AI trở thành lý do để siết biên chế, giảm tuyển dụng giáo viên?

Logic của cơ quan quản lý nghe qua tưởng như thuyết phục: công nghệ giúp tăng năng suất thì bộ máy tự khắc sẽ tinh gọn. Thế nhưng, khi đặt con số 60% ấy vào môi trường lớp học và thực tế giảng dạy của giáo viên, việc tính toán này bộc lộ những điểm bất hợp lý.

Công việc của giáo viên: chuẩn bị giáo án khác với đứng lớp

Con số 60% thời gian tiết kiệm được nhờ AI hoàn toàn nằm ở khâu như lập kế hoạch bài dạy (giáo án), tìm kiếm tư liệu, thiết kế bài tập hay hoàn thành các báo cáo hồ sơ sổ sách. Đây vốn là gánh nặng hành chính chiếm dụng phần lớn thời gian của giáo viên ngoài giờ lên lớp.

Tuy nhiên, AI không thể đứng lớp thay con người. Việc quản lý cảm xúc học sinh, truyền cảm hứng, duy trì trật tự và chăm sóc tinh thần cho từng em trong một lớp học từ 40-45 học sinh vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào sức lao động trực tiếp của người thầy.

Rút ngắn thời gian soạn giáo án không đồng nghĩa với việc thời lượng một tiết học giảm đi, cũng không làm cho số lượng học sinh trong mỗi lớp tự động bớt lại.

Nếu dùng lý do "đã có AI làm hộ" để nâng định mức giờ dạy hoặc giảm chỉ tiêu biên chế trên mỗi nhà trường, rủi ro lớn nhất là giáo viên sẽ bị đẩy rơi vào trạng thái quá tải kiểu mới khi thời gian vừa nhàn ra nhờ công nghệ sẽ bị lấp đầy bởi việc phải gánh thêm lớp, gánh thêm sĩ số.

Khoảng cách công nghệ và nguy cơ "dùng chung một thước đo" cho giáo viên

Khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo mang tính trung bình trên diện rộng, nhưng năng lực công nghệ của đội ngũ thầy cô hiện nay lại có sự phân hóa rất lớn.

Một giáo viên trẻ ở đô thị có thể làm chủ các công cụ AI trong vài phút, nhưng với những giáo viên lớn tuổi hoặc thầy cô đang công tác tại vùng sâu, vùng xa - nơi hạ tầng Internet và thiết bị còn thiếu thốn - thì AI vẫn là một khái niệm mới.

Nếu áp đặt một định mức biên chế mới dựa trên giả định "ai cũng dùng AI mượt mà", những khu vực khó khăn sẽ là nơi chịu thiệt thòi nhất. Họ vừa không có đủ điều kiện tiếp cận công nghệ, vừa phải đối mặt với nguy cơ bị cắt giảm nhân lực theo quy chuẩn chung.

Công cụ tháo gỡ áp lực cho giáo viên trở thành lý do giảm tuyển dụng

Theo dữ liệu từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước hiện thiếu hơn 104.000 giáo viên, trong đó riêng cấp trung học cơ sở chiếm tới hơn 42.000 chỉ tiêu. 

Tình trạng này xuất phát từ việc nhiều địa phương không tuyển đủ nguồn tuyển dù đã có chỉ tiêu, cùng với áp lực tăng thêm khi triển khai dạy học 2 buổi/ngày.

Trong bối cảnh áp lực vận hành lớn, việc ứng dụng AI mang lại cơ hội thiết thực giúp giảm tải khối lượng công việc hành chính cho giáo viên và hạn chế nguy cơ áp lực nghề nghiệp. 

Thay vì coi công nghệ là căn cứ để điều chỉnh tinh giảm chỉ tiêu tuyển mới, AI nên được tiếp cận như giải pháp hỗ trợ nhằm cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao hiệu quả giảng dạy cho đội ngũ hiện có.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo là xu hướng không thể đảo ngược, và việc giảm tải thủ tục hành chính cho giáo viên là bước đi đúng đắn. 

Nhưng thay vì coi 60% thời gian tiết kiệm được từ AI là cơ sở để cắt giảm chỉ con người, Bộ Giáo dục và Đào tạo nên coi đó là nguồn lực thời gian giải phóng được để tái đầu tư vào chất lượng giúp giáo viên có thêm giờ để nghiên cứu chuyên sâu, hỗ trợ học sinh yếu kém và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh.

AI có thể viết xong một giáo án hoàn hảo trong vài giây, nhưng không một thuật toán nào có thể thay thế tình thương, sự thấu cảm và trách nhiệm của một người thầy trên bục giảng.

Link nội dung: https://congdankhuyenhoc.vn/ai-tro-thanh-ly-do-de-siet-bien-che-giam-tuyen-dung-giao-vien-17926082717090227.htm