Định giá khách quan, phù hợp với giá thị trường tại thời điểm quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản
Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ điều kiện, căn cứ quyết định trưng mua, trưng dụng trong tình huống cấp bách; đồng thời hoàn thiện cơ chế định giá, thanh toán và bồi thường, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản.
Quy định rõ căn cứ, điều kiện quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản trong trường hợp cấp bách

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Quốc hội
Theo Cổng Thông tin điện tử Quốc hội, góp ý vào Điều 7 của dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa cho rằng, bên cạnh việc xác định rõ điều kiện áp dụng, dự thảo Luật cũng cần thiết lập cơ chế ghi nhận, kiểm tra và giám sát đối với những quyết định được ban hành theo thủ tục ngoại lệ trong tình huống cấp bách.
Cụ thể, về điều kiện quyết định trưng mua, trưng dụng trong tình huống cấp bách tại điểm c khoản 2 Điều 7, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương cho biết, dự thảo Luật cho phép người có thẩm quyền quyết định ngay khi cần ngăn chặn nguy cơ trực tiếp đe dọa tính mạng, sức khỏe của người dân, quốc phòng, an ninh, mà không phải đáp ứng một số điều kiện về sử dụng dự trữ quốc gia và huy động trước đó quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 7.
Theo đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương, trong các tình huống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, việc phải thực hiện đầy đủ các bước theo quy trình thông thường có thể làm mất thời cơ xử lý, ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của người dân và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Tuy nhiên, do đây là trường hợp ngoại lệ cho phép bỏ qua một số điều kiện thông thường nên cần có cơ chế ghi nhận và kiểm tra căn cứ ra quyết định.
Do đó, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương đề nghị bổ sung quy định yêu cầu người ra quyết định phải ghi nhận cụ thể diễn biến, dấu hiệu nguy hiểm và lý do không thể chờ thực hiện các điều kiện thông thường quy định tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều 7; đồng thời lưu giữ thông tin, tài liệu liên quan để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và giải trình.
Việc bổ sung quy định này nhằm bảo đảm thẩm quyền được trao được thực hiện đúng mục đích, đúng căn cứ, hạn chế nguy cơ bị lạm dụng.

Đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng phát biểu. Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Quốc hội
Góp ý vào Điều 7 của Dự thảo luật, đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho rằng, dự thảo Luật đã bổ sung điều kiện phải ưu tiên áp dụng các biện pháp huy động khác trước khi quyết định trưng mua, trưng dụng; đồng thời cho phép người có thẩm quyền quyết định ngay trong trường hợp có nguy cơ trực tiếp đe dọa tính mạng, sức khỏe của người dân và quốc phòng, an ninh.
Tuy nhiên, tại điểm c khoản 2 Điều 7, dự thảo Luật cho phép không phải đáp ứng các điều kiện quy định tại điểm a và điểm b, trong khi căn cứ xác định nguy cơ trực tiếp chủ yếu dựa trên thông tin và nhận định tại thời điểm quyết định. Theo đại biểu, đây là ngoại lệ cần thiết nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bị vận dụng quá rộng.
Do đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm lập và lưu giữ hồ sơ xác định tình huống cấp bách, trong đó nêu rõ lý do không thể áp dụng các biện pháp huy động khác, quy mô tài sản cần huy động.
Theo đại biểu, những yêu cầu này không làm chậm quá trình xử lý tại hiện trường nhưng sẽ tạo căn cứ để kiểm tra, hậu kiểm, đồng thời bảo vệ cả người dân và người thi hành công vụ.

Đại biểu tham gia phiên họp tại Hội trường, cho ý kiến về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Quốc hội
Làm rõ khái niệm "trường hợp thật cần thiết" khi quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản
Cũng quan tâm đến căn cứ pháp lý khi quyết định trưng mua, trưng dụng, đại biểu Lương Đình Hưng - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đề nghị làm rõ khái niệm "trường hợp thật cần thiết" tại khoản 1 Điều 7.
Đại biểu tán thành với quy định tại khoản này và cho rằng dự thảo Luật cơ bản đã bao quát đầy đủ các trường hợp cần thiết mà cấp có thẩm quyền có thể quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai.
Tuy nhiên, để bảo đảm cách hiểu thống nhất và cụ thể hóa quy định về "trường hợp thật cần thiết", đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra nghiên cứu, cân nhắc bổ sung một khoản giải thích từ ngữ tại Điều 3.
Theo đó, cần làm rõ trường hợp "thật cần thiết" trong trưng mua, trưng dụng tài sản là những trạng thái, tình huống khẩn cấp theo quy định của pháp luật hiện hành, trong đó việc cấp có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản có ý nghĩa quyết định nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo vệ an ninh quốc gia, biên giới, hải đảo; bảo vệ tài sản, quyền và lợi ích công, cộng đồng, tính mạng và tài sản của Nhân dân.
Nếu không thực hiện ngay quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản có thể dẫn đến hậu quả thiệt hại nghiêm trọng, không thể khắc phục.

Đại biểu Trần Đức Thuận - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An. Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Quốc hội
Bảo đảm định giá khách quan, độc lập, phù hợp với giá thị trường tại thời điểm quyết định trưng mua tài sản
Cho ý kiến về xác định giá và thanh toán tiền trưng mua, đại biểu Trần Đức Thuận - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An cho biết, khoản 2 Điều 19 dự thảo Luật quy định trường hợp người có tài sản không đồng ý với giá trưng mua thì giá ghi trong quyết định là giá tạm tính và người có tài sản vẫn phải chấp hành quyết định...
Theo đại biểu Trần Đức Thuận, quy định này đáp ứng yêu cầu huy động tài sản kịp thời, nhưng cũng đặt ra một số vấn đề cần quan tâm. Nếu tình trạng khẩn cấp kéo dài, việc xác định lại giá chính thức có thể bị chậm đáng kể, trong khi tài sản đã được Nhà nước tiếp nhận, sử dụng.
Đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc chậm xác định giá và thanh toán phần chênh lệch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn cũng như khả năng duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Vì vậy, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị nghiên cứu quy định thời hạn xác định lại giá theo hướng gắn với thời điểm bàn giao tài sản, có ngoại lệ đối với trường hợp bất khả kháng; bảo đảm việc định giá khách quan, độc lập, phù hợp với giá thị trường tại thời điểm quyết định trưng mua.
Đồng thời, tại Điều 20, cần bảo đảm thanh toán kịp thời theo giá tạm tính, thanh toán đầy đủ phần chênh lệch sau khi xác định lại giá và thực hiện nghiêm trách nhiệm bồi thường do chậm thanh toán.
"Trưng mua, trưng dụng tài sản là công cụ pháp lý đặc biệt để Nhà nước huy động nguồn lực trong những tình huống thật cần thiết, việc hoàn thiện dự thảo Luật cần bảo đảm hài hòa ba yêu cầu: quyết định kịp thời, thực hiện đúng thẩm quyền và bảo vệ đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp của người có tài sản. Qua đó, Luật vừa đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm an ninh quốc gia, ứng phó hiệu quả với các tình huống khẩn cấp, vừa tạo sự đồng thuận, tin tưởng và tự giác chấp hành của Nhân dân", đại biểu Trần Đức Thuận nêu quan điểm.