Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Cần từng bước hình thành văn hóa trung thực trong dạy học và kiểm tra, đánh giá
Theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, đạo đức và tính trung thực phải được bồi đắp xuyên suốt trong mọi hoạt động giáo dục, thay vì chỉ được đặt ra trong mỗi kỳ thi.
Chiều ngày 29/7, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, cơ quan liên quan, chuyên gia, nhà khoa học về một số nội dung giáo dục và đào tạo.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: MOET
Mọi thay đổi trong giáo dục đều phải rất cẩn trọng
Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhận định, giáo dục đang đứng trước nhiều vấn đề cần giải quyết. Tuy nhiên, mọi chủ trương, chính sách hay giải pháp đều phải được xây dựng trên ba cơ sở: căn cứ chính trị, pháp lý vững chắc; căn cứ khoa học, lý luận bài bản; và căn cứ thực tiễn với đầy đủ số liệu, minh chứng.
Theo Bộ trưởng, mọi thay đổi trong giáo dục đều phải rất cẩn trọng, được đánh giá kỹ lưỡng và thực hiện theo lộ trình phù hợp; đặc biệt, những vấn đề cốt lõi của giáo dục càng phải thận trọng, đồng thời tập trung giải quyết từ nguyên nhân căn cốt, gốc rễ.
Bộ trưởng cho biết, với kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, áp lực hiện nay có nguyên nhân sâu xa từ sự chênh lệch giữa nhu cầu học trường công của người dân và khả năng đáp ứng của hệ thống trường công. Khi khoảng cách giữa cung và cầu được thu hẹp, áp lực thi cử cũng sẽ giảm đáng kể.
Đây là vấn đề không thể giải quyết trong thời gian ngắn, nhưng ngành Giáo dục đang từng bước hướng tới mục tiêu phổ cập trung học phổ thông. Mục tiêu, đến năm 2035 tỷ lệ phổ cập đạt 85%, song nhiều địa phương có thể phấn đấu hoàn thành sớm hơn.
Theo Bộ trưởng, khi đã đáp ứng đủ chỗ học, thách thức tiếp theo sẽ là nhu cầu của phụ huynh muốn con học ở những trường có chất lượng cao. Ngoài hệ thống trường chuyên, trường năng khiếu, chất lượng giáo dục giữa các trường hoàn toàn có thể được thu hẹp thông qua các giải pháp như luân chuyển giáo viên để bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng cho học sinh, đồng thời từng bước chuẩn hóa cơ sở vật chất.
Đối với khối trường tư thục, Bộ trưởng cho rằng đây là phân khúc cung cấp các dịch vụ chất lượng với điều kiện tốt hơn, đáp ứng nhu cầu lựa chọn của người dân. Tuy nhiên, chủ trương của ngành không phải là phân luồng theo hướng ép buộc học sinh vào trường tư thục hay giáo dục nghề nghiệp.
Thay vào đó, cần nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp để học sinh chủ động lựa chọn con đường học tập phù hợp với năng lực và nguyện vọng của mình. Đây mới là giải pháp căn cơ để giải quyết bài toán tuyển sinh vào lớp 10.
Vấn đề đạo đức và tính trung thực phải là quá trình diễn ra thường xuyên trong mọi hoạt động giáo dục, chứ không chỉ đặt ra trong mỗi kỳ thi
Về công tác thi cử và tuyển sinh, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà giáo. Theo Bộ trưởng, mô hình kỳ thi hiện nay là kết quả của quá trình tổng kết thực tiễn và cải tiến liên tục trong hơn 40 năm qua. Việc tổ chức thi hiện nay đã nhẹ nhàng, bài bản và giảm áp lực hơn rất nhiều.
Để có được điều đó, cơ quan quản lý nhiều khi phải nhận phần khó về mình để tạo thuận lợi cho học sinh và phụ huynh. Những hạn chế, sai sót nếu có cần nhìn rõ vấn đề nằm ở đâu. Nếu sai phạm xuất phát từ yếu tố con người thì trước hết phải xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Từ đó, Bộ trưởng nhấn mạnh, vấn đề đạo đức và tính trung thực phải là quá trình diễn ra thường xuyên trong mọi hoạt động giáo dục, chứ không chỉ đặt ra trong mỗi kỳ thi.
Hệ thống giáo dục cần từng bước hình thành văn hóa nghiêm túc, trung thực trong dạy học và kiểm tra, đánh giá.
Bộ trưởng cho rằng giải pháp là tăng cường kiểm tra chéo, giám sát và ứng dụng công nghệ. Bên cạnh camera giám sát, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân tích dữ liệu để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
"Năm nay, nhiều vấn đề đã được phát hiện sớm nhờ phân tích dữ liệu và thông tin trên mạng xã hội. Minh bạch là yếu tố rất quan trọng. Khi nhìn đúng vào bản chất và nguyên nhân gốc rễ của vấn đề thì chúng ta sẽ tìm ra giải pháp phù hợp", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Đề cập đến các vấn đề khác của giáo dục và đào tạo, đặc biệt là giáo dục đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh cần tiếp tục kiên định với chủ trương tự chủ đại học. Theo Bộ trưởng, cơ chế tự chủ trong những năm qua đã tạo ra động lực và những chuyển biến rất lớn cho các cơ sở giáo dục đại học, trong đó nguồn lực đầu tư của Nhà nước đóng vai trò là đòn bẩy quan trọng.
Bộ trưởng cho rằng, chất lượng đào tạo đại học phụ thuộc trước hết vào đội ngũ giảng viên, tỷ lệ sinh viên trên giảng viên và điều kiện cơ sở vật chất. Nếu các trường vẫn phải chạy theo quy mô tuyển sinh để có nguồn thu thì rất khó bảo đảm chất lượng đào tạo. Tương tự, nếu thiếu cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm và điều kiện thực hành thì cũng khó nâng cao chất lượng đào tạo.
Bộ trưởng bày tỏ tin tưởng, với sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt là việc triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW, giáo dục đại học sẽ có những chuyển biến mạnh mẽ trong thời gian tới. Đối với những hạn chế, bất cập còn tồn tại, cần nhìn thẳng vào nguyên nhân gốc rễ để có giải pháp khắc phục hiệu quả.