Có nên quy định giáo dục bắt buộc đến hết trung học phổ thông không?

Hồng Phong
10:35 - 13/03/2026

Việc hoàn thành bậc trung học phổ thông từ lâu đã không còn là một tiêu chuẩn khó tiếp cận nhưng việc xác lập đây là một yêu cầu phổ quát cho mọi công dân lại là một bước đi mang tính bước ngoặt. Liệu đã đến lúc nên nới rộng khung giáo dục bắt buộc đến hết trung học phổ thông thay vì chỉ dừng lại ở lớp 9?

Có nên quy định giáo dục bắt buộc đến hết trung học phổ thông không? - Ảnh 1.

Tuổi trẻ các trường trung học phổ thông tham gia ngoại khóa tìm hiểu kiến thức pháp luật. Ảnh: Trường Trung học Phổ thông Phùng Khắc Khoan (Hà Nội)

Bộ Giáo dục và Đào tạo mới đây đã công bố dự thảo Nghị định quy định phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ để lấy ý kiến góp ý rộng rãi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Trong đó nhấn mạnh việc thực hiện giáo dục bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 9, đồng thời nâng cao trách nhiệm của gia đình từ diện "khuyến khích" sang "nghĩa vụ".

Giáo dục bắt buộc đến hết trung học phổ thông góp phần giảm áp lực thi lớp 10 từ gốc rễ

Sự căng thẳng trong mỗi mùa tuyển sinh lớp 10 không chỉ đơn thuần là câu chuyện về năng lực học tập. Thực tế cho thấy, khi giáo dục bắt buộc chỉ dừng lại ở bậc trung học cơ sở, việc đầu tư xây dựng trường lớp bậc trung học phổ thông đôi khi bị giới hạn bởi các định mức về phân luồng bám sát các chỉ tiêu hành chính thay vì nhu cầu thực tế của người học.

Ngược lại, nếu coi việc học hết lớp 12 là quyền lợi căn bản, chắc chắn trách nhiệm đảm bảo hạ tầng giáo dục sẽ được ưu tiên. Khi đó, kỳ thi lớp 10 sẽ không còn là một cuộc sàng lọc gắt gao để điều hướng học sinh ra khỏi hệ thống công lập, mà trở thành công cụ để đánh giá năng lực và định hướng con đường phát triển phù hợp hơn.

Thực tế, nhiều quan điểm ủng hộ học sinh đi học nghề ngay sau lớp 9. Tuy nhiên, ở độ tuổi 15, liệu các em đã đủ sự trưởng thành để đưa ra quyết định ảnh hưởng đến tương lai dài hạn?

Thiết nghĩ, việc hoàn thành 12 năm giáo dục phổ thông không chỉ là tích lũy kiến thức, mà là giai đoạn quan trọng để hình thành tư duy. Một nền tảng văn hóa vững chắc giúp người lao động thích nghi tốt hơn với biến động công nghệ, thay vì chỉ đóng khung trong một kỹ năng nghề nghiệp khi còn quá trẻ.

Giáo dục bắt buộc đến hết trung học phổ thông giúp cân bằng cơ hội phổ cập giáo dục giữa các vùng miền

Hiện nay, có sự tương phản lớn đang xảy ra, trong khi học sinh đô thị nỗ lực để có suất học công lập, thì ở nhiều địa phương, điểm chuẩn vào lớp 10 lại rất thấp. Việc quy định phổ cập giáo dục trung học phổ thông là bắt buộc sẽ giúp chuyển trọng tâm từ "xét duyệt kết quả" sang "đảm bảo quá trình học tập".

Chỉ khi giáo dục trung học phổ thông là tiêu chuẩn chung, các cơ chế theo dõi sẽ được vận hành đồng bộ để ngăn chặn tình trạng bỏ học, giúp mọi công dân tương lai có xuất phát điểm tương đồng về trình độ dân trí.

Bên cạnh đó, xét trong kỷ nguyên số, trình độ lớp 9 không còn đủ đáp ứng tiêu chuẩn nghề nghiệp hiện đại. Việc nâng chuẩn giáo dục bắt buộc lên hết trung học phổ thông là sự chuẩn bị dài hơi cho nguồn nhân lực quốc gia. Khi mặt bằng dân trí được nâng cao, sức cạnh tranh của nền kinh tế cũng sẽ phát triển bền vững hơn.

Có thể nói, việc đưa giáo dục trung học phổ thông vào khung bắt buộc không chỉ là lời giải cho những áp lực tuyển sinh trước mắt, mà còn là sự khẳng định về giá trị của tri thức trong hành trình phát triển bền vững. Dù cần nhiều nguồn lực để triển khai, nhưng đây là khoản đầu tư cho tương lai mang lại lợi ích lâu dài cho cả cá nhân và xã hội.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/co-nen-quy-dinh-giao-duc-bat-buoc-den-het-trung-hoc-pho-thong-khong-179260312174131408.htm