Hồi sinh lại các bãi đỗ xe ngầm khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh

Ngủ quên nhiều năm

Ghi nhận trên các tuyến đường trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh như Alexandre de Rhodes, Hàn Thuyên, Phạm Ngọc Thạch,... nhiều ô tô nối đuôi nhau đỗ dưới lòng đường, chiếm một làn xe dù có biển cấm đỗ. Không ít xe bật đèn cảnh báo rồi rời đi, khiến mặt đường vốn chật hẹp càng bị thu hẹp, ảnh hưởng giao thông.

Trong khi đó, công viên Lê Văn Tám, công viên Tao Đàn, sân vận động Hoa Lư hay khu vực sân khấu Trống Đồng (khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh), nhiều vị trí từng được quy hoạch xây dựng bãi đỗ xe ngầm nhưng đến nay vẫn chưa thành hình, dù nhu cầu đỗ xe của thành phố ngày càng gia tăng. Với nhiều người dân, điều họ quan tâm nhất chính là có thêm những vị trí đỗ xe thuận tiện để giảm tình trạng đậu xe tràn lan trên đường phố.

Thực tế, hơn 20 năm trước, Thành phố Hồ Chí Minh đã kêu gọi đầu tư các bãi xe ngầm tại khu vực trung tâm. Trong đó có 4 dự án tại công viên Lê Văn Tám, công viên Tao Đàn, sân khấu Trống Đồng và sân vận động Hoa Lư, với tổng công suất dự kiến khoảng 6.300 ô tô và 4.000 xe máy. Tuy nhiên, đến nay các dự án vẫn chưa thể trở thành những bãi đỗ xe thực tế do vướng quy hoạch, nguồn vốn và phương án tài chính.

Tại công viên Lê Văn Tám, Thành phố Hồ Chí Minh từng ký hợp đồng BOT với nhà đầu tư nhưng doanh nghiệp không thu xếp được vốn. Sau thời gian dài đình trệ, năm 2019, UBND Thành phố Hồ Chí Minh thu hồi dự án để đánh giá lại.

Cụ thể, dự án bãi đỗ xe ngầm tại công viên Lê Văn Tám được xem là dự án có quy mô lớn nhất với 4 tầng ngầm, tổng vốn đầu tư ban đầu khoảng 1.700 tỷ đồng, sức chứa gần 1.300 ô tô và hơn 2.000 xe máy. Dự án từng được được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết tình trạng thiếu chỗ đậu xe tại khu vực trung tâm.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại dự án bãi đỗ xe ngầm ở sân khấu Trống Đồng. Dự án từng được quy hoạch gồm nhiều tầng hầm và tầng nổi với khả năng phục vụ hàng trăm ô tô và xe máy, nhưng đến nay khu đất vẫn chưa xuất hiện công trình nào.

Hai dự án còn lại tại công viên Tao Đàn và sân vận động Hoa Lư cũng rơi vào tình trạng như trên. Trong khi, nhà đầu tư từng đề xuất kết hợp bãi xe với thương mại, dịch vụ để tăng nguồn thu, nhưng cơ chế pháp lý khi đó chưa cho phép.

Lý giải cho tình trạng này, Tiến sĩ Võ Kim Cương, nguyên Phó kiến trúc sư trưởng Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, điểm nghẽn của các dự án bãi xe ngầm không chỉ nằm ở kỹ thuật xây dựng mà còn liên quan đến cơ chế đầu tư, hiệu quả tài chính và cách nhìn nhận vai trò của bãi đỗ xe trong hệ thống hạ tầng đô thị. Trong đó, trở ngại lớn nhất hiện nay nhiều khả năng nằm ở bài toán tài chính khi nhà đầu tư chưa nhìn thấy khả năng sinh lời từ dự án.

Theo thống kê của Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, hiện quản lý hơn 1,2 triệu ô tô và hơn 11,5 triệu xe máy, chưa kể phương tiện từ các địa phương khác. Trong khi đó, diện tích bãi đỗ xe hiện hữu chỉ khoảng 2,69ha trên tổng 550ha được quy hoạch, tương đương 0,5%. Con số này cho thấy khoảng cách rất lớn giữa nhu cầu thực tế và khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông tĩnh.

