Giữ màu xanh Hoàng Liên bằng tri thức và tình yêu với rừng

Những ngày trước, trong và sau Tết, trên những cung đường rừng phủ sương lạnh, lực lượng kiểm lâm của Vườn quốc gia Hoàng Liên vẫn thay nhau tuần tra, trực phòng cháy chữa cháy rừng trong điều kiện hanh khô kéo dài. Ở Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên, các cán bộ, nhân viên chuyên ngành vẫn đều đặn chăm sóc từng cá thể động vật quý hiếm.

Giữa trùng điệp mây ngàn của dãy Hoàng Liên Sơn, nơi đỉnh Fansipan vươn mình giữa trời Tây Bắc, có một lực lượng lặng thầm ngày đêm gìn giữ màu xanh đại ngàn. Đó là gần 100 cán bộ, viên chức, kiểm lâm và người lao động của Vườn quốc gia Hoàng Liên - những con người chọn gắn đời mình với rừng, với sương gió và với trách nhiệm bảo tồn một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng bậc nhất Việt Nam.

Vượt khó để giữ màu xanh rừng và đa dạng sinh học Vườn quốc gia Hoàng Liên

Năm 2025, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, áp lực phát triển du lịch và sinh kế vùng đệm gia tăng, Vườn quốc gia Hoàng Liên vẫn giữ vững gần 28.500 ha rừng đặc dụng. Những cánh rừng nguyên sinh ở độ cao trên 2.000m, nơi địa hình hiểm trở và thời tiết thay đổi đột ngột, vẫn được bảo vệ nghiêm ngặt. Đằng sau kết quả ấy là những bước chân tuần tra bền bỉ trong mưa lạnh, là những đêm trực xuyên rừng khi nhiệt độ xuống dưới 5-7 độ C.

Năm qua, Vườn đã tổ chức 134 buổi tuyên truyền pháp luật về bảo vệ rừng, tăng gần 40% so với năm 2024, thu hút 11.028 lượt người tham gia, tăng hơn 4.000 người so với cùng kỳ. Những buổi tuyên truyền không chỉ diễn ra trong hội trường mà còn đến từng thôn bản, nương rẫy, gắn với sinh hoạt cộng đồng. Nhờ đó, nhận thức người dân vùng đệm được nâng lên rõ rệt.

Hiệu quả thể hiện cụ thể qua những con số: Năm 2025, Hạt Kiểm lâm Hoàng Liên phát hiện 13 vụ vi phạm lâm luật, giảm 15 vụ so với cùng kỳ năm 2024, tương ứng giảm 53,57%, chỉ bằng 46,42% so với năm 2024; số vụ tồn chưa xử lý giảm còn 3 vụ. Tổng tiền xử phạt đạt 54,25 triệu đồng; tang vật gỗ tịch thu 1,595 m³, thấp hơn đáng kể so với năm trước.

Trong mùa khô, lực lượng kiểm lâm duy trì trực 24/24 giờ tại các điểm trọng yếu; hệ thống biển báo cháy rừng tự động được vận hành; phương án phòng cháy, chữa cháy được rà soát kỹ lưỡng, không để xảy ra cháy rừng lớn. Tổ chức 530 cuộc tuần tra cơ động trên các tuyến đường, 678 cuộc tuần tra, kiểm tra rừng… Qua đó, ngăn chặn triệt để tình trạng khai thác, vận chuyển, mua bán cành cây Vân sam Fansipan, các loài đỗ quyên, cây cảnh có nguồn gốc từ rừng tự nhiên.

Giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên Nguyễn Hữu Hạnh chia sẻ: "Giảm số vụ vi phạm không chỉ là thành tích quản lý, mà là kết quả của quá trình thay đổi nhận thức cộng đồng. Chúng tôi xác định muốn giữ rừng bền vững thì người dân phải là chủ thể. Khi họ hiểu giá trị của rừng, họ sẽ tự bảo vệ tốt hơn".

Nếu bảo vệ rừng là nhiệm vụ tuyến đầu thì bảo tồn đa dạng sinh học chính là chiều sâu của công tác chuyên môn. Rừng Hoàng Liên được ví như "ngân hàng gen" của nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Năm 2025,Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên đã tiếp nhận 60 vụ cứu hộ với 78 cá thể thuộc 19 loài, giảm so với 67 vụ, 158 cá thể của năm 2024, cho thấy tình trạng săn bắt trái phép có xu hướng giảm.

Hiện Trung tâm đang chăm sóc 143 cá thể thuộc 38 loài. Tiến hành điều tra đặt 14 bẫy ảnh dọc tuyến Núi Xẻ đi đỉnh Fansipan, khu vực rừng Tùng 2.800m,… giúp phát hiện một số loài động vật nguy cấp, quý, hiếm trong khu vực.

Mỗi cá thể được cứu hộ là một hành trình hồi sinh. Những con khỉ bị thương do bẫy, cá thể cầy hương suy kiệt vì nuôi nhốt trái phép, các loài chim quý hiếm… đều được chăm sóc theo quy trình khoa học trước khi tái thả về tự nhiên. Ở lĩnh vực thực vật, Trung tâm đang bảo tồn 4.788 cây thuộc 108 loài, trong đó có nhiều loài dược liệu quý như Hà thủ ô, Lan kim tuyến, Đỗ trọng Bắc. Các nhà khoa học của Vườn đã làm chủ kỹ thuật nuôi trồng nấm Linh chi đỏ Ga-2 và công bố phát hiện loài ếch suối mới trên tạp chí quốc tế ZooKeys năm 2025.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Thế Phước nhận định: "Hoàng Liên không chỉ là tài sản của địa phương mà còn là di sản thiên nhiên của quốc gia. Những kết quả nghiên cứu khoa học và bảo tồn thời gian qua cho thấy đội ngũ cán bộ Vườn quốc gia Hoàng Liên có trình độ chuyên môn cao, tâm huyết và sáng tạo".

