Dòng họ người Mông hiếu học ở vùng biên giới xứ Thanh

Xuống núi để con em được đến trường học chữ

Nói về truyền thống hiếu học của dòng họ Lâu ở xã Pù Nhi, tỉnh Thanh Hóa, chúng tôi được người dân nơi đây kể về câu chuyện của ông Lâu Văn Chá, ông Lâu Gia Pó, ông Lầu Minh Pó.

Hơn 30 năm trước, từ bản Pha Đén, xã Pù Nhi trên đỉnh núi cao, gia đình ông Lâu Văn Chá, ông Lâu Gia Pó, ông Lầu Minh Pó là những hộ đầu tiên quyết định "hạ sơn" xuống khu vực bản Pù Toong, xã Pù Nhi hiện nay sinh sống. Khi ấy, đường từ bản xuống trung tâm xã Pù Nhi là lối mòn cheo leo, trơn trượt rất khó khăn.

Ngày đó, cuộc sống của đồng bào dân tộc Mông còn nhiều khó khăn, thiếu đất sản xuất, thiếu nước, thiếu điện, việc đến trường của trẻ em rất gian nan.

Vì vậy, các ông Lâu Văn Chá, ông Lâu Gia Pó, ông Lầu Minh Pó quyết tâm đưa gia đình xuống núi, gần đường giao thông, gần trường học để con em có cơ hội đến trường học cái chữ.

Thực tế sau đó đã chứng minh lựa chọn của những người tiên phong là đúng. Từ những hộ đầu tiên xuống núi, Pù Toong dần trở thành bản người Mông có cuộc sống ổn định, giao thông thuận lợi, con em được học hành nhiều nhất nơi vùng cao, biên giới của tỉnh Thanh Hóa.

Hiện nay, Pù Toong đã trở thành bản người Mông đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa đạt chuẩn nông thôn mới.

Từ những kết quả đầu tiên của việc xuống núi cho con em được đến trường học cái chữ, đến nay có nhiều gia đình thuộc dòng họ Lâu ở xã Pù Nhi có người học hành, đỗ đạt.

Như gia đình ông Lâu Văn Chá và Lâu Gia Pó mỗi nhà có 8 người con. Có thời điểm, cùng lúc 4 người con học đại học. Trong điều kiện kinh tế còn khó khăn, để có tiền cho các con ăn học, vợ chồng ông phải vay mượn, bán trâu bò, chắt chiu từng đồng. Có những bữa cơm chỉ có rau rừng chấm muối, nhưng ông bà vẫn không nghĩ đến chuyện cho con nghỉ học giữa chừng

Các cụ lão thành trong bản thường căn dặn con cháu: "Người đẻ chứ đất không đẻ, ruộng nương rồi cũng thu hẹp nhưng cái chữ thì không bao giờ thừa. Các con phải cố gắng kiếm cái chữ, học để dạy mình, dạy con và làm giàu cho quê hương."

Được biết, dòng họ Lâu hiện có gần 150 hộ dân sinh sống tại các bản Pù Toong, Pha Đén, Na Tao của xã Pù Nhi và bản Pù Đứa, xã Quang Chiểu, tỉnh Thanh Hóa. Trong dòng họ có 15 cán bộ nguyên lãnh đạo xã, huyện Mường Lát cũ đã nghỉ hưu, 33 người hiện đang công tác tại các cơ quan, đơn vị và trên 20 con em đang học tại các trường cao đẳng, đại học. Đặc biệt, 100% trẻ em từ 6 đến 18 tuổi đều được học tập, hoàn thành các chương trình giáo dục phổ thông theo độ tuổi.

Hiện nay, con em dòng họ Lâu đang là cán bộ lãnh đạo cấp xã, công an, quân sự, giáo viên... Trong đó có nhiều người thành đạt như ông, bà: Lâu Dị Lênh, Lầu Mai Dơ, Lâu Văn Phía, Lâu Văn Đức, Lâu Văn Ly, Lâu Thị Thu, Lâu Mai Hoa, Lâu Văn Dính... đang công tác trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Học để trở về xây dựng quê hương

Trong tâm thức của những người mang dòng họ Lâu ở Thanh Hóa, xuống núi để đi học cái chữ, mang kiến thức được học từ các trường đại học, cao đẳng để trở về xây dựng quê hương.

Với suy nghĩ ấy, anh Lâu Văn Phía - một người con của dòng họ Lâu ở bản Pù Toong (nguyên là Bí thư Huyện đoàn Mường Lát cũ, nay là Phó bí thư thường trực Đảng ủy xã Trung Lý, tỉnh Thanh Hóa) luôn hành động bằng việc làm cụ thể nhằm đổi cuộc sống của đồng bào vùng cao.

Trong hơn 5 năm qua, anh Lâu Văn Phía cùng những người bạn đã thực hiện dự án "Cùng nhau nuôi em Mường Lát", hỗ trợ hơn 800 trẻ em vùng cao có bữa ăn bán trú đầy đủ dinh dưỡng, góp phần giúp con đường đến trường của các em bớt khó khăn, để phụ huynh yên tâm cho con em đến lớp học cái chữ.

Theo anh Lâu Văn Phía kể lại, ngày trước người Mông ở trên đỉnh núi Pha Đén phải mất cả ngày đường để xuống trung tâm xã Pù Nhi để học cái chữ. Có những đứa trẻ đi học trong điều kiện vô cùng khó khăn. Có những người cha phải bán trâu bò, vay mượn để giữ con ở lại với trường lớp.

Còn hôm nay đã khác. Những con đường bê tông của Nhà nước đầu tư đã nối các bản vùng sâu, vùng xa của xã Pù Nhi. Trường học đã gần hơn. Những đứa trẻ người Mông có nhiều cơ hội tiếp cận tri thức hơn.

Từ câu chuyện của gia đình ông Lâu Văn Chá, Lâu Gia Pó, Lầu Minh Pó đưa con em xuống núi để đến trường học cái chữ cách đây hơn 30 năm có thể thấy sức mạnh của giáo dục đôi khi bắt đầu từ một quyết định rất giản dị: cha mẹ chấp nhận khó khăn hôm nay để con có tương lai ngày mai.

Từ một gia đình, truyền thống hiếu học ấy lan sang nhiều gia đình khác. Từ những người đi trước, niềm tin vào con chữ được truyền lại cho thế hệ trẻ. Từ những người được học hành, tri thức lại được mang về phục vụ quê hương.

Giữa núi rừng Pù Nhi xanh mát của cây trái, dòng họ Lâu hôm nay vẫn đang viết tiếp câu chuyện của mình bằng những người con chăm chỉ đến lớp học, những tấm bằng, những người con trưởng thành âm thầm đóng góp xây dựng bản làng.

Mỗi người dòng họ Lâu luôn cho rằng, cái chữ không chỉ mở cánh cửa bước ra khỏi núi rừng, cái chữ còn là con đường để trở về xây dựng quê hương. Từ đó, truyền thống hiếu học của dòng họ Lâu luôn tỏa sáng nơi núi rừng Pù Nhi.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/dong-ho-nguoi-mong-hieu-hoc-o-vung-bien-gioi-xu-thanh-179261009103444984.htm