Dòng họ học tập là mô hình tiêu biểu trong công tác khuyến học, khuyến tài ở Nghệ An

Một trong những nét nổi bật của phong trào khuyến học, khuyến tài ở Nghệ An là việc xây dựng và phát triển các mô hình học tập từ gia đình, dòng họ, cộng đồng đến đơn vị học tập. Qua đó đưa tinh thần học tập suốt đời trở thành một phần của đời sống xã hội.

Có thể lựa chọn mô hình "Dòng họ học tập" làm một điển hình tiêu biểu để giới thiệu. Đây là mô hình có sự phù hợp đặc biệt với Nghệ An, bởi xứ Nghệ vốn có truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và coi trọng việc học của các thế hệ trong gia đình và dòng họ.

Điểm đáng quý của mô hình là không chỉ động viên con cháu học tập mà còn tạo ra sự kết nối giữa các thế hệ. Người đi trước quan tâm, động viên người đi sau. Những gia đình có điều kiện hỗ trợ những gia đình còn khó khăn. Con cháu thành đạt trở về đóng góp cho quê hương, cho dòng họ và cho công tác khuyến học.

Ở nhiều địa phương, việc xây dựng dòng họ học tập đã gắn với các hoạt động cụ thể như: Vận động con cháu không bỏ học, khen thưởng học sinh có thành tích, hỗ trợ học sinh nghèo, xây dựng quỹ khuyến học, khuyến khích người lớn học tập, ứng dụng công nghệ và nâng cao kỹ năng số.

Qua thực tiễn có thể thấy, mô hình học tập muốn bền vững thì phải bắt đầu từ nhu cầu học tập thực chất của mỗi người và được nuôi dưỡng bằng trách nhiệm của gia đình, dòng họ và cộng đồng.

Nghệ An có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển công tác khuyến học, khuyến tài.

Thứ nhất, là truyền thống hiếu học lâu đời của quê hương. Tinh thần vượt khó học tập, trọng chữ, trọng người tài đã trở thành một nét đẹp văn hóa của người Nghệ An. Đây là nguồn lực tinh thần rất lớn để Hội Khuyến học Nghệ An vận động nhân dân tham gia xây dựng xã hội học tập.

Thứ hai, công tác khuyến học nhận được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và sự phối hợp của Mặt trận Tổ quốc, các ban, ngành, đoàn thể. Hoạt động khuyến học ngày càng không chỉ là việc riêng của Hội mà đã trở thành công việc chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Thứ ba, mạng lưới tổ chức Hội và hội viên rộng khắp, tạo điều kiện đưa các chủ trương về khuyến học, khuyến tài, học tập suốt đời đến với cơ sở, từng gia đình và cộng đồng.

Thứ tư, Nghệ An có lực lượng người con xa quê, doanh nhân, nhà hảo tâm và các tổ chức, doanh nghiệp luôn hướng về quê hương. Đây là nguồn lực xã hội quan trọng để xây dựng quỹ khuyến học, trao học bổng, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn và khuyến khích tài năng.

Bên cạnh những thuận lợi, công tác khuyến học ở Nghệ An vẫn còn không ít khó khăn như sau: Nghệ An có địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, vùng miền núi, vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn. Điều kiện kinh tế giữa các địa bàn còn chênh lệch, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội học tập của người dân.

Nguồn lực dành cho công tác khuyến học ở một số nơi chưa ổn định. Việc vận động xây dựng quỹ khuyến học còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện kinh tế của từng địa phương.

Một vấn đề khác là công tác khuyến học đang phải chuyển từ tư duy hỗ trợ việc học của học sinh sang tư duy xây dựng xã hội học tập và học tập suốt đời cho mọi người. Trong bối cảnh chuyển đổi số, người dân không chỉ cần kiến thức văn hóa mà còn cần kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ, khả năng thích ứng với sự thay đổi của xã hội.

Do đó, yêu cầu đặt ra đối với Hội Khuyến học Nghệ An hiện nay là phải đổi mới phương thức hoạt động, chuyển mạnh từ vận động phong trào sang tạo cơ hội học tập thực chất và thiết thực cho người dân.

Hội Khuyến học tỉnh Nghệ An được Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An thành lập tại Quyết định số: 1173/QĐ-UB ngày 26/6/1998. Đây là dấu mốc quan trọng đánh dấu sự ra đời của một tổ chức xã hội có nhiệm vụ tập hợp, vận động các lực lượng trong xã hội cùng chăm lo cho sự nghiệp khuyến học, khuyến tài và xây dựng xã hội học tập trên địa bàn tỉnh.

Ngay từ những ngày đầu, trong điều kiện còn nhiều khó khăn về tổ chức, kinh phí và phương thức hoạt động. Hội đã xác định phương châm lấy cơ sở làm địa bàn hoạt động, lấy gia đình và cộng đồng làm nền tảng, lấy việc chăm lo cho người học làm trung tâm.

Qua các nhiệm kỳ, tổ chức Hội từng bước được củng cố và mở rộng. Phong trào khuyến học phát triển ở các địa phương, trường học, cơ quan, đơn vị, gia đình và dòng họ. Các hoạt động vận động xây dựng quỹ, trao học bổng, khen thưởng học sinh, hỗ trợ học sinh nghèo, khuyến khích tài năng ngày càng đi vào chiều sâu.

Đặc biệt, công tác khuyến học ở Nghệ An ngày càng gắn với nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời, phù hợp với định hướng phát triển chung của Hội Khuyến học Việt Nam.

