Cháy rừng kéo dài tại Indonesia, 1,9 triệu ha đất bị ảnh hưởng

Tháng 9 ghi nhận hơn một nửa diện tích đất bị cháy tại Indonesia

Indonesia đang trải qua mùa cháy rừng và cháy đất nghiêm trọng trong năm 2026, với các điểm cháy tập trung tại Kalimantan (phần lãnh thổ Indonesia trên đảo Borneo), Sumatra và Nam Papua.

Theo báo cáo của Nusantara Atlas, khoảng 1,9 triệu ha đất tại Indonesia bị ảnh hưởng bởi cháy trong 9 tháng đầu năm 2026. Riêng tháng 9 ghi nhận hơn một nửa tổng diện tích này, cho thấy tình trạng cháy gia tăng mạnh vào cuối mùa khô.

Số liệu được tổ chức này tổng hợp từ phân tích ảnh vệ tinh Sentinel-2. Diện tích đất bị ảnh hưởng bởi cháy trong 9 tháng đầu năm 2026 cao hơn 38% so với cùng kỳ năm 2019 - thời điểm ghi nhận một trong những mùa cháy nghiêm trọng nhất trong dữ liệu giám sát của Nusantara Atlas.

Theo phân loại thảm phủ đất của Bộ Lâm nghiệp Indonesia, thảm thực vật đầm lầy chiếm khoảng 35% diện tích bị ảnh hưởng bởi cháy, đất nông nghiệp chiếm 20%, đồng cỏ và thảo nguyên chiếm 20%. Trong khi đó, rừng tự nhiên chỉ chiếm khoảng 4,5%, tương đương 85.000-88.000 ha. Đáng chú ý, khoảng 17-23% diện tích bị ảnh hưởng nằm trong các vùng đất than bùn.

Đây là hệ sinh thái có nguy cơ cháy cao trong điều kiện khô hạn. Khi mực nước suy giảm, lớp vật chất hữu cơ tích tụ trong đất than bùn bị khô, tạo điều kiện cho lửa lan sâu xuống lòng đất và âm ỉ trong thời gian dài. Các đám cháy ngầm có thể tiếp tục tồn tại ngay cả khi lửa trên bề mặt đã được dập tắt, khiến việc phát hiện và xử lý triệt để trở nên khó khăn, tốn nhiều thời gian và nguồn lực.

Theo IQAir, điều kiện khô hạn, cùng tác động của El Niño và pha dương của Dao động Ấn Độ Dương (Indian Ocean Dipole), làm gia tăng nguy cơ cháy tại Indonesia. Bên cạnh yếu tố khí hậu, hoạt động đốt thực bì để khai hoang, mở rộng sản xuất và chuyển đổi mục đích sử dụng đất cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ cháy.

Thực tế, đến đầu tháng 11, cháy rừng tại Indonesia vẫn diễn biến phức tạp. 

Trung Kalimantan là địa phương có tình hình đáng lo ngại nhất trong số 10 tỉnh được theo dõi, với 821 điểm nóng, tăng 93% so với ngày trước đó. Diện tích đang được xử lý tại tỉnh này đạt 1.641 ha, tăng 147%. Tại Đông Kalimantan, số địa điểm cháy đang hoạt động cũng tăng 53%.

Khói mù bao phủ khu dân cư, hàng trăm nghìn người mắc bệnh hô hấp

Theo IQAir, hơn 12,5 triệu người tại 7 tỉnh của Indonesia đã tiếp xúc với khói mù từ các đám cháy. Khói chứa bụi mịn và nhiều chất ô nhiễm, có thể gây kích ứng mắt, ảnh hưởng đến hệ hô hấp và làm trầm trọng thêm các bệnh lý sẵn có. Nguy cơ đặc biệt đáng chú ý đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và những người thường xuyên làm việc ngoài trời.

Số liệu của Bộ Y tế Indonesia cho thấy, tính đến ngày 2/11, nước này ghi nhận lũy kế 401.586 ca nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính tại 7 tỉnh và 63 huyện, thành phố chịu ảnh hưởng bởi cháy rừng và cháy đất. Riêng đợt cập nhật mới nhất ghi nhận thêm 3.906 ca.

