Không đứng tên nhà vẫn có thể đăng ký thường trú, Luật Cư trú quy định thế nào?

Công dân được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình

Theo quy định mới của Luật Cư trú, việc đăng ký thường trú không đồng nghĩa với việc người đăng ký phải là chủ sở hữu nhà ở. Công dân có thể đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình nếu thuộc các trường hợp và đáp ứng điều kiện được pháp luật quy định.

Theo đó, một số trường hợp được đăng ký thường trú tại chỗ ở không thuộc quyền sở hữu gồm vợ về ở với chồng, chồng về ở với vợ; con về ở với cha, mẹ; cha, mẹ về ở với con; người cao tuổi về ở với anh, chị, em, cháu ruột; người chưa thành niên về ở với ông, bà, anh, chị, em ruột hoặc một số người thân khác. Quy định cũng bao gồm một số trường hợp đối với người khuyết tật, người mất khả năng lao động và các nhóm đối tượng yếu thế theo quy định của Luật Cư trú.

Quyền đăng ký thường trú được xác định trên cơ sở chỗ ở hợp pháp và mối quan hệ, điều kiện cụ thể của từng trường hợp, thay vì chỉ căn cứ vào việc người đăng ký có phải chủ sở hữu nhà hay không.

Với các trường hợp luật quy định, người đăng ký phải đáp ứng các điều kiện tương ứng, trong đó có yêu cầu về sự đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp tùy từng trường hợp.

Theo quy định về cư trú, sự đồng ý có thể được thể hiện bằng việc ghi và ký vào tờ khai thay đổi thông tin cư trú, xác nhận qua VNeID hoặc dịch vụ công trực tuyến, được cơ quan đăng ký cư trú trực tiếp lấy ý kiến, hoặc bằng văn bản.

Đăng ký thường trú thuận lợi hơn cho trẻ em dưới 6 tuổi

Luật số 118/2025/QH15 bổ sung quy định cho phép người dưới 6 tuổi được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi về ở với cha, mẹ hoặc người giám hộ mà không cần sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp.

Quy định này giúp tháo gỡ một tình huống khá phổ biến trong thực tế: cha mẹ hoặc người giám hộ đang sinh sống tại nhà thuê, nhà của người thân hoặc chỗ ở hợp pháp khác nhưng không đứng tên sở hữu.

Chính sách đối với trẻ nhỏ hiện còn được hỗ trợ bởi cơ chế liên thông thủ tục hành chính. Từ ngày 1/9/2026, thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế và cấp thẻ Căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi có thể được thực hiện theo quy trình liên thông điện tử. Thông tin được chuyển giữa các hệ thống, giúp người dân không phải thực hiện riêng lẻ từng thủ tục.

Theo quy trình hiện hành, sau khi có bản điện tử Giấy khai sinh, hồ sơ được chuyển đến hệ thống quản lý cư trú để giải quyết đăng ký thường trú và hệ thống của ngành bảo hiểm xã hội để cấp thẻ bảo hiểm y tế. Trường hợp đủ điều kiện, đăng ký thường trú được giải quyết không quá 2 ngày làm việc; trường hợp phải xác minh, thời hạn không quá 5 ngày làm việc.

Người dân bớt giấy tờ khi dữ liệu đã có trên hệ thống

Theo hướng dẫn của Bộ Công an, nếu thông tin, giấy tờ chứng minh điều kiện đăng ký cư trú đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống thông tin liên quan hoặc đã được tích hợp trên VNeID, cơ quan đăng ký cư trú không yêu cầu công dân nộp hoặc xuất trình lại.

Khi người dân thực hiện thủ tục trực tiếp, cơ quan đăng ký cư trú có thể khai thác dữ liệu để tạo lập hồ sơ điện tử. Với hồ sơ thực hiện trực tuyến, các thông tin đã có trên hệ thống được đối chiếu và tái sử dụng.

Những sửa đổi của Luật Cư trú theo Luật số 118/2025/QH15 không chỉ mở rộng một số trường hợp được đăng ký thường trú tại chỗ ở không thuộc quyền sở hữu, mà còn hướng tới đơn giản hóa thủ tục và tăng khả năng khai thác dữ liệu.

Điểm đáng chú ý là quyền đăng ký thường trú đang được xác định sát hơn với nơi người dân thực tế sinh sống và các mối quan hệ gia đình, thay vì chỉ dựa vào việc người đó có đứng tên sở hữu nhà hay không. Cùng với việc giảm yêu cầu cung cấp lại giấy tờ đã có trên hệ thống, những thay đổi này giúp thủ tục cư trú chuyển dần từ cách làm dựa vào hồ sơ giấy sang khai thác dữ liệu đã được cơ quan Nhà nước kết nối, cập nhật.

Với người dân, đây là những thay đổi có ý nghĩa trực tiếp: ở nhà không đứng tên vẫn có thể được đăng ký thường trú trong trường hợp luật định, trẻ nhỏ được bảo đảm thuận lợi hơn về cư trú và những thông tin Nhà nước đã có thì người dân không phải nhiều lần chứng minh lại.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/khong-dung-ten-nha-van-co-the-dang-ky-thuong-tru-luat-cu-tru-quy-dinh-the-nao-1792609131112327.htm