Chùa Quang Ốc, xã Bắc Lý - nơi Đại hội Đảng bộ thị xã Hưng Yên lần thứ Nhất
Đảng bộ và nhân dân phường Phố Hiến, Hưng Yên ngày nay luôn tỏ lòng biết ơn các thế hệ đi trước là những đảng viên trung kiên của Đảng bộ xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình đã không quản gian nan, ác liệt thời chống Pháp giúp Đảng bộ thị xã Hưng Yên tổ chức Đại hội lần thứ nhất tại chùa Quang Ốc cách đây 76 năm.
Chùa Quang Ốc, xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình, nơi diễn ra Đại hội Đảng bộ thị xã Hưng Yên lần thứ nhất (10/3/1951).
Cảm nhận nghĩa tình của nhân dân Hà Nam với Hưng Yên, tôi về Thành ủy Thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng tìm hiểu cuốn: "Lịch sử Đảng bộ thị xã Hưng Yên 1930-1954".
Rồi tôi sang tỉnh Hà Nam tìm hiểu cuốn: "Lịch sử Đảng bộ xã Bắc Lý 1930-2010" và bản "Lý lịch di tích lịch sử cách mạng kháng chiến chùa Quang Ốc (Huyền Ân Tự)" do Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Nam Hà viết ngày 31/10/1996.
Chùa Quang Ốc đã được UBND tỉnh Nam Hà cấp bằng Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh ngày 12/12/1996.
Năm 1995, đoàn cán bộ Thị ủy thị xã Hưng Yên thăm chùa Quang Ốc. Nghe câu thơ của cụ Nguyễn Văn Cửu 96 tuổi Cán bộ tiền khởi nghĩa do ông Nguyễn Văn Chu Trưởng ban Khánh tiết đọc:
"Giếng nước năm xưa, dấu vẫn còn
Quang Ốc quê tôi lòng mến khách
Những mong gắn bó tựa keo sơn
Phát huy truyền thống ghi sử sách
Nhớ câu uống nước lại nhớ nguồn".
Cảm động quá đồng chí Hoàng Thị Tâm - Phó Bí thư, Chủ tịch UBND Thị xã Hưng Yên ôm lấy sư bà Thích Đàm Thắng như đứa con xa quê lâu ngày gặp lại.
Sư bà Thích Đàm Thắng mất tháng 10/1996. Các đồng chí bảo vệ cho Đại hội Đảng bộ thị xã Hưng Yên lần thứ nhất đều đã mất. Bây giờ tôi chỉ biết tìm hiểu qua các bản ghi chép của chùa do sư bà Thích Đàm Hải cung cấp và các bản ghi chép của Chi bộ thôn Quang Ốc do ông Nguyễn Văn Chu - Nguyên Bí thư Chi bộ còn giữ được.
Bàn thờ Phật trong chùa Quang Ốc - dưới bàn thờ là căn hầm bí mật nuôi dấu thương binh và cán bộ hoạt động cách mạng.
Chùa Quang Ốc xây dựng từ năm Nhâm Tý 1432 dưới triều Lê Thái Tổ, cách đây 595 năm.
Trong kháng chiến chống Pháp, chùa đã bí mật đào hầm trong chùa, dưới bàn thờ Phật để che giấu, nuôi dưỡng các đồng chí lãnh đạo địa phương cùng các đồng chí thương binh và đảm bảo cho các cuộc họp của các xã lân cận.
Trong đó có đồng chí Nguyễn Hữu Duyên là Bí thư Chi bộ xã Chân Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam) là bố đẻ của nguyên Phó Chủ tịch nước - GS.TS Nguyễn Thị Doan, hiện là Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam.
Đồng chí Bí thư Nguyễn Hữu Duyên chỉ đạo chi bộ bí mật bảo vệ các đại biểu Hưng Yên từ bờ sông Hồng về chùa Quang Ốc được an toàn. Năm 1951 trên đường đi công tác ghé qua chùa - nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười lúc đó là Chính ủy Quân khu 3 rất khen ngợi công tác giữ bí mật giữa lòng địch của các đồng chí khu vực Bảo Lý (nay là xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình).
Những năm 1950-1951, thực dân Pháp điên cuồng đàn áp phong trào cách mạng ở khắp nơi: Hưng Yên từ vị trí bình thường quân Pháp nâng lên thành khu chiến, chỉ huy sở đặt tại Nhà Thành (nay là 126 đường Phạm Ngũ Lão, phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên).