Trong những năm gần đây, cùng với yêu cầu chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực, hoạt động của Hội đang từng bước hướng tới những nội dung mới như công dân học tập, kỹ năng số, học tập thường xuyên và học tập suốt đời, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển của quê hương trong giai đoạn mới.

Nhìn lại gần ba thập kỷ hoạt động của Hội Khuyến học tỉnh Nghệ An, điều có thể khẳng định, trước hết là công tác khuyến học đã trở thành một phong trào xã hội có sức lan tỏa sâu rộng. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, các thế hệ cán bộ Hội đã kiên trì đi từng địa bàn, vận động từng gia đình, từng dòng họ, từng cơ quan, đơn vị tham gia công tác khuyến học.

Có những khoản đóng góp rất lớn, nhưng cũng có những sự hỗ trợ rất nhỏ. Có người đóng góp bằng tiền, có người bằng sách vở, bằng công sức, bằng những suất học bổng hay đơn giản là một lời động viên để một học sinh nghèo không phải bỏ học.

Điều làm những người làm khuyến học trăn trở nhất chính là làm thế nào để không một học sinh nào vì hoàn cảnh khó khăn mà phải từ bỏ cơ hội học tập. Làm thế nào để việc học không dừng lại ở tuổi đến trường mà trở thành nhu cầu thường xuyên của mỗi người.

Khuyến học hôm nay vì thế không chỉ là trao một suất học bổng hay một phần quà. Giá trị lớn hơn là trao cơ hội, trao niềm tin và tạo động lực để người học tự vươn lên.

Trong quá trình hoạt động, Hội Khuyến học Nghệ An cũng nhận thức ngày càng rõ rằng, nếu chỉ dựa vào nguồn lực của Nhà nước thì chưa đủ. Công tác khuyến học phải huy động được sức mạnh của toàn xã hội, của doanh nghiệp, doanh nhân, các nhà hảo tâm, những người con Nghệ An ở trong và ngoài tỉnh.

Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, công tác khuyến học đứng trước một yêu cầu mới: không chỉ khuyến khích học sinh học giỏi mà phải khuyến khích mọi người học tập; không chỉ hỗ trợ người nghèo về vật chất mà phải giúp họ có cơ hội tiếp cận tri thức, kỹ năng và công nghệ để tự thay đổi cuộc sống.

Đó vừa là thách thức, vừa là cơ hội để Hội Khuyến học Nghệ An đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động.

Nếu trước đây câu hỏi đặt ra là "làm thế nào để có thêm học sinh được đến trường?", thì nay cần đặt thêm những câu hỏi mới: "Làm thế nào để mọi người đều có cơ hội học tập?"; "Học gì để thích ứng với thời đại số?"; "Làm thế nào để học tập thực sự tạo ra sự thay đổi trong cuộc sống của mỗi người?"

Đó chính là hướng đi mà công tác Khuyến học Nghệ An cần tiếp tục theo đuổi trong thời gian tới.

Một là, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, sự quản lý và hỗ trợ của chính quyền đối với công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập. Cần xác định đây là nhiệm vụ lâu dài, gắn với phát triển nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Hai là, cần có cơ chế ổn định và phù hợp hơn để Hội Khuyến học các cấp có điều kiện hoạt động, nhất là ở cơ sở. Người làm khuyến học phần lớn là những người tâm huyết, hoạt động vì cộng đồng; vì vậy cần có chính sách động viên phù hợp để đội ngũ này yên tâm và gắn bó lâu dài.

Ba là, tiếp tục đổi mới nội dung hoạt động của Hội. Khuyến học trong thời đại mới cần gắn với chuyển đổi số, kỹ năng số, nghề nghiệp, ngoại ngữ, khoa học – công nghệ và nhu cầu học tập thực tế của người dân.

Bốn là, quan tâm hơn nữa đến vùng khó khăn, vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cần ưu tiên nguồn lực để tạo cơ hội học tập bình đẳng cho trẻ em và người dân ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Năm là, xây dựng cơ chế huy động và kết nối tốt hơn nguồn lực xã hội cho khuyến học, khuyến tài. Cần phát huy vai trò của doanh nghiệp, doanh nhân, người Nghệ An thành đạt trong và ngoài tỉnh, các tổ chức xã hội và các nhà hảo tâm.

Sáu là, đề nghị Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các tiêu chí đánh giá mô hình "Gia đình học tập", "Dòng họ học tập", "Cộng đồng học tập", "Đơn vị học tập" và "Công dân học tập" theo hướng thực chất, dễ áp dụng, tránh hình thức.

Chúng tôi - những người làm khuyến học ở Nghệ An cho rằng khuyến học phải bắt đầu từ sự tử tế và niềm tin vào con người. Mỗi suất học bổng, mỗi cuốn sách, mỗi lời động viên đúng lúc có thể mở ra một cơ hội mới cho một con người. 

Khi mỗi gia đình có ý thức học tập, mỗi dòng họ chăm lo việc học, mỗi cộng đồng tạo điều kiện cho người dân học tập và mỗi người coi học tập là nhu cầu suốt đời, khi đó xã hội học tập không còn là một khẩu hiệu mà trở thành một giá trị sống.

Đó cũng là mục tiêu, là niềm tin và là động lực để các thế hệ cán bộ, hội viên Hội Khuyến học Nghệ An tiếp tục đồng hành với sự nghiệp giáo dục, khuyến học, khuyến tài và xây dựng xã hội học tập trong giai đoạn mới.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/dong-ho-hoc-tap-la-mo-hinh-tieu-bieu-trong-cong-tac-khuyen-hoc-khuyen-tai-o-nghe-an-179260901102341369.htm