Chạm vào văn hoá Tây Nguyên giữa lòng Hà Nội

Nơi những giá trị di sản "sống" cùng thời đại

Ngày 10/3/2026 tập thể lớp BC15B - K66 Trường đại học Văn hoá Hà Nội đã có chuyến đi trải nghiệm tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Tại đây, các sinh viên được hòa mình vào bầu không khí rộn ràng, đa sắc màu của 54 dân tộc anh em. 

Trong đó, cụm làng Tây Nguyên trở thành điểm dừng chân đầy lưu luyến với âm thanh vang vọng của cồng chiêng và đàn nứa. Các sinh viên có cơ hội được lắng nghe những lời tâm sự chân thành của đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên để hiểu rằng di sản không chỉ nằm ở những hiện vật, mà còn nằm trong hơi thở và tình yêu mãnh liệt của những con người đang bền bỉ nối dài mạch sống văn hoá giữa lòng Thủ đô.

Tại không gian văn hoá dân tộc Xơ Đăng, chúng tôi bắt gặp Nghệ nhân Ưu tú Y Sinh đang say sưa bên chiếc đàn T'rưng - một loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số của Tây Nguyên. Bà tâm sự "Giới trẻ bây giờ có quá nhiều sự lựa chọn giải trí hiện đại, nên việc giữ cho họ yêu và hiểu được cái hay của nhạc cụ truyền thống là một thử thách lớn". 

Ánh mắt bà sáng lên khi nói về mong muốn có thêm những lớp học ngay tại bản làng để bà có thể cầm tay chỉ việc cho con cháu: "Mình không giữ thì sau này con cháu không còn biết cái gốc của mình ở đâu. Phải làm sao để tiếng đàn T'rưng mãi vang trên rẫy, trên nương và cả trong trái tim những người trẻ".

A Chường: Từ bản làng khép kín đến "chân trời mới" giữa Thủ đô

Cũng tại nơi đây, chúng tôi có dịp trò chuyện cùng anh A Chường - một người con của vùng đất đỏ Kon Tum đang sinh sống và làm việc tại "Ngôi nhà chung". Rời xa những cánh rừng cao su bạt ngàn để ra Hà Nội, anh mang theo không chỉ là nét mộc mạc của người dân bản địa mà còn cả một tâm thế sống đầy tích cực.

Anh Chường chia sẻ, "những ngày tháng ở quê nhà, em chỉ quanh quẩn với công việc làm thuê, đi làm rồi ngủ và rất ít cơ hội được tiếp xúc với thế giới bên ngoài." Sự tự ti về học vấn và cuộc sống khép kín nơi nông thôn từng khiến anh e ngại trong giao tiếp. Thế nhưng, từ khi đặt chân đến Làng Văn hoá, được gặp gỡ nhiều đoàn khách và những người bạn mới, anh như tìm thấy một chân trời mới. "Mình nói được một hai câu thế này cũng là do mình đi giao lưu với bạn bè" - anh cười hiền hậu.

Với anh Chường, có lẽ việc được giao lưu, tiếp xúc với nhiều du khách đặc biệt là các bạn sinh viên không chỉ là công việc mà còn là cách để lan tỏa văn hoá truyền thống của dân tộc mình đến với mọi người trên khắp mọi miền tổ quốc. Dù còn đó những trăn trở về tương lai và quê hương, nhưng sự lạc quan và lòng hiếu khách của anh đã trở thành nhịp cầu nối gần hơn khoảng cách giữa đại ngàn Tây Nguyên với trái tim của những người con thành thị.

Dệt những sợi nhớ vào sắc màu thổ cẩm

Rời xa những thanh âm vang vọng của nhạc cụ tre nứa, chúng tôi dừng chân bên khung dệt của chị Nga - người con dân tộc Ba Na với đôi bàn tay khéo léo đang cần mẫn luồn từng sợi chỉ sắc màu. Giữa nắng vàng Đồng Mô, đôi chân chị duỗi thẳng làm điểm tựa cho khung dệt thô sơ, nhưng từ đó, những hoa văn tinh xảo dần hiện hữu như một bản đồ văn hoá thu nhỏ. Chị Nga cho biết, để hoàn thành một chiếc khăn thổ cẩm đơn giản, chị phải mất ít nhất hai tháng ròng rã.

Sự kỳ công không chỉ nằm ở việc dệt, mà bắt đầu từ khâu chuẩn bị sợi. Chị kể, nếu ở quê, chị có thể tự trồng bông, xe sợi để có chất liệu tự nhiên nhất, thì tại Hà Nội, mọi nguyên liệu phải nhập về từ các sợi chỉ, sợi len để phù hợp với việc quảng bá. Với chị, mỗi sản phẩm không chỉ là một món đồ lưu niệm giá 200.000 đồng - mức giá mà nhiều du khách cho là đắt nhưng thực tế chẳng đủ bù đắp công sức của 4-5 ngày miệt mài lên khung, dệt hoa văn - mà đó là tâm huyết để gìn giữ bản sắc. "Người ta không biết mình mất công thế nào, từ khâu cuốn sợi đến lúc lên khung dệt. Mình làm vì yêu cái bản sắc của mình thôi, chứ không yêu thì khó mà bám trụ được lâu ở nơi xa quê thế này" - chị Nga vừa cười vừa tâm sự, ánh mắt không rời khỏi những đường tơ kẽ tóc trên khung vải.

Hoàng hôn buông xuống trên những mái nhà rông tại Làng Văn hoá, cũng là lúc hành trình của lớp BC15B - K66 Trường đại học Văn hoá Hà Nội khép lại. Chúng tôi rời đi, mang theo không chỉ là những trang bản thảo sống động mà còn là cả một bầu trời suy tư về lòng tự tôn dân tộc. 

Đó là nỗi đau niềm giữ gìn bản sắc của bà Y Sinh, nụ cười lạc quan khi tìm thấy những trải nghiệm mới mẻ của anh A Chường, hay sự kiên trì bên khung dệt của chị Nga để dệt nên những sợi nhớ, sợi thương vào thổ cẩm. 

Di sản không phải là những hiện vật nằm im trong lồng kính, mà di sản đang sống, đang thở trong chính tình yêu và khát vọng trao truyền của những con người bình dị nơi đây. Giữa lòng Thủ đô ồn ào, những thanh âm của núi rừng vẫn vang vọng như một lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ kế cận. Mỗi câu chuyện ghi chép được hôm nay sẽ trở thành một nhịp cầu, góp phần đưa văn hoá của dân tộc đi xa hơn trong dòng chảy thời đại.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/cham-vao-van-hoa-tay-nguyen-giua-long-ha-noi-179260320150347458.htm