Khuyến học Hưng Yên: Kiến tạo môi trường học thật - giá trị thật

Phóng viên: Thưa Thạc sĩ Vũ Mạnh Hiền - Chủ tịch Hội Khuyến học Hưng Yên, nhìn vào bức tranh khuyến học Hưng Yên, tỷ lệ Gia đình, Dòng họ, Cộng đồng học tập đạt mức rất cao (từ 70-80%), nhưng chỉ số "Công dân học tập" hiện dừng ở mức 46%. Dưới góc độ người đứng đầu Hội, ông nhìn nhận ra sao về khoảng cách này?

Thạc sĩ Vũ Mạnh Hiền: Tôi cho rằng đây chính là bước chuyển quan trọng nhất của công tác khuyến học hiện nay: chuyển từ xây dựng môi trường học tập rộng khắp sang hình thành năng lực học tập thực chất của từng người dân.

Con số 46% "Công dân học tập" vừa phản ánh kết quả bước đầu, vừa cho thấy phần việc còn rất lớn ở phía trước. Xây dựng môi trường thuận lợi chưa đồng nghĩa với việc mỗi cá nhân đã có khả năng tự học, tự cập nhật tri thức để giải quyết công việc và cuộc sống. 

"Công dân học tập" không phải là một danh hiệu hay tỷ lệ thống kê, mà phải là một năng lực sống: mỗi người biết mình cần học gì, học ở đâu, học bằng cách nào và quan trọng nhất là áp dụng điều đã học để làm việc tốt hơn, sống tốt hơn.

Vì vậy, Hưng Yên không chạy theo tỷ lệ bao nhiêu phần trăm được công nhận, mà hướng tới chuỗi giá trị thực chất: "Học - Hỏi - Hiểu - Hành - Kết quả - Giá trị". Khi người dân nhận ra học tập giúp cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống, việc học sẽ trở thành nhu cầu tự thân.

Phóng viên: Để triển khai phương châm "Học mọi lúc, mọi nơi", Hưng Yên đã có cách làm cụ thể nào giúp người dân nông thôn hay người cao tuổi tiếp cận công nghệ một cách dễ dàng nhất, thưa ông?

Thạc sĩ Vũ Mạnh Hiền: Khuyến học số không đơn thuần là số hóa tài liệu rồi đưa lên mạng. Chúng tôi quán triệt nguyên tắc: Không bắt người dân chạy theo công nghệ, mà phải đưa công nghệ đến với người dân bằng những cách đơn giản nhất; không dạy những gì chúng ta có, mà hỗ trợ người dân học những gì họ thực sự cần.

Hưng Yên gắn "Khuyến học số" với "Bình dân học vụ số". Lực lượng cán bộ Hội, đoàn thanh niên, người thành thạo công nghệ sẽ "cầm tay chỉ việc" giúp người cao tuổi, người dân nông thôn từ những việc rất gần gũi: sử dụng điện thoại thông minh, tra cứu thông tin sản xuất, sử dụng dịch vụ số, phòng tránh lừa đảo trên mạng và từng bước khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ công việc.

Đặc biệt, Hưng Yên xác định trung tâm học tập cộng đồng số cấp xã, phường là mô hình đột phá. Nếu trung tâm truyền thống chủ yếu mở "lớp học" trực tiếp (bị giới hạn thời gian, địa điểm) thì trung tâm số chuyển sang tổ chức "cơ hội học tập". Kết hợp giữa không gian trực tiếp và nền tảng số/học liệu điện tử, trung tâm mang cơ hội học tập đến tận nhà cho người nông dân bận mùa vụ hay công nhân làm việc theo ca.

Đưa "Khuyến học số" vào nhà máy, từng vùng sản xuất

Phóng viên: Là tỉnh phát triển mạnh về công nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao, Hội Khuyến học Hưng Yên đã phối hợp ra sao để đưa "khuyến học số" đến thẳng các xưởng sản xuất và cánh đồng, thưa ông?