Đi tìm lời giải

Theo Tiến sĩ Võ Kim Cương, các bãi đỗ xe cần được nhìn nhận như một bộ phận của hạ tầng giao thông đô thị. Khi đó nhà nước phải trực tiếp hỗ trợ về mặt đất đai, về mặt tài chính và các điều kiện khác để thực hiện được bãi đậu xe.

Cùng với việc phát triển bãi đỗ xe, tiến sĩ Võ Kim Cương cho hay, Thành phố Hồ Chí Minh cần có những giải pháp đồng bộ để hạn chế tình trạng dừng đỗ phương tiện tùy tiện trên đường phố, qua đó phát huy hiệu quả của hệ thống giao thông đô thị.

Cũng theo tiến sĩ Ngô Viết Nam Sơn, Chuyên gia nghiên cứu hạ tầng đô thị, Nghị quyết 260/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15) tạo thêm cơ sở để Thành phố Hồ Chí Minh triển khai các mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) và các hình thức PPP linh hoạt hơn.

Về cơ chế tài chính, tiến sĩ Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh cần sớm ban hành cơ chế riêng cho quyền sở hữu và khai thác không gian ngầm. Mặt khác, thành phố cũng nên khuyến khích liên danh, liên minh giữa các doanh nghiệp tư nhân.

Đặc biệt, theo ông Sơn, để điều phối được lượng công việc đó, Thành phố Hồ Chí Minh nên thành lập một “Tập đoàn phát triển không gian ngầm” theo mô hình hợp tác công - tư, trong đó thành phố giữ vai trò định hướng, quy hoạch và cấp phép; còn khu vực tư nhân tham gia vốn, kỹ thuật và vận hành.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, thành phố đang nghiên cứu các tổ hợp không gian ngầm quy mô lớn tại trung tâm, đáng chú ý là cụm công trình dưới Công viên 23/9 kết nối ga Bến Thành và dự án bãi đỗ xe kết hợp trung tâm thương mại dưới đường Tôn Đức Thắng.

Riêng công trình ngầm tại Công viên 23/9 được đề xuất có diện tích hơn 82.000m2, dự kiến tối đa 4 tầng hầm, tổng diện tích sàn khoảng 317.867m2. Trong đó, hơn 146.940m2 dành cho bãi đỗ xe, hơn 26.273m2 cho không gian nhà ga và khoảng 144.653m2 cho trung tâm thương mại, dịch vụ.

Trong khi đó, sau nhiều năm các bãi xe ngầm “đắp chiếu”, mới đây, ông Lê Như Thạch, Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Tập đoàn Bcons thông tin, Tập đoàn đang xin đầu tư cải tạo và xây dựng công viên Lê Văn Tám thành bãi xe ngầm kết hợp trung tâm thương mại, không gian sinh hoạt cộng đồng.

Theo đó, ông Lê Như Thạch kiến nghị Thành phố Hồ Chí Minh nên có cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển không gian ngầm, không giới hạn chỉ mục đích bãi giữ xe mà còn có thêm trung tâm thương mại, dịch vụ, khu vui chơi giải trí về đêm để thu hút khách du lịch, trong khi phía trên vẫn giữ nguyên chức năng công viên và được nhà đầu tư quản lý chặt chẽ.

Mặt khác, không gian ngầm còn có thể giúp kết nối giao thông, các nhà ga metro với không gian trên mặt đất. Mô hình này sẽ giúp các công viên thêm sinh động, tăng sức sống cho đô thị.

Phản hồi các đề xuất trên, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh việc kết hợp bãi xe nổi và bãi xe ngầm cần phù hợp điều kiện từng khu vực, đồng thời bảo đảm yêu cầu về thiết kế và an toàn.

Theo ông Nguyễn Văn Được, nơi có quỹ đất rộng như khu vực sân bay có thể bố trí bãi xe nổi; còn khu vực trung tâm thiếu đất nên ưu tiên bãi xe ngầm, kết hợp thương mại, dịch vụ.

Đồng thời, lãnh đạo UBND Thành phố Hồ Chí Minh giao Sở Xây dựng và các sở, ngành liên quan cụ thể hóa các điều khoản trong luật phát triển đô thị về thiết kế đô thị, trong đó cần quy định rõ việc kết nối giữa không gian ngầm đã xây dựng với những công trình sẽ đầu tư trong tương lai.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/hoi-sinh-lai-cac-bai-do-xe-ngam-khu-vuc-trung-tam-thanh-pho-ho-chi-minh-179260909160614831.htm