Dòng họ Đàm Ích (Cao Bằng) hơn 300 năm giữ gìn nếp nhà, nối dài truyền thống khuyến học

Giữ ngọn lửa truyền thống qua hơn 3 thế kỷ trên đất Hà Quảng

Có gốc tích từ tỉnh Bắc Ninh, dòng họ Đàm Ích đã dừng chân và gắn bó với vùng đất Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng qua hơn 300 năm lịch sử. Đến nay, dòng họ đã phát triển thành một cộng đồng lớn mạnh với 93 hộ, 115 đinh trai thành gia thất và 339 nhân khẩu, sống quần cư tập trung tại 3 xóm Bản Hà, Đào Bắc và Kéo Chang.

Dù trải qua bao biến động của thời gian, nếp nhà và tinh thần hướng về cội nguồn vẫn được dòng họ duy trì bền chặt. Hằng năm, cứ vào ngày 4 tháng 3 âm lịch, con cháu dù ở xa hay gần đều trở về tham dự Đại hội Dòng họ để dâng hương tưởng nhớ tổ tiên và thắt chặt tình đoàn kết gia tộc.

Kể từ mốc khôi phục Đại hội Dòng họ (ngày 24/4/1985), dưới sự dẫn dắt của Trưởng họ Đàm Danh Tuyên cùng Ban tổ chức tâm huyết, việc tổ chức và kết nối dòng tộc luôn được duy trì bài bản.

Đặc biệt, các đinh trai khi lập gia đình đều được ghi danh vào sổ họ và thấm nhuần tinh thần trách nhiệm toàn diện với gia tộc. Nhờ sợi dây kết nối bền chặt ấy, dù sinh sống hay làm việc ở bất cứ đâu, con cháu dòng họ Đàm Ích vẫn luôn hướng về cội nguồn, chung tay giáo dục thế hệ trẻ về lòng tự hào dòng tộc và trách nhiệm với quê hương.

Lấy khuyến học làm động lực vươn lên

Với 95% hộ gia đình thuần nông, dòng họ Đàm Ích từng đứng trước bài toán làm sao để con em dòng họ không rơi vào cái vòng quanh quẩn của đói nghèo, làm sao để việc học trở thành nếp sống tự giác trong từng gia đình.

Trước trăn trở ấy, dòng họ đã chọn lấy việc học làm gốc, từng bước xây dựng mô hình "Dòng họ học tập" bằng những việc làm thiết thực và bền bỉ.

Bước đi đầu tiên mang tính nền tảng chính là việc đưa các hoạt động của gia tộc vào nếp sống kỷ cương thông qua Bộ Quy chế gồm 7 chương 22 điều (có hiệu lực từ năm 2016).

Trước đó, vào năm 2014, Ban chỉ đạo Dòng họ học tập cũng đã được thành lập để đưa các tiêu chí "Gia đình học tập", "Dòng họ học tập" thành nội dung đánh giá thường niên trong dịp Đại hội hằng năm.

Nhờ quy chế rõ ràng cùng sự đồng lòng của mọi thành viên dòng tộc, suốt nhiều năm qua, dòng họ Đàm Ích không có người vi phạm pháp luật hay vướng vào tệ nạn xã hội, mọi mâu thuẫn phát sinh đều được lắng nghe và hòa giải êm đẹp ngay từ trong họ.

Song hành với kỷ cương, nguồn Quỹ Khuyến học do con cháu tự nguyện đóng góp - luôn duy trì ổn định từ 60 đến 65 triệu đồng - đã trở thành điểm tựa vững chắc cho phong trào học tập của gia tộc.

Không dừng lại ở hình thức, công tác thi đua, khen thưởng được dòng họ triển khai rất thực chất: động viên kịp thời các cháu thi đỗ đại học, tuyên dương học sinh giỏi các cấp và nâng bước những em nhỏ hoàn cảnh khó khăn vươn lên.

Đặc biệt, việc lồng ghép khen thưởng con cháu đạt thành tích cao với lễ mừng thọ các cụ cao niên ngay trong dịp Đại hội Dòng họ đã tạo nên một nét đẹp văn hóa vừa tôn vinh tri thức, vừa trọn vẹn đạo lý kính lão trọng thọ.

Nhận thức rõ việc học không dừng lại ở sách vở, các gia đình trong dòng họ Đàm Ích luôn tích cực tham gia học tập tại Trung tâm học tập cộng đồng địa phương, chủ động học nghề và nhạy bén ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi.

Nhờ đẩy mạnh sản xuất và tích cực hỗ trợ lẫn nhau lúc khó khăn, 100% nhân khẩu trong độ tuổi lao động đều có việc làm ổn định. Nhờ đó, dòng họ đã hoàn toàn không còn hộ nghèo, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống cho mỗi gia đình.

Khẳng định vị thế mô hình "Dòng họ học tập" tiêu biểu

Là kết quả của cả một quá trình bền bỉ vun đắp, phong trào khuyến học và nếp sống văn hóa của dòng họ Đàm Ích đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Chỉ tính riêng giai đoạn 2021-2025 vừa qua, dòng họ đã ghi nhận thêm 20 con em thi đỗ đại học, hơn 200 lượt học sinh giỏi các cấp được trao thưởng.

Và riêng năm 2025 đã tuyên dương 24 cháu học giỏi cùng 9 cụ cao niên được mừng thọ. Sự đồng lòng của toàn gia tộc cũng giúp 100% hộ gia đình duy trì danh hiệu Gia đình văn hóa xuyên suốt qua các năm.

Bằng sự kiên trì nối dài mạch nguồn tri thức, dòng họ Đàm Ích đã liên tiếp 2 giai đoạn nhận Bằng khen của Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam (giai đoạn 2016-2020 và 2021-2025), cá nhân Trưởng họ Đàm Danh Tuyên cũng vinh dự nhận Bằng khen Trung ương Hội giai đoạn 2016-2020.

Xuyên suốt hành trình đó, tập thể dòng họ luôn là điển hình tiêu biểu được Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng và Hội Khuyến học tỉnh Cao Bằng ghi nhận, trao tặng nhiều bằng khen, giấy khen.

Hành trình hơn 300 năm của dòng họ Đàm Ích đã chứng minh một triết lý sâu sắc: truyền thống chỉ thực sự bền vững khi được thắp sáng bằng con đường tri thức.

Mô hình "Dòng họ học tập" tiêu biểu Đàm Ích nơi vùng biên cương Cao Bằng chính là minh chứng thuyết phục cho việc lấy sự học làm gốc để gìn giữ gia phong, bứt phá kinh tế và góp phần vun đắp một xã hội học tập từ chính từng mái nhà.

Nhìn lại chặng đường gắn kết dòng tộc bằng con đường tri thức, Trưởng họ Đàm Danh Tuyên bày tỏ: "Chúng tôi ý thức rằng, để duy trì thành công "Dòng họ học tập" thì mỗi cá nhân, mỗi gia đình và toàn thể dòng họ phải là một tấm gương mẫu mực trong cộng đồng. Mô hình hay quy chế xây dựng lên chỉ là nền móng, điều mừng nhất là tinh thần ấy đã trở thành ý thức tự giác vươn lên trong cuộc sống của mỗi con em ngày hôm nay và các thế hệ tiếp nối".

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/dong-ho-dam-ich-cao-bang-hon-300-nam-giu-gin-nep-nha-noi-dai-truyen-thong-khuyen-hoc-179261026075716802.htm