“Đồng phục” giáo án và chứng chỉ chức danh nghề nghiệp tiếp tục "hành" giáo viên

Một số bất cập của mẫu giáo án theo Phụ lục V Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH

Nhiều năm qua, giáo viên nhận thấy việc triển khai giáo án theo Phụ lục V Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH (về việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường) tuy có mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học, nhưng trong thực tế lại bộc lộ nhiều bất cập cần được nhìn nhận một cách thẳng thắn.

Giáo án với cấu trúc "4 bước" được xây dựng nhằm đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Tuy nhiên, khi triển khai trong thực tế, nhiều giáo viên lại rơi vào trạng thái lúng túng, thậm chí "rối bời". Nguyên nhân không nằm ở tinh thần đổi mới mà chủ yếu ở cách áp dụng còn nặng tính hình thức và thiếu phù hợp.

Trước hết, việc yêu cầu giáo viên soạn giáo án theo đầy đủ các bước như giao nhiệm vụ, thực hiện, báo cáo, đánh giá… khiến giáo án trở nên dài dòng, chi tiết quá mức. Nhiều giáo viên phải "liệt kê tất cả các ý trong bài dạy", sửa đi sửa lại nhiều lần chỉ để đáp ứng yêu cầu kiểm tra, làm gia tăng đáng kể khối lượng công việc, trong khi thầy cô vốn đã phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác ngoài giảng dạy.

Bên cạnh đó, việc triển khai thiếu lộ trình và tập huấn chưa hiệu quả cũng là một bất cập lớn. Nhiều giáo viên chỉ được tập huấn online hoặc tiếp cận tài liệu một cách gián tiếp, dẫn đến hiểu không thống nhất. Có trường hợp cùng một cách soạn nhưng nơi này được chấp nhận, nơi khác lại bị yêu cầu chỉnh sửa. Sự thiếu đồng bộ này khiến giáo viên hoang mang, nhiều người đã làm đối phó.

Đáng chú ý, áp lực kiểm tra giáo án theo đúng mẫu đã khiến một bộ phận giáo viên coi việc soạn giáo án là "hình thức", không phục vụ thực chất cho việc nâng cao chất lượng dạy học. Trong khi đó, bản chất của đổi mới giáo dục lại đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo và phù hợp với từng lớp học cụ thể.

Vòng luẩn quẩn chứng chỉ chức danh nghề nghiệp

Từ năm 2026, quy định giáo viên phải có chứng chỉ chức danh nghề nghiệp tiếp tục gây ra nhiều bức xúc trong đội ngũ nhà giáo. Điểm đáng chú ý là yêu cầu này không chỉ áp dụng với những người có nhu cầu thăng hạng mà trở thành điều kiện chung đối với giáo viên.

Một bất cập lớn nằm ở sự chồng chéo giữa các chương trình bồi dưỡng. Trên thực tế, giáo viên vừa phải tham gia bồi dưỡng thường xuyên với nhiều module nội dung, vừa phải học thêm để có chứng chỉ chức danh nghề nghiệp, dù nội dung giữa hai loại hình này có nhiều điểm trùng lặp, khiến quá trình bồi dưỡng trở nên nặng nề, tốn thời gian, công sức, tiền bạc nhưng hiệu quả chẳng thấy đâu.

Bên cạnh đó, nội dung bồi dưỡng vẫn còn nặng lý thuyết, thiếu gắn kết với thực tiễn lớp học, tình huống sư phạm. Khi chứng chỉ không phản ánh đúng năng lực giảng dạy mà chỉ là điều kiện mang tính thủ tục, giáo viên sẽ rơi vào tâm lý học đối phó hơn là để nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ.

Một hệ quả khác là việc hình thành "thị trường chứng chỉ" như nấm sau mưa. Nhu cầu bắt buộc khiến các lớp bồi dưỡng được mở rộng quy mô, trong khi giáo viên phải bỏ ra chi phí không nhỏ để tham gia. Với mức thu nhập còn hạn chế, khoản chi này trở thành gánh nặng, đặc biệt đối với giáo viên ở vùng khó khăn. Không ít người nhìn nhận chứng chỉ này như một loại "giấy phép con", mang tính hợp thức hóa hồ sơ không hơn không kém.

Đáng nói hơn, cơ quan quản lý đã từng thừa nhận những bất cập của hệ thống "chứng chỉ con". Thế nhưng, thay vì đề xuất bãi bỏ, chính sách vẫn tiếp tục duy trì và hợp thức hóa sự tồn tại của các loại chứng chỉ này. Cách xử lý nửa vời không những không giải quyết được vấn đề mà còn kéo dài vòng luẩn quẩn về thủ tục, còn giáo viên thì "chạy" bở hơi tai.

Đằng sau câu chuyện đó không chỉ là sự bất cập về quản lý, mà còn đặt ra nghi vấn (rất lớn) về lợi ích (nhóm) và mục đích của việc duy trì chứng chỉ chức danh nghề nghiệp. Việc duy trì những yêu cầu hình thức khiến giáo viên dần mất niềm tin vào chính sách, từ đó ảnh hưởng rất lớn đến công việc giảng dạy.

Đã đến lúc các nhà hoạch định chính sách cần nhìn thẳng vào thực tiễn và kiên quyết loại bỏ những rào cản mang tính cục bộ. Chính sách chỉ có giá trị khi bảo vệ quyền lợi của giáo viên, hướng tới sự tiến bộ của học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/dong-phuc-giao-an-va-chung-chi-chuc-danh-nghe-nghiep-tiep-tuc-hanh-giao-vien-179260503194249636.htm