Điện thoại nóng bất thường, pin tụt nhanh: Dấu hiệu lỗi máy hay nguy cơ bị theo dõi?

Điện thoại nóng máy, hao pin - không phải dấu hiệu theo dõi

Điện thoại thông minh ngày nay chứa lượng lớn dữ liệu cá nhân quan trọng, từ hình ảnh, danh bạ, vị trí cho đến tài khoản mạng xã hội và thông tin tài chính. Vì vậy, nguy cơ mất an toàn dữ liệu trên thiết bị di động trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm.

Khi điện thoại xuất hiện các dấu hiệu như nóng bất thường, pin tụt nhanh hoặc hoạt động chậm, nhiều người lập tức nghĩ đến khả năng bị cài phần mềm theo dõi. Tuy nhiên, theo các chuyên gia bảo mật, đây không phải là những dấu hiệu đủ để kết luận một thiết bị đã bị xâm nhập.

Trên thực tế, phần lớn trường hợp có thể đến từ những nguyên nhân phổ biến hơn như ứng dụng hoạt động liên tục ở chế độ nền, hệ điều hành gặp lỗi, pin đã xuống cấp hoặc thiết bị phải xử lý quá nhiều tác vụ cùng lúc.

Các chuyên gia an ninh mạng cũng cảnh báo người dùng không nên đánh giá tình trạng bảo mật của điện thoại chỉ dựa trên một biểu hiện đơn lẻ, mà cần xem xét tổng thể các yếu tố như ứng dụng được cài đặt, quyền truy cập dữ liệu và hoạt động đăng nhập trên thiết bị.

Nguy cơ bị theo dõi từ ứng dụng lạ và quyền truy cập

Một trong những điểm người dùng nên kiểm tra đầu tiên là danh sách ứng dụng trên điện thoại.

Một ứng dụng xuất hiện mà người dùng không nhớ đã cài đặt, đặc biệt nếu đến từ nguồn không rõ ràng, có thể là dấu hiệu cần được xem xét. Nguy cơ lớn hơn xuất hiện khi ứng dụng yêu cầu những quyền không liên quan đến chức năng chính.

Ví dụ, một ứng dụng chỉnh sửa ảnh nhưng yêu cầu quyền truy cập microphone, danh bạ hoặc vị trí liên tục có thể tạo ra rủi ro về quyền riêng tư.

Apple và Google đều xây dựng các cơ chế kiểm soát quyền ứng dụng trên hệ điều hành của mình, cho phép người dùng quản lý việc ứng dụng truy cập camera, microphone, vị trí hay dữ liệu cá nhân. Đây được xem là một trong những lớp bảo vệ quan trọng nhằm hạn chế việc thu thập dữ liệu ngoài mong muốn.

Theo Google, người dùng Android có thể sử dụng Google Play Protect để kiểm tra các ứng dụng có hành vi nguy hiểm, trong khi hệ thống quyền trên Android cho phép kiểm soát mức độ truy cập của từng ứng dụng.

Có thể điện thoại không bị theo dõi, nhưng tài khoản đã bị truy cập

Một nhầm lẫn phổ biến là người dùng cho rằng mọi dấu hiệu bất thường trên điện thoại đều xuất phát từ phần mềm gián điệp.

Trong nhiều trường hợp, vấn đề lại nằm ở tài khoản trực tuyến. Nếu tài khoản Zalo, Google hoặc Apple ID bị đăng nhập trên một thiết bị khác, kẻ xấu có thể tiếp cận một phần dữ liệu mà không cần cài phần mềm theo dõi trực tiếp lên điện thoại.

Vì vậy, khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dùng nên kiểm tra danh sách thiết bị đang đăng nhập trên các tài khoản quan trọng, đồng thời đăng xuất những thiết bị không nhận diện được và thay đổi mật khẩu.

Theo các chuyên gia an toàn thông tin, bảo vệ tài khoản cá nhân là một phần quan trọng trong bảo mật thiết bị, bởi nhiều cuộc tấn công hiện nay bắt đầu từ việc người dùng để lộ thông tin đăng nhập hoặc mã xác thực.

Phần mềm gián điệp tinh vi thường không dễ phát hiện

Trên thực tế, phần mềm theo dõi tồn tại ở nhiều mức độ khác nhau.

Với những phần mềm độc hại phổ biến, người dùng có thể nhận thấy một số thay đổi như thiết bị hoạt động bất thường, xuất hiện ứng dụng lạ hoặc mức tiêu thụ dữ liệu tăng cao.

Tuy nhiên, các công cụ gián điệp tinh vi như Pegasus lại thuộc một nhóm hoàn toàn khác. Theo Phòng nghiên cứu an ninh mạng thuộc Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International Security Lab), việc phát hiện Pegasus cần đến các phương pháp phân tích pháp chứng số chuyên sâu trên thiết bị, thay vì chỉ dựa vào những biểu hiện bên ngoài như hao pin hay nóng máy.

Các chuyên gia thuộc Tổ chức này cũng từng tiến hành phân tích kỹ thuật nhiều thiết bị di động của nhà báo và các nhà hoạt động trên thế giới để tìm dấu vết của Pegasus, cho thấy các chiến dịch giám sát bằng spyware cao cấp thường để lại những dấu hiệu kỹ thuật cần công cụ chuyên biệt mới có thể xác định.

Điều này cũng có nghĩa rằng người dùng phổ thông không nên hoang mang chỉ vì điện thoại nóng hơn bình thường. Một thiết bị nóng khi sạc, chơi game hoặc chạy ứng dụng nặng là hiện tượng phổ biến.

Chuyên gia Việt Nam cảnh báo về thói quen sử dụng ứng dụng

Tại Việt Nam, các chuyên gia an toàn thông tin nhiều lần cảnh báo nguy cơ đến từ chính thói quen sử dụng thiết bị của người dùng, đặc biệt là việc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc và cấp quyền quá rộng.

Ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), chuyên gia kỹ thuật tại Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC), từng khuyến cáo người dùng cần thận trọng với các ứng dụng không rõ nguồn gốc, không cài đặt phần mềm ngoài nguồn chính thống và nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh smartphone ngày càng chứa nhiều thông tin riêng tư, việc kiểm soát quyền ứng dụng và bảo vệ tài khoản là những bước đơn giản nhưng có tác dụng lớn trong việc giảm nguy cơ bị xâm nhập.

Chủ động bảo vệ thiết bị thay vì chờ xảy ra sự cố

Thay vì cố tìm kiếm một dấu hiệu duy nhất để xác định điện thoại có bị theo dõi hay không, người dùng nên tập trung vào những biện pháp bảo mật cơ bản.

Việc cập nhật hệ điều hành, chỉ cài đặt ứng dụng từ nguồn đáng tin cậy, sử dụng mật khẩu mạnh và bật xác thực hai lớp cho các tài khoản quan trọng có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mất an toàn thông tin.

Trong môi trường số hiện nay, cách bảo vệ hiệu quả nhất không nằm ở việc tìm kiếm một dấu hiệu đơn lẻ, mà là duy trì thói quen quản lý quyền ứng dụng, bảo vệ tài khoản và cập nhật thiết bị thường xuyên.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/dien-thoai-nong-bat-thuong-pin-tut-nhanh-dau-hieu-loi-may-hay-nguy-co-bi-theo-doi-179260908163215308.htm