Thị xã quá nhỏ mà quân Pháp dựng lên 22 bốt để ngày đêm đánh phá các cơ sở cách mạng. Chúng còn lập tề, lập vành đai trắng truy lùng bắt cán bộ và đàn áp nhân dân.
Tỉnh ủy Hưng Yên chỉ đạo Thị ủy Hưng Yên tiến hành đại hội lần thứ nhất. Thị ủy Hưng Yên nhận thấy không thể tiến hành đại hội ở thị xã nên nhờ huyện ủy Lý Nhân tỉnh Hà Nam giúp đỡ.
Huyện ủy Lý Nhân giao nhiệm vụ cho các đồng chí khu vực Bảo Lý đảm bảo. Để che mắt địch, các đại biểu Hưng Yên vượt sông Hồng sang Lý Nhân bằng 2 cách: Một là bến đò Nga Khê, hai là bến đò Vũ Điện (thuộc địa bàn huyện Tiên Lữ tỉnh Hưng Yên cũ và huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam cũ ): Người thì đóng giả làm lái buôn, người thì làm nghề hàn nồi, người thì giả làm nghề đóng cối xay,… tập trung về chùa Quang Ốc.
Được sự đùm bọc, che chở, bảo vệ của nhân dân Quang Ốc và các Đảng viên, nhất là hai nhà sư trụ trì chùa Quang Ốc. Đồng chí Quyết, đồng chí Châu và đồng chí Vũ bảo vệ khu vực chùa; đồng chí Hiến và một số đồng chí bảo vệ vòng ngoài. Vì chùa cách bốt Cầu Không 1km, bốt Vũ Điện 2km. Hai bốt này giặc thường xuyên tuần tra khắp các nẻo đường có chỗ cách chùa 500m.
Đúng ngày 10/3/1951 Đại hội Đảng bộ thị xã Hưng Yên lần thứ nhất họp tại chùa Quang Ốc (khu vực Cầu Không) xã Bắc Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam.
Đại hội có 32 đại biểu gồm 27 nam và 5 nữ. Đó là các đồng chí trong Ban Cán sự Thị ủy, Bí thư xã và các vị đại diện cho các ban ngành của thị xã. Đồng chí Vũ Thơ - Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên về trực tiếp chỉ đạo đại hội.
"Đại hội đã đánh giá tình hình và kiểm điểm sâu sắc những ưu khuyết điểm về sự lãnh đạo của Đảng bộ thời gian qua, tập trung vào các vấn đề kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị, kinh tế, công tác phá tề trừ gian, bám đất bám dân, xây dựng cơ sở chính trị. Đại hội đã ra nghị quyết, nêu lên phương hướng nhiệm vụ của đảng bộ thị xã trong thời gian tới là:
Tất cả các cơ quan của thị, của các xã phải khẩn trương trở về xây dựng cơ sở ngay trong nội địa của mình để bám đất bám dân hoạt động. Trọng tâm là đấu tranh chính trị, không coi nhẹ đấu tranh vũ trang, lấy công tác binh vận làm chủ yếu. Đại hội bầu đồng chí Trần Tuấn Doanh làm Bí thư [Trang 69 Lịch sử Đảng bộ thị xã Hưng Yên 1930-1954 xuất bản năm 1994].
Thực hiện Nghị quyết Đại hội: Đồng chí Bí thư Trần Tuấn Doanh cùng Thị ủy Hưng Yên chỉ đạo quyết liệt trên 3 mặt trận: chính trị, quân sự, địch vận. Từ chỗ các cơ quan của thị xã phải bật ra ngoài địa bàn. Đến cuối năm 1951 đã trở lại thị xã: bám đất, bám dân hoạt động. Nhiều đồng bào, đồng chí đã hi sinh, cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng.
Đảng bộ thị xã Hưng Yên lãnh đạo phong trào kháng chiến tạo ra bước ngoặt lớn, góp phần cùng quân dân tỉnh Hưng Yên, tỉnh Hà Nam (nay là tỉnh Ninh Bình) và cả nước đưa cuộc kháng chiến chống pháp đến thắng lợi hoàn toàn, mà đỉnh cao là chiến thắng 7/5/1954 Giải phóng Điện Biên, chấn động địa cầu.
Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/chua-quang-oc-xa-bac-ly-noi-dai-hoi-dang-bo-thi-xa-hung-yen-lan-thu-nhat-179260904105248277.htm