đó có tới 147 điểm 10 tuyệt đối.

Vụ việc này không dừng lại ở sai phạm của các cá nhân hay hiệu quả của công tác coi thi, mà sẽ trực tiếp gây ra những hệ lụy dây chuyền đến hệ thống, đến các trường đại học và chính các học sinh ngay trong mùa tuyển sinh này.

Rủi ro sai lệch dữ liệu xét tuyển đại học từ điểm số bất thường tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang

Hệ lụy đầu tiên và dễ thấy nhất là sự sai lệch của nguồn dữ liệu dùng để xét tuyển. 

Hiện nay, dù các trường đại học đã đa dạng hóa phương thức tuyển sinh như xét kết hợp, dùng điểm các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy (V-ACT, V-SAT, TSA), thì phương thức xét điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông vẫn chiếm một tỷ trọng chỉ tiêu đáng kể.

Đối với các ngành học có điểm chuẩn tiệm cận mức tuyệt đối (từ 28 đến 29,5 điểm cho tổ hợp 3 môn), các thí sinh thường cạnh tranh nhau ở biên độ rất nhỏ, đôi khi chỉ hơn kém nhau 0,05 điểm.

Việc xuất hiện một nhóm hơn 300 thí sinh có điểm số cao bất thường tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang sẽ làm biến động phổ điểm chung, vô hình trung đẩy điểm chuẩn lên cao và trực tiếp tước đi cơ hội trúng tuyển của những thí sinh học thật, thi thật.

Thử thách lọc ảo cho các trường đại học trước kỳ hạn 10/7

Hệ lụy thứ hai nằm ở tính thời điểm và quy trình xử lý kỹ thuật của các trường đại học. Theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương phải hoàn thành rà soát dữ liệu điểm thi Tuyên Quang và báo cáo trước ngày 10/7/2026.

Tuy nhiên, công tác điều tra của cơ quan công an để xác định chính xác hành vi, mức độ vi phạm và phân loại bài thi gian lận chắc chắn cần nhiều thời gian hơn.

Trong khi đó, quy trình xét tuyển và lọc ảo trên hệ thống tuyển sinh toàn quốc vận hành theo lộ trình cố định, không thể trì hoãn để chờ kết quả điều tra.

Điều này đặt các trường đại học vào tình thế buộc phải sử dụng nguồn dữ liệu chưa được kiểm chứng để tiến hành xét tuyển.

Nếu cơ quan chức năng công bố hủy kết quả các bài thi sai phạm tại Tuyên Quang sau thời điểm đã xác định điểm chuẩn và nhập học, hệ thống tuyển sinh sẽ đối mặt với những thách thức lớn về mặt thủ tục hành chính cũng như quyền lợi hợp pháp của thí sinh.

Áp lực tâm lý và định kiến đè nặng lên những học sinh "học thật, thi thật"

Bên cạnh những con số ảnh hưởng đến quy trình xét tuyển đại học, những dấu hiệu bất thường về điểm thi tại Tuyên Quang còn gây ra một hệ lụy xã hội đáng lo ngại - sự hoài nghi đối với chất lượng giáo dục vùng miền và nỗ lực của các học sinh học thật thi thật.

Sai phạm xảy ra ngay tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang - nơi vốn được đầu tư lớn về nguồn lực và thường có kết quả học tập đứng đầu địa phương.

Khi một cơ sở giáo dục có uy tín chịu ảnh hưởng bởi tiêu cực và có giáo viên bị khởi tố, dư luận có xu hướng đặt dấu hỏi về tính trung thực trong quy trình kiểm tra, đánh giá tại đây.

Đáng nói hơn, sự bất thường của một dải số báo danh vô hình trung đã tạo ra một định kiến không đáng có, ảnh hưởng đến tất cả các thí sinh đạt điểm cao khác tại tỉnh Tuyên Quang.

Nhiều học sinh có năng lực thực sự, đạt điểm số cao bằng chính công sức học tập của mình trong suốt ba năm phổ thông, hiện phải đối mặt với sự nghi ngờ từ cộng đồng và bạn bè cùng trang lứa khi xét tuyển vào các trường đại học. Đây là một sự bất công lớn đối với những học sinh nỗ lực nghiêm túc nhưng bị đánh đồng với sai phạm của một nhóm cá nhân.

Lối ra nào cho công tác tuyển sinh đại học?

Nhìn rộng hơn, những dấu hiệu bất thường tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang một lần nữa cho thấy rủi ro khi các trường đại học quá phụ thuộc vào kết quả của một kỳ thi chung do các địa phương chủ trì tổ chức.

Bản chất của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông là đánh giá mức độ hoàn thành chương trình phổ thông, nhưng đề thi lại phải gánh thêm mục tiêu phân hóa để xét tuyển đại học.

Khi một kết quả thi mang tính đại trà tiếp tục được dùng làm căn cứ chính để cạnh tranh vào các trường đại học top đầu, nguy cơ gian lận để đạt điểm số cao luôn hiện hữu.

Một khi quy trình bảo mật và hệ thống giám sát con người bị vô hiệu hóa, hậu quả sẽ ngay lập tức đổ dồn về phía các trường đại học ở giai đoạn sàng lọc đầu vào.

Từ thực tế này, giải pháp căn cơ không nằm ở việc tăng cường thêm bao nhiêu cán bộ thanh tra hay siết chặt hơn nữa các quy trình niêm phong bài thi. 

Nhiều ý kiến lập luận rằng, việc duy trì phương thức xét điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông vẫn là giải pháp mang tính nhân văn, đảm bảo cơ hội tiếp cận giáo dục đại học bình đẳng cho học sinh nghèo hoặc ở vùng sâu, vùng xa - những em vốn không có điều kiện tham gia các kỳ thi riêng đắt đỏ tại các thành phố lớn.

Tuy nhiên, giữ lại không có nghĩa là phụ thuộc tuyệt đối. Để bảo vệ tính công bằng cho học sinh vùng khó khăn và giữ vững chất lượng đầu vào, các trường đại học cần quyết liệt giảm tỷ trọng xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông. 

Việc khéo léo kết hợp xét tuyển đa tiêu chí hoặc mở rộng các phương thức tuyển sinh độc lập là hướng đi cần thiết lúc này.

Chỉ khi kết quả kỳ thi chung không còn là yếu tố duy nhất quyết định cơ hội trúng tuyển, áp lực tiêu cực tại các hội đồng thi địa phương mới có thể thực sự hạ nhiệt.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/lam-phat-diem-10-do-tieu-cuc-de-lai-he-luy-kep-len-co-che-tuyen-sinh-dai-hoc-179260708183419806.htm