Thạc sĩ Vũ Mạnh Hiền: Chúng tôi muốn làm thay đổi một tư duy cũ: Khuyến học trong nhà máy không chỉ là trao học bổng cho con công nhân; khuyến học ở nông thôn không chỉ là khen thưởng con em nông dân học giỏi. Chính người công nhân và người nông dân phải là chủ thể của học tập suốt đời.

Đối với công nhân, Hội phối hợp với các doanh nghiệp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp xây dựng mô hình "Đơn vị học tập", đào tạo kỹ năng số, quy trình vận hành tự động hóa và an toàn lao động gắn liền với vị trí việc làm.

Đối với nông dân, nông nghiệp hiện đại đòi hỏi họ không chỉ dựa vào kinh nghiệm mà phải biết tiếp cận kỹ thuật mới, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử. 

Khi một công nhân học để làm chủ thiết bị mới, một người nông dân học để nâng giá trị nông sản, kết quả khuyến học sẽ hiện hữu ngay trong năng suất, chất lượng và thu nhập. Đó chính là lúc khuyến học đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội.

Khuyến học Hưng Yên tháo gỡ "nút thắt" cơ sở, hướng tới cộng đồng học tập số bền vững

Phóng viên: Trong quá trình đưa chuyển đổi số về cơ sở, Hội đã nhận diện những "nút thắt" nào và làm sao để phối hợp liên ngành hiệu quả, tránh làm theo phong trào?

Thạc sĩ Vũ Mạnh Hiền: Thực tiễn cơ sở hiện còn 3 "điểm nghẽn": Cơ chế phối hợp chưa đồng bộ; năng lực/kỹ năng số của cán bộ Hội chưa đều; và nguồn lực, hạ tầng ở một số địa bàn còn thiếu.

Để giải bài toán này, Hưng Yên nâng yêu cầu phối hợp liên ngành thành nguyên tắc: "Rõ cấp - Rõ việc - Rõ trách nhiệm - Rõ kết quả". Thước đo phối hợp không phải là số lượng văn bản ký kết hay các cuộc họp, mà là cơ sở có chuyển biến không, người dân thu hái được giá trị gì.

Song song đó, tỉnh tập trung nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ Hội kiêm nhiệm, đầu tư hạ tầng dữ liệu liên thông và ưu tiên nguồn lực hỗ trợ cho tuyến đầu cơ sở. Khi ba yếu tố cơ chế - con người - nguồn lực được tháo gỡ đồng bộ, chuyển đổi số mới thực sự đi vào thực chất.

Phóng viên: Hướng tới giai đoạn mới, Hội Khuyến học Hưng Yên đặt ra mục tiêu cốt lõi nào để góp phần xây dựng quê hương giàu mạnh, văn minh, thưa ông?

Thạc sĩ Vũ Mạnh Hiền: Mục tiêu cốt lõi của chúng tôi là chuyển mạnh từ "có mô hình" sang "mô hình tạo giá trị"; từ "có cơ hội học" sang "có năng lực tự học"; từ "học theo phong trào" sang "học vì nhu cầu và sự phát triển".

Chúng tôi hướng tới xây dựng hệ sinh thái: Mỗi xã, phường là một cộng đồng học tập số; mỗi người dân là một công dân học tập số.

Để làm được điều này, Hội sẽ kiến nghị Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng số học tập cộng đồng, cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông và chính sách bồi dưỡng kỹ năng số diện rộng.

Mục tiêu cao nhất là để không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số. Một Hưng Yên giàu mạnh, văn minh và hạnh phúc phải được xây dựng trên nền tảng của những con người ham học, biết tự học suốt đời và biết biến tri thức thành năng lực hành động.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/khuyen-hoc-hung-yen-kien-tao-moi-truong-hoc-that-gia-tri-that-179260818163232373.htm