Dự thảo Điều lệ mới: Ban đại diện cha mẹ học sinh lo phối hợp giáo dục, dừng thu chi tài chính?
Quỹ phụ huynh "tự nguyện bắt buộc" vốn là nỗi ám ảnh dai dẳng mỗi mùa khai trường. Dự thảo Điều lệ mới quy định siết chặt quản lý tài chính học đường, bổ sung cụm từ "phối hợp giáo dục" được kỳ vọng sẽ xóa bỏ biến tướng trục lợi, đưa các buổi họp phụ huynh trở lại đúng ý nghĩa đồng hành cùng nhà trường.
Cha mẹ đồng hành cùng con trong các hoạt động tư vấn, hướng nghiệp. Ảnh: Trường Trung học Phổ thông Yên Hoà
Điểm đáng chú ý của dự thảo là việc định hình lại vai trò cốt lõi của ban đại diện cha mẹ học sinh, đồng thời siết chặt các quy định về tài chính và thu chi trong trường học.
Trả ban đại diện cha mẹ học sinh về đúng vị trí: Là "cầu nối"
Bản chất của ban đại diện cha mẹ học sinh ra đời là để đại diện cho tiếng nói, quyền lợi của phụ huynh, cùng nhà trường giáo dục con trẻ.
Nhưng thực tế nhiều năm qua, tổ chức này vô hình trung bị "hình thức hóa", thậm chí biến tướng thành nơi để vận động kinh phí, trang thiết bị cho trường học.
Việc ban đại diện cha mẹ học sinh tự đứng ra thu các khoản ngoài quy định không chỉ gây bức xúc cho phụ huynh mà còn tạo áp lực ngược lại cho ban giám hiệu và giáo viên chủ nhiệm.
Dự thảo mới đưa ra các quy định cụ thể: Ban đại diện cha mẹ học sinh không có tư cách pháp nhân, không có con dấu, không có tài khoản riêng và không thực hiện chức năng quản trị, điều hành cơ sở giáo dục.
Việc làm rõ tư cách pháp lý này giúp xác định đúng bản chất của ban đại diện cha mẹ học sinh là cầu nối giữa phụ huynh và nhà trường. Qua đó, tránh tình trạng lạm quyền hoặc phát sinh các khoản thu không đúng quy định.
Làm rõ nguyên tắc tự nguyện trong các khoản đóng góp
Dự thảo thắt chặt các quy định liên quan đến tài chính. Khoản hỗ trợ từ phụ huynh được xác định rõ là hoàn toàn tự nguyện; việc đóng hay không đóng không ảnh hưởng đến quyền lợi của học sinh.
Bên cạnh đó, dự thảo quy định khoản tự nguyện không được sử dụng để thực hiện các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm chi của ngân sách nhà nước hoặc của nhà trường. Như chi phí như mua sắm trang thiết bị hay sửa chữa cơ sở vật chất sẽ không được trích từ quỹ phụ huynh.
Ghi nhận tại nhiều địa phương triển khai mô hình "nói không với quỹ lớp, quỹ trường" cho thấy hiệu quả rõ rệt. Khi ngân sách được phân bổ hợp lý và quản trị linh hoạt, các hoạt động giáo dục vẫn duy trì ổn định mà không phụ thuộc vào khoản đóng góp của phụ huynh.
Hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác phối hợp giáo dục
Điểm thay đổi trong tên gọi của dự thảo - bổ sung cụm từ "phối hợp giáo dục giữa gia đình với cơ sở giáo dục" - phản ánh định hướng tăng cường sự kết hợp giữa hai bên.
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đòi hỏi việc dạy và học không còn là trách nhiệm riêng của nhà trường hay thầy cô, mà cần sự đồng hành chiều sâu từ gia đình để phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực của học sinh.
Sự đồng hành này không chỉ dừng lại ở khía cạnh vật chất, mà quan trọng hơn là sự đóng góp về nguồn lực phi tài chính: từ việc phối hợp quản lý giờ giấc, tâm lý lứa tuổi của con ở nhà, đến việc phụ huynh đồng hành tham gia hỗ trợ các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, câu lạc bộ kỹ năng cho học sinh.
Tuy nhiên, để dự thảo thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, thực tiễn quản lý đặt ra một bài toán cần tiếp tục hoàn thiện: Phân định rõ ràng giữa "khoản hỗ trợ cho Ban đại diện cha mẹ học sinh " và "khoản tài trợ hợp pháp cho nhà trường".
Một mặt, quy định mới cần đưa ra hướng dẫn cụ thể về quy trình tiếp nhận, quản lý các nguồn lực đóng góp nhằm ngăn ngừa nguy cơ biến tướng khoản tự nguyện thành nghĩa vụ bắt buộc.
Mặt khác, hành lang pháp lý cũng cần đủ minh bạch và thông thoáng để khuyến khích các nguồn lực xã hội hóa hợp pháp.
Cụ thể, cần quy định rõ các khoản tài trợ hợp pháp phục vụ phát triển nhà trường phải được tiếp nhận thông qua tài khoản công khai của cơ sở giáo dục, có kế hoạch thu - chi được cấp có thẩm quyền phê duyệt và công khai minh bạch.
Thực tế cho thấy nhiều phụ huynh, cựu học sinh và các tổ chức xã hội luôn sẵn sàng đóng góp phát triển nhà trường. Nếu quy định quá cứng nhắc hoặc thiếu rõ ràng, các cơ sở giáo dục dễ rơi vào tâm lý dè dặt, né tránh, vô hình trung làm mất đi những hỗ trợ thiết thực phục vụ trực tiếp cho học sinh.
Việc minh bạch hóa chức năng của ban đại diện cha mẹ học sinh và các khoản thu tự nguyện không phải là siết chặt để hạn chế sự đóng góp của xã hội cho giáo dục, mà là tái định hình mối quan hệ giữa nhà trường và gia đình trên nền tảng tự nguyện thật sự, công khai và tôn trọng lẫn nhau.
Bên cạnh việc hoàn thiện văn bản, ngành giáo dục cần sớm ban hành hướng dẫn chuyển tiếp và tập huấn kỹ lưỡng cho các bên liên quan ngay từ đầu năm học. Sự chuẩn bị này giúp nhà trường, giáo viên và phụ huynh thống nhất nhận thức, tránh tình trạng lúng túng hay áp dụng cực đoan.
Khi ban đại diện cha mẹ học sinh được trút bỏ "gánh nặng tài chính", các buổi họp phụ huynh sẽ trở về đúng ý nghĩa ban đầu: Nơi nhà trường và cha mẹ cùng ngồi lại, lắng nghe, thấu hiểu và tìm giải pháp tốt nhất cho sự phát triển của con trẻ.
- Tham khảo thêm
