Khoản thu nào đầu năm học là lạm thu học đường?

Thành phố Hồ Chí Minh đã có văn bản yêu cầu các trường học không được thu quỹ lớp, quỹ trường và các khoản đóng góp không đúng quy định. 

Đây là chủ trương cần thiết nhằm chấn chỉnh tình trạng lạm thu, giảm gánh nặng tài chính cho phụ huynh và tạo môi trường giáo dục minh bạch hơn.

Tuy nhiên, lạm thu học đường không chỉ nằm ở những khoản quỹ vài chục hay vài trăm nghìn đồng quỹ lớp. Trong khi các khoản thu nhỏ ngày càng được kiểm soát chặt chẽ, nhiều chương trình liên kết có thu phí lại được đưa vào thời khóa biểu chính khóa với mức chi kéo dài suốt năm học. 

Điều đó khiến nhiều phụ huynh đặt câu hỏi liệu lạm thu có đang chuyển sang những hình thức tinh vi hơn?

Không phải khoản thu nào cũng là lạm thu

Trong hoạt động dạy học, luôn phát sinh những nhu cầu chuyên môn rất khó dự liệu ngay từ đầu năm học. Một bộ đề ôn tập, phiếu học tập, tài liệu phục vụ chuyên đề hay bản in ngữ liệu chỉ có giá trị vài chục nghìn đồng nhưng lại giúp học sinh tiếp cận bài học thuận lợi và hiệu quả hơn.

Nếu mỗi lần học tập đều thu riêng, ban cán sự lớp phải liên tục ghi chép, đối chiếu, nhắc nhở. Với nhiều môn học và nhiều giáo viên, các khoản thu lẻ trở nên manh mún, vừa mất thời gian quản lý, vừa ảnh hưởng đến giờ học. Không ít tiết học phải gián đoạn chỉ để giải quyết vài khoản tiền photo tài liệu.

Có ý kiến cho rằng nên thay hoàn toàn bằng máy chiếu hoặc tài liệu điện tử. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng phù hợp. Những ngữ liệu dài, đề kiểm tra, bài đọc cần đánh dấu, ghi chú hoặc đối chiếu nhiều phần sẽ thuận tiện hơn khi học sinh có tài liệu giấy trên tay. Việc liên tục chuyển slide hoặc quay lại nội dung trước đó cũng khiến tiết học kém hiệu quả.

Những khoản chi này, nếu được thực hiện công khai, đúng mục đích và đúng quy định, về bản chất không phải là lạm thu. Việc không thu quỹ trường và các khoản đóng góp trái quy định là chủ trương đúng, cần được thực hiện nghiêm để bảo đảm tính minh bạch trong giáo dục. 

Nhưng, điều các trường cần là cơ chế hướng dẫn rõ ràng để đáp ứng những nhu cầu chuyên môn chính đáng, thay vì lúng túng trước nỗi lo vi phạm quy định.

Điều đáng quan tâm hơn là các chương trình liên kết

Trong khi những khoản thu nhỏ đang được kiểm soát rất chặt thì nguồn áp lực tài chính lớn hơn đối với nhiều gia đình lại đến từ các chương trình liên kết được bố trí trong thời khóa biểu chính khóa.

Tiếng Anh tăng cường, STEM, kỹ năng sống hay các chương trình hợp tác với đơn vị bên ngoài đều có thể mang lại giá trị nếu được tổ chức phù hợp và đáp ứng đúng nhu cầu của người học. Tuy nhiên, khi các môn học này được xếp ngay trong giờ học chính khóa, ranh giới giữa "tự nguyện" và "bắt buộc" trở nên rất mong manh.

Trên lý thuyết, phụ huynh có quyền từ chối đăng ký. Nhưng trên thực tế, việc lựa chọn không hề dễ dàng. Nếu không tham gia, học sinh sẽ học ở đâu, sinh hoạt như thế nào trong khoảng thời gian đó? Ai sẽ quản lý các em? Chính những bất tiện này khiến nhiều gia đình buộc phải chấp nhận đóng tiền để con tiếp tục học cùng lớp.

Điều đáng nói là đây không còn là những khoản thu vài chục nghìn đồng cho tài liệu học tập, mà là các khoản chi có thể kéo dài trong suốt năm học với số tiền lên đến hàng triệu đồng. 

Khi được tổ chức dưới hình thức chương trình liên kết, có hợp đồng và quy trình riêng, những khoản thu này thường không bị gọi là lạm thu. Tuy nhiên, xét từ góc độ gánh nặng tài chính và quyền lựa chọn của phụ huynh, tác động của chúng lại lớn hơn rất nhiều.

Nhìn chung, chống lạm thu không chỉ là bỏ các khoản quỹ nhỏ mà phải nhìn đúng bản chất của từng khoản thu. Các chương trình liên kết có thu phí cần được quản lý chặt chẽ để bảo đảm quyền lựa chọn thực chất của phụ huynh. Chỉ khi giải quyết đúng bản chất của vấn đề, chủ trương chống lạm thu mới thực sự tạo được sự đồng thuận từ nhà trường, phụ huynh và xã hội.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/khoan-thu-nao-dau-nam-hoc-la-lam-thu-hoc-duong-179260802101937286.htm