Song hành với bảo tồn là phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững. Năm 2025, Vườn quốc gia Hoàng Liên đón 26.941 lượt khách, tăng 124,7% so với năm 2024. Tuyến Suối Vàng - Thác Tình yêu thu hút 19.652 lượt; tuyến leo núi Fansipan 7.080 lượt; tuyến Rừng già 209 lượt. Tổng thu phí du lịch đạt 2.399 triệu đồng, tăng hơn 7% so với cùng kỳ, dù mới đạt 48,18% kế hoạch năm.

Trước sự gia tăng lượng khách, Vườn siết chặt quản lý môi trường, yêu cầu du khách cam kết không xả rác, không xâm hại hệ sinh thái; tăng cường đội ngũ hướng dẫn viên am hiểu sinh thái và văn hóa bản địa. "Chúng tôi không chạy theo số lượng. Du lịch sinh thái phải đặt bảo tồn lên hàng đầu. Mỗi du khách đến đây phải là một đại sứ bảo vệ rừng," Giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên Nguyễn Hữu Hạnh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Vườn quốc gia Hoàng Liên đẩy mạnh công tác giáo dục môi trường cho hàng nghìn học sinh các trường tiểu học trên địa bàn. Trong đó, tổ chức các cuộc thi "Rung chuông vàng" với 600 học sinh tham gia, xây dựng mô hình 'Vườn rau học đường''... góp phần nâng cao ý thức, nhận thức và trách nhiệm của học sinh đối với việc bảo vệ môi trường, đồng thời giáo dục thực hành nông nghiệp sinh thái.

Ở vùng đệm, nơi đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, công tác bảo vệ rừng được gắn chặt với sinh kế bền vững. Thông qua chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng, du lịch cộng đồng, nhiều hộ dân có thêm nguồn thu nhập ổn định. Người dân tham gia bảo vệ rừng được hưởng lợi trực tiếp, từ đó thay đổi nhận thức, coi rừng là tài sản cần gìn giữ.

Vườn quốc gia Hoàng Liên vững bước vào năm mới 2026

Bước sang năm 2026, trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục tác động mạnh đến hệ sinh thái rừng núi cao, Vườn quốc gia Hoàng Liên xác định mục tiêu xuyên suốt là giữ vững diện tích và nâng cao chất lượng gần 28.500 ha rừng đặc dụng; tiếp tục giảm số vụ vi phạm lâm luật; không để xảy ra cháy rừng lớn; duy trì 100% diện tích rừng được tuần tra, giám sát thường xuyên. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên rừng, hoàn thiện phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2020-2030 theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm.

Trong lĩnh vực bảo tồn, Vườn đặt mục tiêu nâng cao tỷ lệ cứu hộ thành công và tái thả về tự nhiên; mở rộng nghiên cứu, nhân giống các loài dược liệu quý; tăng cường hợp tác quốc tế, công bố thêm các kết quả nghiên cứu trên tạp chí khoa học uy tín. Du lịch sinh thái tiếp tục được định hướng phát triển theo chiều sâu, nâng cao chất lượng trải nghiệm thay vì tăng trưởng nóng; kiểm soát chặt chẽ tác động môi trường.

Đặc biệt, nhiệm vụ gắn bảo vệ rừng với chăm lo đời sống nhân dân vùng đệm tiếp tục được ưu tiên. Các mô hình sinh kế bền vững sẽ được nhân rộng; chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng thực hiện công khai, minh bạch; công tác tuyên truyền được đẩy mạnh để người dân thực sự trở thành lực lượng đồng hành bảo vệ rừng.

Giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên khẳng định: "Chúng tôi bước vào năm 2026 với quyết tâm cao hơn nữa. Giữ rừng không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà là trách nhiệm với tương lai. Khi mỗi cán bộ giữ trọn tình yêu với rừng thì màu xanh rừng Hoàng Liên sẽ còn bền vững dài lâu."

Với định hướng rõ ràng, giải pháp đồng bộ và niềm tin vào sức mạnh của tri thức cùng tình yêu thiên nhiên, Vườn quốc gia Hoàng Liên tiếp tục vững vàng trên hành trình gìn giữ "mái nhà xanh" của Tây Bắc - để mỗi mùa mây phủ Fansipan, màu xanh đại ngàn vẫn nguyên vẹn, lan tỏa niềm tin về phát triển bền vững của đại ngàn Hoàng Liên và Khu du lịch quốc gia Sa Pa. Màu xanh ấy được gìn giữ không chỉ bằng quy định pháp luật hay công nghệ hiện đại mà còn bằng tri thức, kỷ luật và trên hết là tình yêu rừng bền bỉ của những con người lặng thầm nơi miền biên viễn Tổ quốc.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/giu-mau-xanh-hoang-lien-bang-tri-thuc-va-tinh-yeu-voi-rung-179260217180031486.htm