Trong số các trường hợp được ghi nhận, có 91.913 ca ở trẻ từ 0-5 tuổi, 87.704 ca ở nhóm trẻ 6-9 tuổi và 56.092 ca ở người trên 60 tuổi. Cơ quan y tế Indonesia cũng theo dõi sức khỏe của 590 phụ nữ mang thai, 1.530 người mắc bệnh hen suyễn và 8.086 lao động thường xuyên làm việc ngoài trời.

Trước áp lực từ khói mù, Indonesia đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ y tế. Ngày 21/10, Bộ Y tế nước này thành lập 477 điểm cung cấp oxy khẩn cấp tại các trung tâm y tế cộng đồng, bệnh viện và cơ sở công cộng thuộc 7 tỉnh bị ảnh hưởng. Chính phủ cũng tăng cường nhân lực y tế, cung cấp thuốc, khẩu trang và thiết bị hỗ trợ hô hấp cho người dân.

Tác động của khói cháy rừng còn vượt ra ngoài biên giới Indonesia. Theo thông tin được Bộ Ngoại giao Indonesia công bố đầu tháng 9, khói từ các đám cháy tại Sumatra và Kalimantan đã lan sang Malaysia, Singapore, Brunei và Philippines.

Tại Malaysia, tình trạng khói mù ảnh hưởng đến nhiều khu vực, trong đó có bang Sarawak và Sabah. Ngày 9/10, chính quyền Malaysia phải đóng cửa trường học tại một số địa phương sau khi chất lượng không khí suy giảm. Reuters ghi nhận 37 điểm quan trắc có chỉ số chất lượng không khí ở mức không lành mạnh.

Singapore cũng ghi nhận tình trạng ô nhiễm không khí do khói mù xuyên biên giới. Chỉ số tiêu chuẩn ô nhiễm không khí (PSI) có thời điểm lên tới 192, thuộc mức không lành mạnh, làm gia tăng lo ngại về sức khỏe cộng đồng và ảnh hưởng đến các hoạt động ngoài trời.

Diễn biến này cho thấy cháy rừng tại Indonesia không còn là vấn đề môi trường riêng của một quốc gia. Khói mù có thể di chuyển hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km theo hướng gió, ảnh hưởng đến chất lượng không khí, sức khỏe người dân và hoạt động kinh tế tại các nước lân cận.

Nguy cơ khói mù vẫn hiện hữu dù số điểm nóng giảm

Theo cập nhật của Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN ngày 5/11, cảnh báo khói mù xuyên biên giới tại khu vực ASEAN phía Nam đã được hạ từ cấp 2 xuống cấp 1. Mưa xuất hiện trở lại tại nhiều khu vực đã góp phần làm giảm hoạt động cháy và cải thiện tình trạng khói mù.

Trong hai ngày 3 và 4/11, số điểm nóng tại Sumatra lần lượt là 64 và 7; tại Kalimantan là 13 và 34. Tuy nhiên,Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN lưu ý các đám cháy riêng lẻ và những luồng khói cục bộ vẫn có thể xuất hiện tại khu vực khô hạn.

Đặc biệt, cháy trên đất than bùn có thể tiếp tục âm ỉ dưới lòng đất và bùng phát trở lại khi điều kiện thời tiết thuận lợi. Vì vậy, dù lượng mưa đã cải thiện tình hình tại một số địa phương, Indonesia vẫn phải duy trì lực lượng kiểm soát các điểm cháy, theo dõi chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe người dân.

Cuộc khủng hoảng cháy rừng năm 2026 của Indonesia cho thấy những hệ lụy vượt xa phạm vi các khu vực bị thiêu rụi. Khói mù lan sang các quốc gia láng giềng, ảnh hưởng đến chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng, trong khi các đám cháy trên đất than bùn tiếp tục đặt ra thách thức lớn cho công tác kiểm soát. 

Thực tế này cho thấy phòng ngừa cháy rừng, phục hồi hệ sinh thái và giám sát khói mù xuyên biên giới cần được triển khai đồng bộ, với sự phối hợp lâu dài giữa các quốc gia trong khu vực.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/chay-rung-keo-dai-tai-indonesia-19-trieu-ha-dat-bi-anh-huong-179261106140053775.htm