Điều lệ trường phổ thông mới: Không so sánh học sinh này với học sinh khác

Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT quy định đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh như sau:

Điều 22. Đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh

2. Việc kiểm tra, đánh giá học sinh được thực hiện theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bảo đảm tính toàn diện, công bằng, trung thực, khách quan, vì sự tiến bộ của học sinh, coi trọng việc động viên khuyến khích học sinh tiến bộ; chú trọng đánh giá quá trình học tập của học sinh; đánh giá bằng nhiều phương pháp, hình thức, kỹ thuật và công cụ khác nhau; không so sánh học sinh này với học sinh khác, bảo đảm nguyên tắc bảo mật thông tin, kết quả học tập của học sinh và không gây áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh; giảm yêu cầu nhận xét mang tính hình thức, đề cao vai trò chuyên môn và trách nhiệm của giáo viên trong đánh giá quá trình.

Theo quy định trên, có 4 điểm mới, thay đổi tư duy quản lý giáo dục truyền thống.

Thứ nhất, quy định không so sánh học sinh với nhau có thể xem là một thay đổi quan trọng trong đánh giá học sinh hiện nay.

Thay vì đặt học sinh lên "bàn cân" với bạn bè, mục tiêu cốt lõi là đánh giá sự tiến bộ của chính các em so với bản thân mình trước đó. Trong một số trường hợp, việc xếp hạng, công bố điểm số, thậm chí vô tình tạo ra sự so sánh giữa các em có thể khiến học sinh chịu áp lực tâm lý, hình thành tâm lý tự ti hoặc chạy theo thành tích.

Quy định mới đặt ra thông điệp rõ ràng, giáo dục không nhằm tạo ra sự hơn kém giữa các cá nhân mà hướng tới sự tiến bộ của từng học sinh. Khi không còn tình trạng so sánh, học sinh có cơ hội phát triển theo năng lực riêng; đồng thời, giáo viên cũng chuyển từ vai trò phân loại sang đồng hành, chú trọng quan sát, ghi nhận và động viên sự tiến bộ của từng em.

Thứ hai, việc bảo mật thông tin kết quả học tập của học sinh thể hiện rõ sự thay đổi trong cách tiếp cận đánh giá theo hướng tôn trọng cá nhân. Trong thực tế, khi điểm số bị công khai hoặc so sánh rộng rãi, học sinh dễ rơi vào trạng thái áp lực, tự ti hoặc cạnh tranh không lành mạnh.

Việc xác lập nguyên tắc bảo mật không chỉ giúp giảm áp lực tâm lý mà còn tạo điều kiện để mối quan hệ giữa nhà trường, giáo viên và phụ huynh diễn ra theo hướng trao đổi riêng tư, mang tính hỗ trợ là chính. Qua đó, môi trường học tập trở nên tích cực hơn, đề cao sự tôn trọng và khuyến khích sự tiến bộ của từng học sinh.

Thứ ba, việc giảm những nhận xét mang tính hình thức, máy móc đã đi thẳng vào một hạn chế tồn tại lâu nay trong thực tiễn đánh giá.

Trước đây, không khó để bắt gặp những lời nhận xét quen thuộc như "Con có cố gắng", "Con giỏi lắm", hay việc sử dụng các biểu tượng như mặt cười, mặt méo, bông hoa, ngôi sao… Những cách ghi này tuy tạo cảm giác nhẹ nhàng nhưng lại thiếu thông tin cụ thể, chưa phản ánh đúng năng lực và quá trình học tập của từng học sinh.

Bên cạnh đó, một số giáo viên hiện nay lại chuyển sang kiểu nhận xét rất ngắn gọn như "đạt" hoặc "không đạt". Cách đánh giá này có vẻ đơn giản, thuận tiện, nhưng lại khiến nhiều phụ huynh gặp khó khăn trong việc hiểu con mình đang mạnh ở đâu, cần cải thiện điều gì. Trong bối cảnh đó, yêu cầu về những nhận xét cụ thể, sát với từng học sinh và có tính định hướng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Để làm được điều này, giáo viên cần quan sát kỹ hơn, hiểu học sinh sâu hơn, từ đó đưa ra phản hồi rõ ràng, phù hợp. Khi được thực hiện nghiêm túc, nhận xét không chỉ là hình thức đánh giá mà còn trở thành công cụ giúp học sinh điều chỉnh cách học, phát huy điểm mạnh và khắc phục hạn chế.

Thứ tư, việc đề cao vai trò và trách nhiệm của giáo viên trong đánh giá quá trình đã khẳng định vị trí trung tâm của giáo viên trong hoạt động đánh giá.

Để đánh giá quá trình học tập của học sinh một cách hiệu quả, giáo viên cần kết hợp đa dạng các phương pháp đánh giá thường xuyên (như quan sát, hỏi - đáp, sản phẩm học tập, dự án,...) để theo dõi sự tiến bộ liên tục của các em thay vì chỉ dựa vào các bài kiểm tra định kỳ.

Đánh giá quá trình không nhằm mục đích chấm điểm cuối cùng mà tập trung vào việc cung cấp phản hồi kịp thời để hỗ trợ học sinh cải thiện ngay trong lúc học.

Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực chuyên môn, tính công bằng, khách quan và đạo đức nghề nghiệp của từng giáo viên. Như vậy, giáo viên cần làm chủ các phương pháp đánh giá đa dạng nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/dieu-le-truong-pho-thong-moi-khong-so-sanh-hoc-sinh-nay-voi-hoc-sinh-khac-179260505073121457.htm